اسلام و مدگرایی جوانان ۱۳۹۱/۱۲/۲۷ - ۵۰۳۰ بازدید

اسلام و مدگرایی جوانان





« مدگرایی » پاسخ به یکی از نیازهای فطری بشری به نام تنوع طلبی، زیبا خواهی و کمال
جویی می باشد
مهمترین مخاطره ای که بسیاری از پیروان مد بدان توجه ندارند آن است که، هم اکنون
بیشتر مدهای رایج در بین جوانان و نوجوانان برگرفته از الگوهای بیگانه و غیرخودی
است و می توان گفت که مدگرایی به معنای امروزی آن، نوعی از خودبیگانگی و تقلید
کورکورانه از فرهنگ غربی می باشد،
به عنوان نمونه افراد مدگرا در مواردی از تصاویر، کلمه و یا جملاتی خارجی بر روی
لباس خود، استفاده می نمایند که کمتر ارتباطی با زندگی شخصی یا آرمان ها و علایق
فردی آنها دارد و حتی گاه معنای آن را نیز به درستی نمی دانند و شاید اگر بدانند،
موجب شگفتی، خنده یا ناراحتی شان بشود.
تصاویر و نوشته هایی همچون : «رقاصه خیابانی»، «ما پسران شیطانیم»، «گروه لجن!»،
«عشق نشئه»، «گناه تا مرگ»، و هزاران شعار غیر اخلاقی دیگر.
برای روشن شدن هر چه بیشتر این مساله ابتدا متغییرهایی که بر اساس آن پوشش و آرایش
افراد در طول قرن های مختلف می توانند تغییر یابد معرفی؛ سپس اصول ثابت اسلامی که
باید این متغییرها بر اساس آن تنظیم گردد را تبیین می نمائیم.
اول : متغییرهایی که اسلام پیرامون پوشش و آرایش لحاظ نموده است
از دیدگاه اسلام پنج متغیر مهم در شکل گیری و تغییر پوشش و آرایش افراد تاثیر گذار
است.
۱. مقتضیات زمانی
بطور طبیعی در گذر زمان عوامل متعددی همچون بهبود شرایط اقتصادی، فرهنگی جامعه،
ورود طرح های نو و یا ورود فن آوری های جدید در عرصه بافت پارچه های مختلف و... دست
به دست هم داده و در نوع پوشش افراد تاثیر مستقیم می گذارد؛ بگونه ای که هر دورانی
پوشش خاص خود را اقتضا می نماید.
در روایتی امام صادق علیه السلام با تاکید بر نقش مقتضیات زمانه بر نوع پوشش فرموده
اند: شیعیان ضعیف الایمان دوست دارند که من بر پلاس بنشینم، و لباس خشن بپوشم، ولى
زمانه اقتضا ندارد. و یا در بیان دیگر فرموده اند:« خّیرُ لِباسُ کُلِّ زَمَانٍ
لِبَاسُ اَهلِهِ» ؛ «بهترین لباس هر زمان، لباس اهل آن زمان است».
۲. موقعیت خاص فردی
موقعیت های خاصی که افراد در آن قرار دارند به طور طبیعی در نوع پوشش و آرایش آنها
تاثیر می گذارد مثلا نوع پوشش کسی که در کنار همسر خود قرار دارد با زمانیکه قصد
حضور در میان نامحرمان و اجتماع را دراد متفاوت است؛ همچنین نوع پوشش و آرایش کسی
که در خانه می باشد با کسی که در محل کار خود مشغول به کار است متفاوت است.
اسلام با لحاظ نمودن این متغییر محدودیتی نسبت به نوع آرایش و پوشش زن و شوهر به
هنگام قرار گرفتن در کنار یکدیگر قائل نشده است، بلکه به آنها توصیه نموده به هنگام
حضور در کنار یکدیگر از بهترین لباس و لوازم زینتی و آرایشی خود استفاده نمایند
همانگونه که رسول خدا(صل الله علیه و آله) فرموده اند: « عَلَیْهَا أَنْ تَطَیَّبَ
بِأَطْیَبِ طِیبِهَا وَ تَلْبَسَ أَحْسَنَ ثِیَابِهَا وَ تَزَیَّنَ بِأَحْسَنِ
زِینَتِهَا وَ تَعْرِضَ نَفْسَهَا عَلَیْهِ غُدْوَةً وَ عَشِیَّةً
» ؛«بر زن لازم
است خود را خوشبو کند، بهترین لباسهایش را بپوشد، به بهترین وجه زینت کند و با چنین
وضعى صبح و شب با شوهرش ملاقات نماید».
