ابداع کننده عرفان عملی ۱۳۹۱/۴/۲۵ - ۲۱ بازدید

با سلام و عرض تشکر از شما دوست عزیز، در پاسخ به پرسش شما باید از دو منظر به آن نگاه کرد.

با سلام و عرض تشکر از شما دوست عزیز، در پاسخ به پرسش شما باید از دو منظر به آن نگاه کرد.
در نگاه اول باید گفت عرفان عملی در کنار عرفان نظری، همچون علوم اسلامی دیگر، هم مایه‌ها و ماده‌های خود را از منابع اسلامی دارد و هم پویایی خود را در بستر اسلام داشته است.
با توجه به این مطلب که شهید مطهری در کتاب آشنایی با علوم اسلامی بخش عرفان آورده است، البته انحرافات موجود در عرفان و تصوف را تحت تأثیر جریانات خارج از اسلام می‌داند؛ به صراحت می‌توان گفت مواد اصلی عرفان عملی در منابع اسلامی هست و مبدع آن وجود مبارک پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام می‌باشند.
اما از زاویه‌ای دیگر اگر بخواهیم ابداع کننده عرفان عملی را با توجه به منازل و مقاماتی که در آن برشمرده‌اند مورد بررسی قرار دهیم باید گفت بر طبق آنچه در منابع تصوف آمده است حسن بصری به عنوان زمینه‌ساز تصوف، در شمار اولین کسانی است که در کتاب «رعایه حقوق الله» مراحلی را برای وصول به خداوند ذکر کرده است به طوری که مراحل عرفان عملی در قرن دوم که می‌توان این قرن را قرن تشکیل تصوف به عنوان یک نحله فرهنگی دانست؛ در چهار منزل زهد، خوف، شوق و محبت تقسیم می‌شد.
در قرن سوم این منازل به بیست منزل افزایش یافته و در قرن چهارم به چهل منزل رسید. قرن پنجم هجری قمری را می‌توان قرنی دانست که با ظهور خواجه عبدالله انصاری، عرفان عملی به اوج خود رسید و به سیصد منزل افزایش یافت. خواجه عبدالله انصاری در کتاب منازل السائرین، منازل را به ده قسمت و هر قسمت را به ده مرحله و هر مرحله را به سه بخش تقسیم می‌کند.
بعدها این منازل به هزار مرحله هم افزایش یافت. البته باید توجه داشت راه وصول به حقیقت در طی قرون متمادی زیاد نشده است بلکه با توجه به رشد این علم و پدیدار شدن مشایخ مستعدی که در این راه قدم برداشته‌اند، دقت در منازل سیر و سلوکی بالا رفته و منازل به مراحل ریزتری تقسیم می‌شود. بنابر این می‌توان حسن بصری را زمینه ساز معرفی مراحل سلوکی معرفی کرد و خواجه عبد الله انصاری را به عنوان مشیخه‌ای که عرفان عملی را به اوج خود رسانید مطرح کرد.
اما در آخر باید مجددا بر این نکته تأکید داشت که بانی عرفان عملی اصیل اسلامی که پشتوانه وحیانی داشته باشد نمی‌تواند غیر از وجود مبارک اولیای دین باشد.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.