ازدواج امیرمؤمنان(ع) ۱۳۹۴/۱۱/۱۹ - ۱۵۵ بازدید

ازدواج امیرمؤمنان(علیه السلام) کی و کجا صورت گرفت؛ ویژگی های برجسته این ازدواج چه بود و زندگی آنان چگونه شکل گرفت؟

امیرمؤمنان(علیه السلام) پس از پایان جنگ بدر، در رمضان سال دوم هجرت[ شیخ طوسی مدعی است عقد در ماه شوال و پس از بازگشت حضرت علی(علیه السلام) از جنگ بدر بوده است(طوسی، الأمالی، ص ۴۳)؛ البته با لحاظ روزهای آغازین شوال، این اختلاف جزئی است زیرا جنگ بدر در ۱۷ رمضان صورت پذیرفت و پس ازپیروزی آنان به مدینه بازگشتند.]، با فاطمه زهرا(سلام الله علیها) در مدینه عقد کرد و در اول یا ششم ذی الحجه همان سال ازدواج نمود و ایشان را به خانه برد[ تاریخ الخمیس، ج۱، ص ۴۱۱؛ الصحیح من سیره النبی الاعظم، ج۱، ص ۲۱۷. بنا بر روایت امام صادق(علیه السلام): عقد علی و فاطمه(علیهما السلام) در ماه رمضان، و ازدواج آنها در ذی حجّه سال دوم هجری بوده است (کشف الغمة، ج ۱، ص ۳۶۴). البته ابن شهر آشوب مدعی است «روز اول ذی حجه عقد فاطمه(سلام الله علیها) و روز سه شنبه ششم همان ماه، ازدواج حضرت بوده است». (المناقب، ج۳، ص۳۵۷). ]؛ درباره محورهای مورد پرسش پیرامون این ازدواج، نکات ذیل بیان می شود: ۱. پیشتر اشراف قریش از فاطمه(سلام الله علیها) خواستگاری کردند اما پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) همه را رد کرد؛ عبدالرحمن بن عوف، ابوبکر و عمر از خواستگارانی بودند که تمامی از سوی پیغمبر جواب رد شنیدند[ المستدرک علی الصحیحین، ج۲، ص ۱۶۷؛ الریاض النضره، ج۳، ص ۱۴۲.]. کسانی به علی(علیه السلام) گفتند[ در برخی روایات آمده که سعد بن معاذ یا ام ایمن یا گروهی از انصار از علی(علیه السلام) درخواست کردند که به خواستگاری فاطمه(سلام الله علیها) برود (کفایة الطالب، ص ۳۰۴) هیچ ایرادی ندارد که همگان وقتی منزلت و خویشاوندی نزدیک علی(علیه السلام) را با پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) می دیدند به او چنین پیشنهادی داده باشند. علاوه بر این شایستگی حضرت هم بر آنان پوشیده نبود. (الصحیح من سیرة الامام علی(علیه السلام)، ج۳، ص ۱۱).] که چرا از فاطمه(سلام الله علیها) خواستگاری نمی کنی؟ پس علی(علیه السلام) فاطمه را از پیغمبر خواستگاری کرد و حضرت نیز پذیرفت.[ کفایة الطالب، ص ۳۰۴؛ الریاض النضره، ج۳، ص ۱۴۲.]ابن روزبهان خنجی (متوفی۹۲۷ ق) دانشمند شافعی مذهب می نویسد: «چون حضرت فاطمه را وقت تزویج رسید؛ اکابر صحابه او را خطبه می کردند از حضرت پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و او قبول نمی فرمود؛ اصحاب با حضرت علی(علیه السلام) گفتند: تو خطبه کن شاید به تو دهد راضی شود. آن حضرت فرمود: اکابر صحابه خطبه کردند و قبول نفرمود؛ بعد از آن به نزد آن حضرت رفت و گفت: السّلام علیک یا رسول اللّه. آن حضرت فرمود: و علیک السّلام. چه حاجت داری؟ گفت آمده ام که فاطمه را خطبه کنم؛ و در روایتی است که آن حضرت فرمود: آمده ای که فاطمه را خطبه کنی؟ فرمود بلی. بعد از آن فاطمه(سلام الله علیها) را به صداق پانصد درهم بدان حضرت داد و تسلیم او نمود».[ الخنجی، وسیلة الخادم إلی المخدوم، ص ۱۴۱.]
۲. پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) تأکید داشت که اگر علی آفریده نمی شد برای فاطمه(سلام الله علیها) همتایی نبود[ کشف الغمه، ج۲، ص ۹۸.]؛ حضرت بارها تصریح می فرمود که فاطمه(سلام الله علیها) را به دستور آسمانی به همسری علی درآورده است[ ذخائر العقبی، ص ۲۷ – ۳۰.] و در پاسخ به خواستگاران مردود، فرمود:
«به خدا قسم، من نه شما را رد کردم و نه علی را همسر فاطمه؛ بلکه خداوند شما را رد کرد و فاطمه را به همسری علی در آورد».[ الریاض النضره، ج۳، ص ۱۴۲؛ تاریخ الخمیس، ج۱، ص ۳۶۱؛ کنز العمال، ج۱۵، ص ۱۹۹.]
۳. این ازدواج الهی با معیار فضیلت های نفسانی و اخلاقی و نه بر اساس معیار مال و ثـروت شکل گرفت؛ بدیهی بـود که برخی به سعایت سخن گوینـد و در پی فتنه ای باشند.
خوارزمی روایت می کند: «رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) روز چهارم زفاف فاطمه(سلام الله علیها) به دخترش گفت: دخترم، حالت چگونه است؟ شوهرت را چگونه دیدی؟ فاطمه(سلام الله علیها) پاسخ داد: پدر، او بهترین همسر است؛ اما زنان قریش نزد من آمدند و خطاب به من گفتند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) تو را به همسری فقیری داد که مالی ندارد! پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: دخترم، نه پدرت فقیر است و نه شوهرت. سپس فضائل و مناقب علی(علیه السلام) را برای فاطمه(سلام الله علیها) برشمرد»[ خوارمی، المناقب، ص ۲۰۵ – ۲۵۶.].
در روایت دیگر ابن ابی الحدید شافعی معتزلی این سخن پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) را نقل می کند که فرمود:
«آیا خشنود نیستی که تو را به همسری نخستین و قدیمی ترین مسلمان امت خود در آوردم که علمش از همه فزون تر، خرد و بردباری اش از همگان بیشتر است؟ فاطمه گفت: آری خشنود شدم یا رسول الله»[ شرح نهج البلاغه، ج۱۳، ص ۲۲۶.].

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.