ارشاد فرزند کاهل نماز ۱۳۹۰/۸/۲۱ - ۹۷ بازدید

نهاد خانواده یکی از تأثیرگذارترین نهادها بر تربیت فرزند می باشد. کودک در آغاز وجود از هر گونه عادت خوب یا بدی خالی است .
نهاد خانواده یکی از تأثیرگذارترین نهادها بر تربیت فرزند می باشد. کودک در آغاز وجود از هر گونه عادت خوب یا بدی خالی است . دوران کودکی دوران تکوین عادتهاست عادت های خوب یا بد ؛ شخصیت کودک در این زمان تشکیل می شود و زندگی آینده اش را ترسیم می نماید.
کودک چون موجودی ناتوان و از درک مصالح حال و آینده اش ناآگاه است، در این زمان حساس و در تکوین عادت ها به مراقبت های پدر و مادر شدیدا نیاز دارد . چنین مسئولیت مهمی بر عهده آنها نهاده شده است.
پدر و مادر وظیفه دارند برای تربیت کودک، ابعاد نیازهای جسمانی و روحانی، فردی و اجتماعی، دنیوی و اخروی، حال و آینده او را منظور بدارند و بر طبق آن، برنامه کامل و دقیقی را تنظیم و در اوقات مناسب به اجرا بگذارند. آن چه کودک باید در این مدت یاد بگیرد و تمرین کند تا به صورت عادت در آید عبارت است از: آداب سخن گفتن، آداب غذا خوردن و لباس پوشیدن، رعایت بهداشت و نظافت، آداب معاشرت، مسئولیت پذیری و انجام آن، کار کردن -اشتراک و تعاون در اداره امور زندگی- تخلق به اخلاق نیک، اجتناب از اخلاق زشت، شناخت وظایف دینی و عمل به آنها، مانند نماز و ورزه و دیگر وظایف حضور در مساجد و مجالس دینی. همه این ها باید در زمان کودکی، و در فرصت های مناسب، پایه گذاری و تمرین شود تا به صورت عادت در آید.
در چنین صورتی وقتی هم بزرگ شد انجام آن برایش آسان خواهد بود و غالبا ادامه خواهد یافت اما اگر در زمان کودکی به صورت عادت در نیامده در بزرگی تحقق آن تضمین چندانی ندارد چون در کودکی عادت نکرده و عادت کردن در بزرگی دشوارتر خواهد بود.
از سوی دیگر، پدر و مادر اولین و آشناترین چهره هایی هستند که کودک با آنها برخورد می کند در دوران ناتوانی و نیاز و وابستگی کودک، پدر و مادر هستند که با عشق و اخلاص به یاری کودک می شتابند و از او پرستاری و نوازش می نمایند. همه نیازهای غذای و بهداشتی و عاطفی کودک از ناحیه پدر و مادر تأمین می شود. کودک به تدریج به موقعیت حساس پدر و مادر و نیاز شدید خود به آنان پی می برد و متقابلا به آنها علاقه مند می گردد و به همین جهت والدین خود را بهترین و خیرخواه ترین و با نفوذترین اشخاص می داند که می توان آنها را سرمشق و الگوی زندگی قرار داد و از رفتارشان پیروی نمود.
بنابراین پدر و مادر را می توان به عنوان اولین و مؤثرترین و بادوام ترین و مطمئن ترین الگوها معرفی کرد. کودک همه چیز را در خانه از پدر و مادر یاد می گیرد از لبخندها و زمزمه ها و نوازش های مادر، درس خوش بینی و اعتماد و اظهار محبت می آموزد. از تندی ها و عصبانیت ها و بدرفتاری های او نیز درس عصبانیت و بدرفتاری می گیرد. سخن گفتن، آداب غذا خوردن -رعایت نظم- بهداشت و تقید به انجام وظایف دینی یا لاابالیگری و دیگر امور اخلاقی را کودک غالبا در خانه و از پدر و مادر یاد می گیرد.
لذا پدران و مادرانی که به تربیت صحیح فرزندان خویش و سعادت دنیوی و اخروی آنها علاقه دارند باید در ابتدا رفتارشان را اصلاح کنند و خودشان را به صورت بهترین الگوها درآورند تا فرزندانشان از آنها تقلید نمایند و درس زندگی بیاموزند. والدین در صورتی می توانند فرزندان خویش را با تربیت های اسلامی و مقید به ضوابط شرعی پرورش دهند که خودشان نیز در محیط خانواده و در حضور فرزندان به انجام وظایف دینی و رعایت اخلاق نیک اسلامی ملتزم باشند و از ارتکاب گناه خودداری کنند. برعکس چنانچه پدر و مادر، نسبت به انجام وظایف دینی و مراسم مذهبی، لاابالی یا بی اعتنا باشند، نباید انتظار داشته باشند که فرزندانی دیندار و ملتزم به مراسم دینی پرورش دهند.
