نسخه آزمایشی

اخلاق دانشجویی ۱۳۹۴/۱۱/۱۹ - ۱۵ بازدید

در گفتمان دینی مجموعه وظایف اخلاقی استاد نسبت به دانشجو چیست؟
امام موسی کاظم(علیه السلام) می‏فرمایند:
«همچنان که کشت در خاک نرم ممکن و در سنگلاخ ناممکن است، حکمت نیز تنها در دل‏های نرم قابل شکوفایی است».[ بحار الانوار، ج۷۸، ص۳۱۲.]
در ادیان الهی آموزش صرفاً یک روند یاددهی مکانیکی از معلم به شاگرد نیست، بلکه با توجه به تأثیر غیرقابل انکاری که معلم بر روح و روان دانشجو بجای می‏گذارد خودسازی درونی و پای‏بندی به اصول اخلاقی و انسانی نیز برای او ضرورتی مضاعف دارد. ازاین‏رو تمام پیامبران الهی مهم‏ترین مقامی که خداوند به آن‏ها اختصاص داده بود و خود نیز بر آن تأکید داشتند جنبه معلمی و علم‏آموزی توأم با تربیت مردم بود. فرشته بزرگ الهی یعنی حضرت جبرئیل، نیز نقش معلمی داشته است.
(((عَلَّمَهُ شَدیدُ الْقُوی)))[ نجم، آیه ۵.].
«بالاتر از همه آن‏که خداوند خود معلم بوده و هست».
نقش‏ معلمی خداوند، هم موجب مباهات اساتید و معلمان به این کسوت می‏باشد و هم اهمیت و حساسیت این جایگاه را نشان خواهد داد:[ ر.ک: پیام قرآن ج ۱۰، مکارم شیرازی و همکاران. ]
خداوند دانش حقایق جهان وعلم اسماء را به حضرت آدم(علیه السلام) آموخت؛
(((وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاء)))[ بقره، آیه ۳۱.].
و به حضرت یوسف(علیه السلام) تعلیم تعبیر خواب داد؛
(((وَ عَلَّمْتَنی مِنْ تَأویلِ الاَحادیثِ)))[ یوسف، آیه ۱۰۱.].
و به حضرت سلیمان(علیه السلام) زبان پرندگان آموخت؛
(((وَ قالَ یا اَیُّهَا النّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّیْرِ)))[ نمل، آیه ۱۶.].
و به حضرت داود(علیه السلام) زره ساختن را؛
(((وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَکُم)))[ انبیاء، آیه ۸۰.].
به حضرت خضر(علیه السلام) علم و آگاهی فراوانی داد؛
(((وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنّا عِلْماً)))[ کهف، آیه ۶۵.].
و به فرشتگان علوم فراوانی بخشید؛
(((سُبْحانَکَ لا عِلْمَ لَنا اِلّا ما عَلَّمْتَنا)))[ بقره، آیه ۳۲.].
به انسان‏ها نطق و بیان آموخت (((عَلَّمَهُ الْبیانَ)))[ الرحمن، آیه ۴.].
و از همه بالاتر این‏که به پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) علوم و دانش‏هایی که هرگز تحصیل آن از طرق عادی برای او ممکن نبود آموزش داد؛
(((و عَلَّمَکَ مالَمْ تَکُنْ تَعْلَمُ)))[ نساء، آیه ۱۱۳.].
نکته مهم و درس‏آموز اخلاقی در آیات فوق برای معلمان نیازسنجی و مخاطب‏شناسی است که خداوند نسبت به متعلمان خود دیده و در نظر گرفته است.

اصول اخلاقی معلمی

با توجه به اهمیت جایگاه استاد و معلم و مجموعه شرایط دینی و ملی موجود کشورمان، اهم اصول و هنجارهای اخلاقی در امر آموزش که توسط استادان و معلمان نسبت به شاگردان در قالب کلیات یک منشور اخلاقی باید مراعات گردد، را می‏توان این گونه بر شمرد:
- نیت سالم و صادقانه و اخلاص در عمل (عشق داشتن به حرفه معلمی).
- احترام به دانش‏آموزان به عنوان انسان‏های و تأثیرگذار در زندگی آینده خود، خانواده و جامعه.
- رعایت اصل مساوات در امر آموزش، نمره و مشاوره.
- توجه به استعداد‏های درونی و مهارت‏های دانشجویان.
- فراهم نمودن زمینه‏های اندیشه و خردورزی.
- ارتباط روحی با دانش آموزان در راستای تأثیرگذاری بیشتر.
- رعایت اعتدال و حریم عمومی جامعه در رفتار، گفتار و پوشش.
- ایجاد حس پرسش‏گری و پژوهش‏محوری در دانش‏آموختگان.
- تلاش برای ایجاد خودباوری و اعتماد به نفس دانش آموختگان.
- رویکرد آینده سازی و ساختن تمدن اسلامی.
به نظر می‏آید دکتر حسابی به زیبایی ارزش معلمی را در جمله زیر فرمودند. وقتی از او پرسیدند: «دانش» یا «هنر» معلم، کدام در رشته معلمی مؤثر است؟ گفت: «هیچ کدام، معلمی عشق است»[ حسابی، استاد عشق، ص ۱۸۱.].

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.