از سوی دیگر دین اسلام از زنان مومن خواسته در موقعیت های اجتماعی و به هنگام حضور
در اجتماع و یا حضور در میان نامحرمان از به نمایش گذاشتن خود و زینت هایشان به شدت
پرهیز نمایند.
۳-وضعیت معیشتی و جایگاه اجتماعی افراد
از دیگر متغیر های تاثیر گذار در نوع پوشش و آرایش افراد که دین اسلام آن را لحاظ
نموده شرایط معیشتی جایگاه و شأن افراد در جامعه می باشد. بگونه ای که داشتن
لباسهای متعدد و مرغوبی که در شأن و جایگاه اجتماعی افراد باشد، مجاز دانسته شده
است.
در روایت دیگری یکی از یاران امام صادق علیه السلام به نام معاویة بن وهب به ایشان
عرض می نماید: گاهى انسان در قسمتى از عمرش ثروتمند است و لباس و سر و وضع او
اعیانى است بعدا ثروتش از دست مى رود و وضعش عوض مى گردد و از شماتت دشمن رنج
مى برد، به همین دلیل براى خرید لباس که خود را بیاراید خویشتن را بمشقت مى افکند
امام این آیه را تلاوت فرمود:« لِیُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ
عَلَیْهِ رِزْقُهُ فَلْیُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ
» سپس فرمود: (این فرد)بنا به
مقدار حال و روز خود خرج نماید.
این بیان شریف امام صادق علیه السلام گویای آن است که در مکتب اسلام مسلمانان
می توانند متناسب با وضعیت معیشتی خود لباس مناسب تهیه و استفاده نماید.
۳. مقتضیات سنی افراد
بدون تردید، میل به خودآرایی و تجمّل که از خواهش های فطری می باشد، در سنین مختلف
تغییر می نماید، بگونه ای که ارضای این میل در دوران نوجوانی و جوانی به اوج خود می
رسید.
پیشوایان اسلام نیز در سیره عملیشان از تمایل جوان به خودآرایی و تجمّل دوستی حمایت
می نمودند. به همین جهت، علی(ع)، به هنگام خرید لباس، جامه بهتر را به قنبر جوان
(غلام خود) داد تا او را با پوشیدن آن لباس، شادمان و مسرور کند، و بدین وسیله
تمایل زیباپسندش را ارضا نماید و خطاب به وی فرمود: تو جوانی و مانند سایر جوانان
به تجمّل و زیبایی رغبت بسیار داری.

۴-مطابقت با عرف جامعه
یکی دیگر از اصول ثابت اسلامی که نقش مهمی در صیانت هویت ملی هر جامعه ای دارد و
باید جوانانی که به دنبال مد می باشند نسبت به آن دقت بیشتری داشته باشند؛ مطابقت
داشتن پوشش و آرایش با عرف جامعه می باشد.
امام صادق علیه السلام ) در توصیه به یکی از یاران خود به نام ِعُبَیْدِ بْنِ
زِیَادٍ فرمودند : إِظْهَارُ النِّعْمَةِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ صِیَانَتِهَا
فَإِیَّاکَ أَنْ تَتَزَیَّنَ إِلَّا فِی أَحْسَنِ زِیِّ قَوْمِکَ قَالَ فَمَا
رُئِیَ عُبَیْدٌ إِلَّا فِی أَحْسَنِ زِیِّ قَوْمِهِ حَتَّى مَاتَ
» ؛ «آشکار کردن
نعمت را خدا بیش از (پنهان) نگاه داشتن آن دوست مى دارد، پس جز این مباد که با
بهترین شکل آرایش مرسوم قوم خویش خود را بیارایى. (راوى حدیث) مى گوید: عبید، از آن
پس تا زمان مرگ خود جز با بهترین شکل و لباس در میان قوم خویش ظاهر نشد»
از همین رو در اسلام پوشیدن لباس‌هایی که به جهت جنس پارچه، رنگ، کیفیت دوخت و یا
مندرس بودنش - معمول نبوده و خلاف شأن افراد بوده و موجب جلب توجه و انگشت نما شدن
می‌شود منع شده است. و بر اساس تعالیم اسلامی استفاده از اینگونه لباس ها که در
بیان روایات «لباس شهرت» نامیده می شود به دلیل اینکه موجب خود بزرگ بینی یا حقارت،
یا ایجاد ضعف شخصیت و یا هتک حرمت و خواری مسلمان می گردد ممنوع اعلام شده است.
