آیین دوست یابی-انتخاب دوست-دوست خوب-شناخت دوست ۱۳۹۷/۱۲/۱۳ - ۱۰۳ بازدید

سلام علیکم
خواستم بدانم در انتخاب بین دو دوست باید چه کرد:
هر دو خوب هستند ولی شرایط طوری است که میخواهم یکی را انتخاب کنم باید چه چیز هایی را رعایت کنم
پرسشگر گرامی به نکات زیرتوجه نمایید :
الف ) ضرورت نیاز به دوست
چون انسان فطرتا موجودى اجتماعى است ، داشتن روابط اجتماعى - به ویژه شکل دوستى آن - یک ضرورت بى تردید و انکارناپذیر است و عقل و اندیشه هر انسانى وى را به داشتن چنین ارتباطى رهنمون مى گردد و توصیه هاى دینى نیز ما را به این عمل ترغیب مى کند .
آنگونه که على بن ابیطالب ( علیه السلام ) مى فرمایند : « فقد الاحبه غربه انسان بى دوست غریب است » ( نهج البلاغه فیض الاسلام , حکمت ۲۶ ) . درخت دوستى بنشان که کام دل به بار آرد - نهال دشمنى برکن که رنج بى شمار آرد دوست ورفیق در شکل گیرى شخصیت افراد نقش بسیار مهمى دارد زیرا حالات و اقوال و افعال انسان به سرعت تحت تاثیر همنشین قرار مى گیرد . فراوانند کسانى که بخاطر داشتن دوستان نا اهل و کم خرد دچار خسارتهاى جبران ناپذیر شده اند و بالعکس , چه انسانهایى که در اثر همنشینى با دوستان پاک و صادق و دانا از انحراف و فساد نجات یافته اند .
دوست خوب مى تواند هم در دنیا و هم در آخرت یار و مددکار انسان باشد چنانکه اهل جهنم از نبود آن در قیامت رنج مى برند و مى گویند : فما لنا من شافعین و لا صدیق حمیم ( سوره شعراء / ۱۰۰ و ۱۰۱ ) امام صادق ( على السلام ) مى فرمایند : منزلت دوست چندان والاست که حتى دوزخیان نیز پیش از خویشاوند دلسوز و مهربان , از او کمک مى طلبند و او را صدا مى زنند . خداوند از زبان دوزخیان مى گوید : فما لنا من شافعین و لا صدیق حمیم ( ما را شفیعانى نیست و نه دوستى مهربان )

ب ) اهمیت انتخاب دوست
پس به خاطر نقش مهمى که یک دوست در سرنوشت انسان دارد و موجبات سعادت یا شقاوت انسان را فراهم مى کند باید در انتخاب آن کمال دقت نظر را به خرج داد .
پیامبر اکرم ( صلى الله علیه واله ) در اهمیت گزینش دوست خوب مى فرمایند : الرجل على دین خلیله , فلینظر احدکم من یخالل انسان به دین دوستش است پس هر یک از شما بنگرد که با چه کسى دوستى مى کند . ( دوستى در قرآن و حدیث , محمد رى شهرى , ص ۱۶۳ )

