آیات حجاب ۱۳۹۰/۰۷/۱۶ - ۵۰۷۰ بازدید

آیات حجاب

در قرآن کریم براى
پوشش بانوان، دو نوع لباس مطرح شده است:
۱ .
خمار یا مقنعه[۱] .
۲ .
جلباب یا چادر.[۲]
 
در گذشته دو نوع
روسرى براى زنان معمول بود: روسرى هاى کوچک که آن ها را «خِمار» یا «مقنعه» مى
نامیدند و معمولاً در خانه از آن استفاده مى کردند؛ و روسرى هاى بزرگ که مخصوص
بیرون خانه به شمار مى آمد. زنان با این روسرى بزرگ، که «جلباب» خوانده مى شد و از
«مقنعه» بزرگ تر و از «رداء» کوچک تر است و به چادر امروزین شباهت دارد، مو و تمام
بدن خود را مى پوشاندند. درباره «جلباب» گفته اند: آن روسرى خاصى که بانوان هنگامى
که براى کارى به خارج از منزل مى روند، سر و روى خود را با آن مى پوشند:
«الجلبابُ خمارُ المرأة الذى یغطّى رأسها و وجهها اذا
خرجت لحاجة» [۳]

معمولاً موى
دختران و زنان، جذّاب و دلرباست. در روایتى از رسول اکرم (صلّى الله علیه و آله و
سلّم) وارد شده است که به هنگام خواستگارى، مى توان از زن درباره موهایش پرسید که
یکى از دو زیبایى مهم زن است.[۴]

یکى از نشانه هاى
اهمیت مو براى زنان این است که شرکت هاى تبلیغى از این زیبایى نهایت بهره را برده،
و کالاى خود را با این جذابیت تبلیغ مى کنند!!
واژه حجاب هفت بار
در قرآن کریم آمده؛ چنان که درباره زنان پیامبر (صلّى الله علیه و آله و سلّم) در
قرآن مجید مى خوانیم: «وَ إِذا سَألْتمُوهُنَّ مَتاعا
فَسألوهُنَّ مِن وَراءِ حجابٍ...» [۵] ؛
«اگر از زنان چیزى خواستید از پشت پرده درخواست کنید».
البته ناگفته
نماند؛ پوشش اسلامى بانوان به معناى محدود کردن زنان آن پشت پرده و عدم مشارکت این
گروه عظیم در فعالیت هاى اجتماعى نیست؛ چه این که مشارکت سیاسى زنان در اسلام، به
رسمیت شناخته شده و آنان در کنار مردان در بیعت با رسول اکرم (صلّى الله علیه و آله
و سلّم) قرار گرفتند[۶] ؛
بدیهی است حجاب و پوشش زمانى مطرح است که زن در اجتماع حضور مى یابد اما به جهت
اینکه استفاده ابزارى از او نشود و از مزاحمت ها در امان باشد لازم است حریم را
رعایت کند و از خودنمایى دوری کند.
 چه این که در
کتاب مقدس مسیحیان نیز، آیاتى درباره لزوم عفّت، حیا، پرهیز از آرایش با جواهرات و
بافتن مو و هم چنین پوشاندن موى سر، دورى گزیدن از هر چیز تحریک آمیز و... آمده که
احکام فقهى کلیسا می باشد.[۷]

تمام این موارد
نشان مى دهد که گرایش به پوشش امرى فطرى است و سابقه طولانى دارد.
قرآن مجید نیز
به آن تصریح کرده است و روایات بسیارى بر وجوب آن گواهى مى دهند. به همین جهت،
فقیهان شیعه و سنى به اتفاق، به آن فتوا داده اند.
در تفسیر مجمع
البیان چنین مى خوانیم: «زنان مدینه اطراف روسرى هاى خود را به پشت سر مى انداختند
و سینه و گردن و گوش هاى آنان آشکار مى شد. بر اساس این آیه، آنان موظف شدند اطراف
روسرى خود را به گریبان ها بیندازند؛ تا این مواضع نیز مستور باشد».[۸]
فخر رازى چنین
مى نویسد: «خداوند متعال با به کارگرفتن واژه هاى «ضَرب» و «عَلى» در پى بیان لزوم
پوشش کامل این نواحى است».[۹]
ابن عبّاس مى
گوید: «زن، مو و سینه و دور گردن و زیر گلوى خود را بپوشاند».[۱۰]
یعنى چنان
نباشد که چادر یا روپوش هاى بزرگ مانند مانتو، تنها جنبه تشریفاتى داشته باشند و
همه پیکرشان را نپوشاند و از مصادیق «کاسیات عاریات» (یعنى زنانى که ظاهراً
پوشیده هستند؛ ولى در واقع، برهنه اند.) باشد.!!
خداوند متعال
روحیه زنان را با تنوّع طلبى و زیبایى دوستى بیش تر آمیخته است. این ویژگى زنان، به
خودى خود بسیار پسندیده و زیباست، با این تفاوت که در چارچوب خانواده به لطافت
زندگى و گرمى کانون خانواده کمک مى کند و در خارج از چارچوب خانواده به جلب نظر
دیگران و گاهى مزاحمت ها و یا تنوّع طلبى مردان و به هم ریختگى خانواده ها کشیده
خواهد شد. از این رو خداوند متعال «تشنگى و رغبت» به جنس مخالف را در مراحل ابتدایى
در مردان بیشتر قرار داده است تا انگیزه پذیرش مسئولیت خانواده با یک نیروى تحریک
کننده درونى بیشتر فراهم آید و این ویژگى مردان نیز به خودى خود بسیار زیباست.
بنابراین شدّت میل مردان به جنس مخالف از نشانه هاى حکمت خداوند و زیبایى هاى نظام
آفرینش است. البته این زیبایى تا هنگامى تداوم دارد و از عوارض منفى به دور خواهد
بود که با رعایت حریم ها و پوشش زنان در جامعه همراه باشد. در نتیجه پوشش زنان از
یک سو «بازدارندگى» نسبت به مزاحمت ها را به دنبال دارد و از سوى دیگر «تشنگى و
رغبت» را به ارمغان مى آورد. در حالى که عدم رعایت حریم ها گاهى به عادى سازى روابط
زن و مرد و بى میلى نسبت به جنس مخالف کشیده مى شود و گاهى بى بند و بارى و ابتذال
را به دنبال خواهد داشت و در هر دو صورت به ناپایدارى نظام خانواده کشیده خواهد
داشت.
نبود جاذبه هاى
جنسى زن و مرد، به سستى و تزلزل روابط خانوادگى و اجتماعى و بحران در کانون خانواده
مى انجامد، اما عدم مدیریت صحیح نسبت به نحوه مواجهه دو جنس با یکدیگر این وضع را
بحرانى تر مى کند و حجاب یکى از راهکارهاى مدیریت جنسى در روابط بین زن و مرد است.