پیامبر اکرم(ص) می فرماید:‌ «بین فرزندان خود به عدالت رفتار کنید، همان طور که میل دارید آنان را در احسان در بین شما با عدالت رفتار نمایند». پدر و مادر نسبت به تربیت فرزندانشان مسئولند، پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «فرزندان خود را تربیت کنید، به درستی که شما درباره آنها مورد سؤال واقع خواهید شد.» وجود فرزند وابسته به پدر و مادر است و آنها در تربیت او مسئولند و باید نسبت به وظیفه خود کوتاهی نکنند. این بحث بسیار دامنه دار است.

عوامل سستی در نماز:
۱. عوامل درونی و مربوط به خود افراد: مهمترین عامل درونی نمازگریزی آسیب پذیری مقطع نوجوانی و جوانی است. این مقطع سنّی، مقطع حساس و بحرانی برای جوانان و نوجوانان است، مسایل و بحران های بلوغ از یک طرف، شکّ و تردیدهای مذهبی از طرف دیگر، ناپختگی و بی تجربگی و گرایش سریع به الگوهای غیرواقعی که اهل نماز نیستند، زمینه هایی است که در خود فرد وجود دارد و باعث می شود که جوانان و نوجوانان علاقة چندانی به نماز نداشته باشند.
۲. عواملی بیرونی و محیطی: این عوامل، عواملی هستند که بعضی از آنها قابل جبران است و بعضی غیر قابل جبران. به اختصار این عوامل را بیان می کنیم: الف ـ کم توجهی یا بی توجّهی خانواده ها نسبت به تربیت دینی فرزندان. ب ـ نگرش منفی بعضی از خانواده ها نسبت به مسائل دینی مخصوصاً نماز. ج ـ برخوردهای نادرست والدین و مربیان نسبت به نماز خواندن کودک، نوجوان یا جوان باعث زدگی آنها از نماز می شود. د ـ تهاجم فرهنگی دشمنان بوسیلة شبهه در اعتقادات دینی، ایجاد بدبینی نسبت به کانون های مذهبی، بازداری جوانان از شرک در مراسم عبادی، نماز جمعه و جماعت و ... و در ‌آخر ترویج فرهنگ غربی باعث می شود جوانان نسبت به نماز رغبتی نشان ندهند. هـ ـ دوستی و معاشرت با افراد بی تقوا و بی نماز است که به مرور در انسان تأثیر منفی خواهند گذاشت. و ـ ندانستن و یا غفلت و فراموشی فلسفه و آثار نماز که باعث می شود توجّه به نماز در ما کمتر شود.
دوست عزیز , شما بعنوان یک پدر میبایست به چند نکته توجه کنید :
- نحوه ی برخورد شما در دوران کودکی فرزندتان , از اهمیت زیادی برخوردار بوده است . بعنوان مثال : برای اهمیت دادن فرزندتان به نماز باید از راههای تشویقی متنوع استفاده میکردید .
- خود و همسرتان به نماز اول وقت اهمیت دهید ( کونوا دعاة الناس بغیر السنتکم مردم را با عمل به کار خیر فرا خوانید . )
- خداوند مهربان به پیامبر اکرم ( صلی الله علیه و اله ) نیز دستور به اینگونه رفتار ( زدن با تسمه یا هر چیز دیگر ) را نداده است و به پیامبر خویش می فرماید که تو تنها یک انذار دهنده ای .اگر در جایی از روایات هم امر به زدن در باره ی سهل انگاری فرزندان به نماز شده است ؛ اولا : باید بعد از تشویق های مکرر و بی نتیجه بودن آنها باشد ثانیا : زدن چنان باشد که حتی بدن فرزند , سرخ هم نشود . ثالثا : در زمانی این کار انجام گیرد که شخصیت فرزند هنوز شکل نگرفته است , نه در دوران جوانی .
- نحوه ی رفتار اهل بیت ( علیهم السلام ) و بزرگان دین , چنان بود که اهل خانه شیفته ی نماز میشدند . آنها تنها به امر کردن به نماز , اکتفا نمی کردند ؛ بلکه کانون خانه را کانون عشق ورزی به زن و فرزند می کردند . پدری که در خانه خوش اخلاق است معمولا اهل خانه مطیع او میشوند و نیازی به استفاده ی از خشونت و ضرب و جرح ( که سودی هم ندارد ) نمی بیند .