ج ) مهمترین راههاى شناخت دوست
یک دوست خوب باید از ویژگیهاى اخلاقى و رفتارى و فکرى خاصى برخوردار باشد تا سزاوار محبت ورزیدن و دوستى نمودن باشد . و این شرائط فراوان و شرح و بسط آن فراتر از حوصله یک مکاتبه است و لذا ما فقط به برخى از ویژگیهاى یک دوست خوب اشاره مى کنیم .
البته از این نکته نباید غافل شد که آنچه به عنوان ویژگیهاى دوست خوب مطرح است , مطلق و صد در صد نیست چه اینکه انسانها کم و بیش داراى نواقصى نیز هستند کما اینکه خود ما وقتى به کارنامه زندگى خود نگاهى مى افکنیم آن را بى نقص و عیب نمى بینیم . بنابر این به طور نسبى دوست خوب باید این خصوصیات را داشته باشد و جهت کلى زندگى او نیز به سمت و سوى این ویژگیها و جنبه هاى مثبت باشد .
مهمترین راههاى شناخت دوست عبارت است از :
۱ - در هنگام گرفتارى و نیاز
بهترین زمان ارزیابى دوست خوب , هنگام مشکلات و گرفتاریهاست . در این چنین مواقعى دوستان حقیقى و وفادار و دلسوز از افراد دوست نما مشخص مى شوند . امام على علیه اسلام در حکمت ۲۰۸ مى فرمایند : در کشاکش روزگار افراد با ارزش و دوستان خوب شناخته مى شوند .
۲ - در هنگام خشم و ناراحتى
امام صادق ( علیه السلام ) مى فرمایند : اگر کسى سه مرتبه بر تو خشم گرفت ج یعنى تو موجبات عصبانیت و ناراحتى او را فراهم کردى و او خشمگین شد ج اما سخن زشتى نگفت , او شایسته ى رفاقت است . ( امالى شیخ صدوق , ص , ۵۳۲ ح ۷ )
۳ - از دست رفتن قدرت
برخى از افراد به نام دوستى و به طمع پست و مقام و مال شخص , گرد او را مى گیرند . امام على ( علیه السلام ) مى فرمایند : در هنگام از دست رفتن قدرت است که دوست از دشمن , شناخته مى شود . ( میزان الحکمه / ح ۱۰۳۲۳ )
۴ - هنگام سفر
یکى از بهترین راههاى شناخت افراد , سفر کردن با آنها است . در سفر بسیارى از رفتارهاى ناپیداى انسان , آشکار میشود . فراز و نشیبهاى سفر , عکس العملهاى درست یا نادرست انسان را در برابر مشکلات , نمایان مى کند و از طرفى ارتباط شبانه روزى که در سفر ایجاد مى شود , بهترین زمان براى شناخت اخلاق و روحیات دوست است . امام صادق ( علیه السلام ) مى فرمایند : هیچ کس را به دوستى مشناس , مگر آنکه در سه چیز او را بیازمایى : او را به خشم آورى و ببینى که آیا این خشم او را از حق به باطل مى کشاند در درهم و درینار و در سفر با او .

د ) ویژگیهای دوست خوب
پس از این توضیح به ذکر ویژگیهاى دوستان شایسته مى پردازیم :
۱ - داشتن ایمان و پرهیز کارى
دوست خوب باید در همه ى امور , خدا و رضایت خدا را مد نظر داشته باشد . رسول خدا ( صلى الله علیه و اله ) مى فرمایند : خیر اخوانک من اعانک على طاعه الله و صدک عن معاصیه و امرک برضاه بهترین برادرانت کسى است که تو را به پیروى از خدا یارى کند , از نافرمانى او باز دارد و به خشنود ساختن او فرمان دهد .
۲ - مؤدب بودن به آداب اجتماعى و متخلق بودن به اخلاق نیک و پسندیده
رفتار و کردار همنشین در انسان , تاثیرى فوق العاده و اجتناب ناپذیر مى گذارد چرا که یک قانون را در ارتباطات با دوستى نباید فراموش کرد : انسان همرنگ دوست خود مى شود .
۳ - داشتن آگاهى و بینش صحیح در همه ى امور , بویژه در امور سیاسى
آگاهى و بینش چراغ راه و جهت دهنده حرکت است و چه زیباست که دو همراه در مسیر زندگى از پرتو فیض وجود یکدیگر بهرمند شده و پا بپاى یکدیگر گام بردارند و در این مسیر خود را از انحرافات مصون و وجودشان را از آفات بیمه سازند . گرایش سیاسى و اجتماعى افراد در انتخاب آنها به عنوان یک دوست نقش مهمى را ایفا مى کند .
امام زمان ( علیه السلام ) جهت گیرى سیاسى و اجتماعى و رفتارى یک مومن را با این حدیث مشخص فرموده اند : فاما الحوادث الواقعه فارجعوا الى رواه حدیثنا فانهم حجتى علیکم و انا حجه‌الله در هنگام بروز مشکلات به راویان حدیث ما مراجعه کنید همانا آنها حجت من بر شما هستند و من حجت خدا هستم .
همانطو رکه شما دوست عزیز مى دانید راویان احادیث در دوران غیبت , فقهاء جامع الشرائط و در راس آنها ولایت فقیه است . بنابر این انسان معتقد و مومن در هیچ مساله اى از احکام دین و مشکلات روزمره به بن بست برخورد نمى کند . بعنوان مثال وقتى مقام معظم رهبرى در انتخابات اخیر دستور به اطاعت از قانون و پرهیز از درگیرى و ریختن در خیابانها را مى دهند , پیرو حقیقى امام زمان ( علیه السلام ) از دستور رهبرى اطاعت کرده , با این کار موجبات سعادت خویش را فراهم مى کند و از هر کس که در خلاف جهت اطاعت از رهبرى گام بردارد , دورى مى کند .
در انتخاب دوست نیز باید دید چه کسى از این ویژگى برخوردار است ؟ و چه کسى در زمان غیبت تابع فقیه جامع الشرائط است ؟ با برگزیدن کسى که چنین ویژگى را دارد موجبات رشد و تعالى و پیشرفت خود را فراهم کند .
۴ - یار و مددکار بودن در هر زمان
امام على ( علیه السلام ) مى فرمایند : لا یکون الصدیق صدیقا حتى یحفظ اخاه فى ثلاث : فى نکبته و غیبته و وفاته دوست , دوست نیست مگر آنکه حقوق برادرانش را در سه جایگاه نگهبان باشد : در روزگار گرفتارى , آن هنگام که حضور ندارد و پس از مرگ . ( نهج البلاغه , حکمت ۱۳۴ )
۵ - دانش دوستى و داشتن روحیه ى پژوهش
استفاده ى بهینه از وقت و عمر , براى کسب علم و دانش ج آنهم در سنین جوانى ج سرنوشت انسان را رقم مى زند در نتیجه داشتن دوستى که داراى چنین ویژگى باشد نیز مى تواند مشوق خوبى براى انسان باشد .
۶ - اهل دنیا نبودن
همانطور که در حدیث شریف آمده است : حب الدنیا راس کل خطیئه ( دوستى دنیا منشا همه ى گناهان است ) بر ما لازم است که از دنیا پرستى و کسانى که چنین ویژگى دارند اجتناب کنیم .
۷ - آینه یکدیگر بودن و عیب یکدیگر را دوستانه متذکر شدن
امام على ( علیه السلام ) مى فرمایند : دوست راستین کسى است که نیک خواهانه عیب تو را به تو بگوید , در نبودنت حافظ آبروى تو باشد و تو را بر خود مقدم بدارد .
۸ - اهل عفو و گذشت بودن
امام حسن عسگرى ( علیه السلام ) مى فرمایند : بهترین برادرانت کسى است که خطایت را فراموش کند و از نیکوکاریت در حق خودش یاد کند .
با ذکر یک حدیث از امام صادق ( علیه السلام ) به مهمترین نشانه هاى دوست خوب اشاره مى کنیم : دوستى مرزهایى دارد که هر کس همه یا برخى از آنها را داشته باشد , دوست است و گر نه او را اصلا دوست مشمار : نخست این که ظاهر و باطنش با تو یکى باشد دوم این که آبروى تو را آبروى خودش داند و عیب و بى آبرویى تو را عیب و بى آبرویى خودش سوم این که مال و منصب , او را نسبت به تو عوض نکند چهارم اینکه هر کمکى از دستش بر مى آید از تو دریغ نکند و پنجم , که در بر دارنده ى همه ى این خصلتهاست , این که در هنگام گرفتاریها تو را تنها نگذارد .
دوست عزیز شرائط دوست خوب بیشتر از این است که برشمردیم و همانگونه که گذشت بیان تفصیلى سخن فراتر از حوصله اینگونه مکاتبات است .