وظیفه مشترک زن و
مرد این است که چشم خویش را از نگاه به نامحرم بپوشانند و از نگاه شهوت آمیز
بپرهیزند؛ اما زنان - به خاطر جاذبه هاى بیش تر - وظیفه خاصى دارند و آن اینکه بدن
خود را از مردان بیگانه بپوشانند و در اجتماع با آرایش هاى تحریک آمیز، ظاهر نشوند
و به جلوه گرى و دلربایى نپردازند تا زمینه انحراف مردان و به ویژه جوانان فراهم
نشود و این نه به خاطر آن است که مردان ضعیف آفریده شده اند و تاوان دل هاى مریض
را، زنان باید بپردازند بلکه از این رو است که ساختار خلقت و زن و مرد و ویژگى هاى
روانى آنان با هم متفاوت است به طوری که مرد «طالب» و زن «مطلوب» مرد عاشق است و زن
معشوق و ... ؛ از این رو زن مانند آن است که کسى درّ گران بهایى داشته باشد و آن را
در معرض دید همگان قرار دهد. بدیهى است که ممکن است مورد سوء قصد و سرقت قرار گیرد،
لذا این حریم گرفتن و احتیاط در واقع یک مصونیت و حفظ خود از گزند حوداث و آسیب
هایى است که احتمال دارد از سوى افراد بى ادب و بى انضباط و هنجارشکن به آنها وارد
آید.
عنصر حجاب و پوشش
اسلامى، نه تنها زن را از صحنه اجتماع و فعالیت هاى اجتماعى دور نمى کند، بلکه
زمینه هاى حضور مستمر و فعال زنان را در عرصه اجتماع - به همراه حقوق اجتماعى برابر
- تضمین مى کند و شخصیت خدادادى زن را از دستبرد نگاه ابزارى دیگران، مصونیت مى
بخشد.
بنابراین،
خداوند، زینت و خودآرایى را نهى نمى کند؛ آن چه در شرع مقدس ممنوع شده، تبرّج و
خودنمایى و تحریک و تهییج به وسیله آشکار ساختن زینت، در محافل اجتماعى است؛ چنان
که قرآن مى فرماید: «وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ
الْجاهِلِیَّةِ الْأُولى» [۱۱]
و نیز مى فرماید: «وَ لا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ
لِیُعْلَمَ ما یُخْفِینَ مِنْ زِینَتِهِنَّ» [۱۲] .
این آیه، زنان عرب را که معمولاً خلخال به پا مى کردند و براى این که بفهمانند
خلخال گرانبها دارند، پاى خود را محکم به زمین مى کوفتند، از این کار، نهى مى کند.
شهید مطهرى مى
گوید: «از این دستور، مى توان فهمید هر چیزى که موجب جلب توجّه مردان مى گردد،
مانند استعمال عطرهاى تند و همچنین آرایش هاى جالب نظر در چهره، ممنوع است. به طور
کلى، زن در معاشرت، نباید کارى بکند که موجب تحریک و تهیج و جلب توجّه مردان نامحرم
گردد.
خداوند در آیه
۳۱ سوره نور مى فرماید: «وَ لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ
إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها» ؛ «زنان مؤمن، زینت هاى خود را در مقابل
نامحرم، آشکار نمى سازند؛ مگر زینت هایى که به خودى خود، آشکار هستند»؛ ولى باید
دانست که در مقابل افراد محرم، مانند شوهر و فرزند و پدر و برادر و سایر محرمان،
این محدودیت، وجود ندارد.
علامه طباطبائى
در تفسیر آیه ۳۲ سوره اعراف مى فرماید: خداى متعال در این آیه،
«یا بَنِی آدَمَ خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ
مَسْجِدٍ وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ
الْمُسْرِفِینَ. قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَةَ اللَّهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ
الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا
خالِصَةً یَوْمَ الْقِیامَةِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ» ؛