- بحمد الله فرزند شما اهل نماز خواندن است و تنها در اداء نماز صبح , سهل انگاری دارد ؛ لذا به شما برادر محترم توصیه می شود با برقرار کردن رابطه ی دوستانه با فرزندتان , او را تشویق به نماز کنید . در حقیقت تکلیف شما فقط تذکر است .
- لازم به ذکر است که اگر کتک زدن شما موجب سرخی یا کبودی در بدن فرزندتان شده باشد , میبایست رضایت او را جلب کنید و در صورت عدم رضایت فرزندتان , به او دیه ی لازم را پرداخت نمایید ؛ چرا که فرزندان ما امانتهای الهی هستند و ما اجازه نداریم هر طور که دلمان خواست با آنها رفتار کنیم .

تقویت انگیزه:
برای کسانیکه دچار غفلت شده اند توصیه می شود پیامدهای منفی ترک نماز و یا سبک شمردن آنرا یادآوری نمایند. در ادامه به تعدادی از آنها اشاره می شود :
۱- بی نماز حتما جهنمی خواهد بود!!
در قرآن کریم هست که در قیامت و هنگام عبور یکی از سؤال هایی که بهشتیان از جهنمیان می پرسند در خصوص علت جهنمی شدن آنها می باشد که آنها جواب می دهند ما به خاطر این جهنمی شدیم که نماز نمی خواندیم.
خداوند متعال این مکالمه را چنین بیان داشته : آنها(مومنان)در باغهاى بهشتند، و سؤال مى کنند... از مجرمان: چه چیز شما را به دوزخ وارد ساخت؟!» مى گویند: «ما از نمازگزاران نبودیم، (۴۳)فی جَنَّاتٍ یَتَساءَلُونَ (۴۰) عَنِ الْمُجْرِمینَ (۴۱) ما سَلَکَکُمْ فی سَقَرَ (۴۲) قالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ (۴۳) ( سوره المدثر)
۲- بی نماز در دنیا زندگی پرمشقتی دارد و در قیامت کور محشور می شود .
خدای متعال تصریح نموده هرکس از یاد الهی رویگردان شود زندگی سختی داشته و در قیامت کور محشور می شود آنجا که می فرماید : « و هر کس از یاد من روى گردان شود، زندگى(سخت و) تنگى خواهد داشت؛ و روز قیامت، او را نابینا محشور مى کنیم!» وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَةً ضَنْکاً وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَةِ أَعْمى ( طه : ۱۲۴)
۳- بی نماز کافر است!!
در روایت نبوی است که فرمود: فاصله ی بین بنده و کفر جز ترک نماز نیست. لیس بَیْنَ الْعَبْدِ وَ بَیْنَ الْکُفْرِ تَرْکُ الصَّلَاةِ, ( جامع الأخبار، ص: ۷۴) (پیام پیامبر، ترجمه فارسى، ص: ۶۶۵) البته منظور کفر عملی است نه اعتقادی.
۴- بی نماز از یاری خداوند محروم است:
قدرت نماز گذاران از نماز و خداوند است. کسیکه نماز می خواند در هر نمازی با گفتن «ایاک نعبد و ایاک نستعین » (پروردگارا فقط تو را می پرستیم و فقط از تو یاری می جوییم ) از خداوند طلب یاری می جوید اما بی نماز خود را از این یاری محروم می نماید و ضعیف می ماند .