امام صادق (ع) فرمود : « کَفَى بِالْمَرْءِ خِزْیاً أَنْ یَلْبَسَ ثَوْباً
یَشْهَرُه
» ؛«برای انسان از نشانه های خفت و خواری همین بس که لباسی بپوشد که به
آن مشهور شود.»
۵-اصل مطابقت پوشش و آرایش با جنسیت افراد
نوع لباس و آرایش افراد، باید معرف جنسیت او نیز باشد. به همین دلیل باید بین لباس
مردان و لباس زنان تفاوت وجود داشته باشد و هر یک از این دو قشر لباس مخصوص خود را
بپوشند. پیامبر گرامی اسلام (ص) مردانی را که لباس زنان و زنانی را که لباس مردان
را می پوشند، از رحمت خدا به دور می خواند.و در روایات متعددی از تشبه زنان به
مردان و مردان به زنان نهی شده است.در چندین روایت اشخاصی که خود را به شکل جنس
مخالف در بیاورند یا در رفتار و لباس پوشیدن و... خود را مانند جنس مخالف کنند مورد
لعن خدا و رسول خدا( ص) قرار گرفته اند. امام باقر علیه السلام فرموده اند :«لَا
یَجُوزُ لِلْمَرْأَةِ أَنْ تَتَشَبَّهَ بِالرِّجَالِ لِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص
لَعَنَ الْمُتَشَبِّهِینَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ وَ لَعَنَ
الْمُتَشَبِّهَاتِ مِنَ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ
» ؛« رسول خدا صلّى اللَّه علیه و
آله و سلّم به مردانى که خود را همانند زنان بیارایند و رفتار زنانه اى داشته
باشند، و زنانى که خود را به شکل مردان در آورند، لعنت فرستاد»
در روایتی از نبی مکرم اسلام (صل الله علیه و آله) آمده است که :«
أَرْبَعٌ
لَعَنَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَوْقِ عَرْشِه... الْمَرْأَةُ تَتَشَبَّهُ بِالرِّجَالِ
وَ قَدْ خَلَقَهَا اللَّهُ أُنْثَى
» ؛«چهار گروه را خدا از رحمت خویش دور کرده است
و خداو رسولش و ملاکه بر آنان لعن می فرستند...یکی از این گروهها زنانی هستند که
خود را شبیه مردان می کنند »
۶-اصل رعایت عفاف و حیا
همانگونه که گفته شد دین مبین اسلام در خصوص نوع پوشش، آرایش همسران برای یکدیگر
محدودیتی قائل نشده و حتی برای جذب بیشتر زن و شوهر به یکدیگر در این زمینه توصیه
هایی نیز نموده است، اما نسبت به نوع پوشش و آرایش زنان و مردان در برابر نامحرمان
و همچنین به هنگام حضور در اجتماع خواستار رعایت اصل عفاف و حیا شده و بر همین اساس
حدودی را نیز تعیین نموده است.
بر اساس این اصل هرگونه پوشش و آرایش، از هر نوع شکل، رنگ و مُدی که مخالف عفت و
حیاء بوده و باعث تهییج و بر انگیختن احساسات شهوانی در جامعه به شمار رود، منع
گردیده است؛ - مانند لباس های نازک و یا لباس تنگ و بدنما و یا لباس هایی که پوشش
کافی برای اعضای بدن ایجاد نمی کند- چراکه مطلوب اسلام آن است که زنان و مردان
مسلمان در فعالیت های اجتماعی و به هنگام رویارویی با نامحرامان، با جنبه های
انسانی خود حضور یابند، نه با جنبه های حیوانی و شهوانی که نتیجه ای جز انحطاط فرد،
خانواده و جامعه به دنبال نخواهد داشت.
با توجه به آنچه گفته شد مشخص می شود اسلام با هرگونه مدی که در آن به دلیل نازکی،
چسبندگی و بدن نما بودن و همچنین نمایان شدن اعضای بدن حریم عفاف و حیا رعایت نگردد
مخالف است.
۷-اصل پرهیز از خودنمایی و فخر فروشی
از مهمترین انگیزه های مدگرایی‌های افراطی و نامعقول، فخر فروشی و احساس تفاخر است،
احادیث معصومین علیهم السلام بیانگر آن است که حتی در پوشیدن لباس می بایست نیت
انسان پاک و زیبا باشد از همین رو اسلام مبنای خود را در پوشش پرهیز از خودنمایی،
مباهات و فخر فروشی قرار داده و کسانی را که بدین منظور لباس می پوشند را مورد مذمت
قرار داده است.