«اى فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید و بخورید و
بیاشامید و زیاده روى مکنید که او، اسرافکاران را دوست نمى دارد. [اى پیامبر!]بگو:
زیورهایى را که خدا براى بندگانش پدید آورده و [نیز] روزى هاى پاکیزه را چه کسى
حرام گردانیده؟ بگو: این [نعمت ها] در زندگى دنیا، براى کسانى است که ایمان آورده
اند و روز قیامت [نیز] خاصّ آنان مى باشد. این گونه، آیات [خود] را براى گروهى که
مى دانند، به روشنى بیان مى کنیم».
حسّ زیبایى
دوستى، سرچشمه پیدایش انواع هنرها در زندگى بشر شمرده مى شود. این گرایش طبیعى،
افزون بر آن که آثار مثبت روانى در دیگران پدید مى آورد، به تحقق آثار گران بهاى
روانى در شخص آراسته نیز مى انجامد. آراستن خود و پرهیز از آشفتگى و پریشانى، در
نظام فکرى و ذوق سلیم انسان ریشه دارد.
بر این اساس،
پوشیدن جامه زیبا، بهره گیرى از مسواک و شانه، روغن زدن به مو و گیسوان، معطر بودن،
انگشتر به دست کردن و سرانجام، آراستن خویش هنگام عبادت و معاشرت با محرمان، از
مستحبات مؤکد و برنامه هاى روزانه مسلمانان است.
امام حسن مجتبى
علیه السلام بهترین جامه هاى خود را در نماز مى پوشید و در پاسخ کسانى که سبب این
کار را مى پرسیدند، مى فرمود: «اِنَّ اللَّهَ جَمیلٌ وَ
یُحِبُّ الْجَمالَ فَاَتَجمَّلُ لِرَبّى» [۱۳] ؛
خداوند، زیباست و زیبایى را دوست دارد؛ پس خود را براى پروردگارم زیبا مى سازم».
بنابر آنچه
گفته شد خانم ها مظهر زیبایى و لطافت و ظرافت در خلقت هستند و دُرّها و مرواریدهایى
گران بها و زیبایند که خداوند براى هنرنمایى خود، خلق نموده است و هیچ گاه نمى
خواهد از ارزش آنها کاسته شود. این مخلوق، هر چه پرده نشین و داراى ناز و کناره گیر
از بازارهاى عمومى باشد، بر قدر و منزلتش افزوده مى شود. به همین جهت، خداى سبحان،
پوشیدن تمام بدن او را واجب دانسته و در هر حال، احترامش را واجب شمرده است و حتى
وقتى خداوند مى خواهد از خصوصیات و اهمیت و ارزش حورى هاى بهشتى بگوید و از آنها
تعریف کند، مى فرماید: «حُورٌ مَقْصُوراتٌ فِی الْخِیامِ» [۱۴] ؛
«حورانى پرده نشین در خیمه ها»؛ یعنى ارزش آنها به این است که اختصاصى و پرده نشین
هستند و در دسترس عموم نمى باشند.
حال با توجه به
این خصوصیات حیرت آور و منحصر به فرد، به خوبی آشکار می شود احترام و متانت و وقار
خانم ها به خویشتن داری و رعایت حجاب در بیرون خانه و خودآرایی و لطف و لطافت در
کانون گرم خانواده است.



پی
نوشت ها:






[۱] نور
(۲۴)، آیه ۳۱.





[۲] احزاب
(۳۳)، آیه ۵۹.





[۳] شیخ
طوسى، التبیان فى تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۳۶۱ ؛ فضل بن حسن طبرسى، مجمع
البیان، ج ۷و ۸، ص ۵۷۸.





[۴]
بحارالانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۳۸، ح ۳۶.





[۵] احزاب
(۳۳)، آیه ۵۳.





[۶] ممتحنه
(۶۰)، آیه ۱۲.





[۷] انجیل
رساله پولس، باب ۲، آیه ۹ تا ۱۱.





[۸]
مجمع البیان، ص ۲۱۷.





[۹] فخر
رازى، التفسیر الکبیر، ج ۲۳، ص ۱۷۹.





[۱۰]
مجمع البیان، ص ۲۱۷.





[۱۱]
احزاب (۳۳)، آیه ۳۳.





[۱۲]
نور (۲۴)، آیه ۳۱.





[۱۳]
مجمع البیان، ج ۳ - ۴، ص ۶۷۳.





[۱۴]
الرحمن (۵۵)، آیه ۷۲.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
بیشتر تکیه متن نکنید

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.