۵- کاهل نماز از شفاعت اهل بیت (ع) در قیامت محروم می شود:
به‎ ‎روایت‎ ‎شیخ‎ ‎صدوق ابوبصیر‎ ‎می‎ ‎گوید‎:‎پس‎ ‎از‎ ‎شهادت‎ ‎امام‎ ‎صادق‎ ‎علیه‎ ‎السلام‎ ‎نزد‎ ‎اُمِّ‎ ‎حمیده (کنیز‎ ‎امام‎ ‎صادق‎ ‎علیه‎ ‎السلام) برای‎ ‎عرض‎ ‎تسلیت‎ ‎رفتیم،‎ ‎گریه‎ ‎کرد‎ ‎و‎ ‎ما‎ ‎نیز‎ ‎از‎ ‎گریه‎ ‎ی‎ ‎او‎ ‎گریه‎ ‎کردیم،‎ ‎سپس‎ ‎گفت‎ :‎ای‎ ‎ابا‎ ‎محمد (لقب‎ ‎دیگر‎ ‎ابو‎ ‎بصیر) اگر‎ ‎امام‎ ‎صادق‎ ‎علیه‎ ‎السلام‎ ‎را‎ ‎هنگام‎ ‎مرگ‎ ‎می‎ ‎دیدی،‎ ‎چیز‎ ‎عجیبی‎ ‎مشاهده‎ ‎می‎ ‎نمودی‎ ‎؛چشم های‎ ‎خود‎ ‎را‎ ‎گشود‎ ‎و‎ ‎فرمود‎: ‎بستگانم‎ ‎را‎ ‎حاضر‎ ‎کنید، ما‎ ‎همه‎ ‎ی‎ ‎آنها‎ ‎را‎ ‎حاضر‎ ‎کردیم،‎ ‎به‎ ‎آنها‎ ‎نگاه‎ ‎کرد‎ ‎و‎ ‎فرمود‎:‎ اِنَّ‎ ‎شَفاعَتَنا‎ ‎لا‎ ‎تَنالُ‎ ‎مُستَخِفّاً‎ ‎بِالصَّلوةِ : همانا‎ ‎شفاعت‎ ‎ما‎ ‎به‎ ‎کسی‎ ‎که‎ ‎نماز‎ ‎را‎ ‎سبک‎ ‎بشمرد‎ ‎،نرسد ( طرائف الحکم یا اندرزهاى ممتاز، متن ج ۲، ص: ۴۵۱)
۶- اعمال دیگر بی نماز باطل است :
رسول خدا صل الله علی وآله فرمودند : کسیکه بدون دلیل نمازش را رها کند تا اینکه قضا شود بدرستیکه اعمالش را باطل کرده است .مَنْ تَرَکَ صَلَاتَهُ حَتَّى تَفُوتَهُ مِنْ غَیْرِ عُذْرٍ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ , ( جامع الأخبار، ص: ۷۳)
۷- تارک الصلاه با قارون و فرعون و منافقین روانه جهنم می شود :
رسول خدا صل الله علی وآله فرمودند : نمازتان را ضایع نکنید ؛ بدرستیکه هر کس که نمازش را ضایع کند خداوند او را با قارون و فرعون و هامان ( که لعنت و ننگ الهی بر آنها باد ) محشور نماید و واجب است بر خداوند که داخل کند او را با منافقین پس وای بر کسیکه بر نمازش محاظت ننماید . لَا تُضَیِّعُوا صَلَاتَکُمْ فَإِنَّ مَنْ ضَیَّعَ صَلَاتَهُ حَشَرَهُ اللَّهُ مَعَ قَارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هَامَانَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ أَخْزَاهُمْ- وَ کَانَ حَقّاً عَلَى اللَّهِ أَنْ یُدْخِلَهُ النَّارَ مَعَ الْمُنَافِقِینَ فَالْوَیْلُ لِمَنْ لَمْ یُحَافِظْ عَلَى صَلَاتِهِ ( جامع الأخبار، ص: ۷۴)
۸- شیطان بر تارک الصلاه مسلط شده و او را دچار گرفتاری های بزرگ می کند .
رسول خدا صل الله علی وآله فرمودند : همواره شیطان از بنی آدم گریزان است مادامی که بر نماز های پنج گانه محافظت می نماید اما هنگامیکه آنها را ضایع نمایع بر او جرأت پیدا کرده و او را دچار گرفتاریهاى بزرگ مى کند. لَا یَزَالُ الشَّیْطَانُ یَرْعَبُ مِنْ بَنِی آدَمَ مَا حَافَظَ عَلَى الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ- فَإِذَا ضَیَّعَهُنَّ یَجْتَرِئُ عَلَیْهِ وَ أَوْقَعَهُ فِی الْعَظَائِمِ ( جامع الأخبار، ص: ۷۴)
۹- تارک نماز بر دین یهود یا نصارا یا مجوس خواهد مرد .
رسول خدا صل الله علی وآله فرمودند : هر که نماز را ترک کند و امیدى به پاداش آن نداشته باشد و از کیفر آن نترسد، باکى ندارم که یهودى یا نصرانى یا مجوسى بمیرد. مَنْ تَرَکَ الصَّلَاةَ لَا یَرْجُو ثَوَابَهَا وَ لَا یَخَافُ عِقَابَهَا فَلَا أُبَالِی أَنْ یَمُوتَ یَهُودِیّاً أَوْ نَصْرَانِیّاً أَوْ مَجُوسِیّاً ( جامع الأخبار، ص: ۷۴)
۱۰-کسی که نماز نمی خواند آرامش ندارد:
کسی که نماز نمی خواند همواره مضطرب و نگران است, زیرا دل انسان تنها با نماز و یاد خدا آرام می شود: وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْری ( طه : ۱۴) « و نماز را براى یاد من بپادار!» و در آیات دیگری از قرآن برای این ذکر و یاد خدا ویژگی هایی مطرح نموده است از جمله اینکه یا ذکر و یاد الهی است که دلها آرام می گیرد أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ( الرعد : ۲۸)«آگاه باشید، تنها با یاد خدا دلها آرامش مى یابد!»