ه ) عواملى که تعداد دوستان را زیاد مى کند :
۱ - بخشندگى و سخاوت
۲ - صبر و بردبارى
۳ - عطوفت و مهربانى
۴ - گذشت و چشم پوشى از خطاها
۵ - عدم توقع [ خواه بجا باشد یا نا بجا ]
۶ - خوش خلقى و نرم خویى
۷ - تواضع و فروتنى *** چند نکته مهم :
۱ . مهمتر از دوست یابى , از دست ندادن دوست است . این عوامل دوستى را بر هم مى زند :
- بى احترامى - شوخى زیاد - فخر فروشى - بحث و جدل - حسادت
۲ . سعى کنید اسرار خود را حتى به دوست صمیمى تان هم نگویید .
۳ . با کسى دوستى کنید که طالب دوستى شما باشد و از تحمیل کردن دوستى خود بر دیگران اجتناب کنید .
۴ . براى رشد خود با دوستان بهتر از خود ارتباط داشته باشید و براى رشد دیگران از ارتباط با کسانى که ضعف در ایمان دارند پرهیز نکنید .
در پایان چند کتاب مفید را در این زمینه معرفى مى کنیم که انشاء الله با مطالعه آنها مى توانید اطلاعات بهترى در این زمینه بدست آورید :
۱ - دوستى در قرآن و حدیث , نوشته آقاى رى شهرى
۲ - دوستى و دوستان , نوشته آقاى سید هادى مدرس , ترجمه حمیدرضا شیخى و حمیدرضا آژیر , از انتشارات آستان قدس رضوى , ۳
۱۳۷۶ - آئین دوستى ( دوست یابى ) نوشته دیل کارنگى , انتشارات پیمان ۴
۱۳۷۸ - آئین دوستى در اسلام , نوشته آقاى بابازاده

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.