۱۱- کاهل نماز گرفتار پانزده مصیبت در دنیا ، مرگ ، قبر و قیامت می شود:
در روایت آمده که سرور زنان، فاطمه، دختر سرور پیامبران- که درودهاى خداوند بر او و پدر و شوى و پسران اوصیاء او باد- از پدر بزرگوارش حضرت محمّد صلّى اللَّه علیه و آله پرسید: اى پدر جان! سزاى مردان و زنانى که نماز را سبک بشمارند، چیست؟ فرمود: اى فاطمه، هر کس چه مرد باشد و چه زن، نمازش را سبک بشمارد، خداوند او را به پانزده مصیبت گرفتار مى نماید: شش چیز در سراى دنیا، و سه چیز هنگام مرگ، و سه چیز در قبرش، و سه چیز در قیامت هنگام بیرون آمدن از قبر.
مصیبتهایى که در دار دنیا بدان مبتلا مى گردد عبارتند از:
۱- خداوند، خیر و برکت را از عمر او برمى دارد.
۲- خداوند، خیر و برکت را از روزى اش برمى دارد.
۳- خداوند- عزّ و جلّ- نشانه صالحان را از چهره او محو مى فرماید.
۴- در برابر اعمالى که انجام داده پاداش داده نمى شود.
۵- دعاى او به سوى آسمان بالا نمى رود و مستجاب نمى گردد.
۶- هیچ بهره اى در دعاى بندگان شایسته خدا نداشته و مشمول دعاى آنان نخواهد بود.
و مصائبى که هنگام مرگ به او مى رسد بدین ترتیب است:
۱- با حالت خوارى و زبونى جان مى دهد.
۲- گرسنه مى میرد.
۳- تشنه جان مى سپارد، به گونه اى که اگر آب تمام رودخانه هاى دنیا را به او بدهند، سیراب نگشته و تشنگى اش برطرف نخواهد شد.
و مصیبتهایى که در قبرش بدان گرفتار مى گردد بدین قرار مى باشد:
۱- خداوند فرشته اى را بر او مى گمارد تا او را در قبر نگران و پریشان نموده و از جایش برکند.
۲- خداوند گور را بر او تنگ مى گرداند.
۳- قبرش تاریک مى شود.
و مصائبى که در روز قیامت، هنگام بیرون آمدن از قبر، بدان مبتلا مى شود، عبارت است از:
۱- خداوند فرشته اى را بر او مى گمارد تا در حالى که مردم به او مى نگرند، او را به رو بر زمین بکشد.
۲- سخت از او حساب مى کشند.
۳- خداوند هرگز نظر رحمت به او ننموده و از بدیها پاکیزه اش نمى گرداند، و براى او عذاب دردناکى خواهد بود. (فلاح السائل و نجاح المسائل ص ۲۲ - ادب حضور ص ۶۲ )
در پایان باید این نکته را یاد آوری نمود ، همانگونه که ترک نماز دارای پیامدهای منفی می باشد ؛ بر اساس آیات و روایات اقامه نماز نیز دارای پیامدهای مثبت دنیوی و اخروی می باشد که نمی توان از آنها چشم پوشی نمود ؛ از جمله این آثار مانع شدن از حُزن و اندوه در آخرت ، آرامی بخش جانها ، بازدارنده از زشتیها و گناهان ، بهترین کمک کار انسان در برابر مشکلات دنیوی و شوینده گناه می باشد .
پیروز و موفق باشید .

براى مطالعه در این زمینه ر . ک :
۱- اسرار نماز شهید ثانى ترجمه مهدى پور
۲- اسرار الصلاة میرزا جواد ملکى تبریزى
۳- آداب نماز امام خمینى
۴- پرتوى از اسرار نماز محسن قرائتى
۵- نکته درباره نماز، محسن قرائتی
۶- نکته درباره نماز، حسین دیلمی
۷- حکمت عبادات، آیت الله جوادی آملی
جهت اطلاع بیشتر ر.ک:
۱- ابراهیم امینی، اسلام و تعلیم و تربی، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران، چاپ چهارم، ص ۹۴ به بعد.
۲. رضا فرهادیان، والدین و مربیان مسئول، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم، چاپ اول.
۳. طبرسی، مکارم الاخلاق، ترجمه سید ابراهیم میر باقری، مؤسسه انتشارات فراهانی، ص ۴۲۱.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.