پیامبر خدا ( صل الله علیه و آله) می فرماید:« ما من احد یلبس ثوبا لیباهی به فینظر
الناس الیه الاسم لم ینظر الله الیه حتی ینزعه» ؛«یعنی هر کس لباس بپوشد که بدان
مباهات کند و مردم به او بنگرند خدا به او ننگرد تا آن لباس را از تن به در کند.»
۸-اصل پرهیز از تشبه به کفار
پیشوایان ما اصل و الگوی مسلم دیگری در انتخاب پوشش، آرایش، شکل، مد و رنگ آن، جهت
صیانت از فرهنگ دینی مسلمانان در تمامی قرن ها تعلیم داده اند، آنجا که فرموده اند
: «أَوْحَى اللَّهُ إِلَى نَبِیٍّ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ أَنْ قُلْ لِقَوْمِکَ لَا
تَلْبَسُوا لِبَاسَ أَعْدَائِی وَ لَا تَطْعَمُوا مَطَاعِمَ أَعْدَائِی وَ لَا
تُشَاکِلُوا بِمَا شَاکَلَ أَعْدَائِی فَتَکُونُوا أَعْدَائِی کَمَا هُمْ
أَعْدَائِی
» ؛« خداوند به یکى از پیامبرانش وحى فرمود که: به قومت بگو، لباس دشمنان
مرا نپوشند و غذاى دشمنان مرا نخورند و خود را به شکل دشمنان من در نیاورند (یعنى
به شکل مشرکین و کفار). چون اگر این کار را بکنند، آنها هم دشمنان من هستند. همان
طورى که آن کفار و مشرکین دشمن من هستند»
بر اساس این اصل کلی تشبه به کفار (یعنی خود را در ظاهر به شکل غیرمسلمان‌ها
درآوردن) حرام است.
ممنوعیت تقلید و شبیه کردن خود به کفار از آن جهت است که اینگونه شباهت رساندن
محدود در پوشش نشده و با گذشت زمان بطور طبیعی زمینه برای همرنگی های دیگری در سایر
شئون زندگی فراهم می شود تا آنجا که به تدریج مومنین سبک زندگی صحیح خود را از دست
داده و در سایه بیگانه شدن نسبت به فرهنگ اصیل خود، در فرهنگهای بیگانه مستحیل شده
و موجودیت دینی و ایمانی و هویت اصیل خود را از دست می دهند. کما اینکه پیامبر خدا
صل الله علیه و آله فرموده اند : « من تشبّه بقوم فهو منهم» ؛« هر که بگروهى تشبه
جوید از آنهاست.»
بنابراین جوان مسلمان و مؤمن تنوع طلب، چه دختر باشد و چه پسر با رعایت این محور،
آزاد است به هر شکلی که می خواهد لباس بپوشد، از رنگ های گوناگون استفاده کند، مدها
و مدل های تازه اختراع کند، اما هویت فرهنگی خود را تباه نکرده و اسیر روحی و روانی
کفار نگردد بگونه ای که به تبع پیروی از مد افکار و عقاید انحرافی بیگانگان را نیز
بپذیرد کما اینکه امروزه برخی از تفکرات الحادی همچون شیطان پرستی از همین طریق
جوانان را به سوی خود جذب می نمایند.
نتیجه گیری :
از مجموعه آنچه تا کنون گفته شد می توان چنین نتیجه گرفت که اسلام نه « مدگرایی » و
« به روز» بودن جوانان را منع می کند و نه عنان اختیار آن را رها می نماید بلکه راه
اعتدالی با حدود و موازین کاملاً، مشخص در این زمینه ارائه می دهد بگونه ای که جوان
و نوجوان مسلمان بر اساس این موازین علاوه بر پاسخگویی به نیازهای غریزی خود همچون
زیبایی طلبی و نوگرایی از انحرافات احتمالی که ممکن است در قالب مد دامنگیر آنها
گردد مصونیت می بخشد.
منابع :
۱. قرآن کریم
۲. اردوبادی احمد صبور،آییـن بهزیـستی در اسـلام، قم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۶۷
ش، اول
۳. اسلام و مقتضیات زمان اثر شهید مطهری
۴. پاینده ابو القاسم،نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول ص
۵. پاینده ابو القاسم،نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول ص، تهران، دنیاى
دانش،چهارم، ۱۳۸۲ ش
۶. ترکاشوند علی، مد؛ نوآوری یا هنجارشکنی؟!، روزنامه رسالت، شماره ۶۵۳۸
۷. شجاعی محمدصادق، جوانان و مدگرایی، حدیث زندگی، شماره ۱۳، مهر و آبان ۱۳۸۲
۸. شیخ حر عاملی،وسائل الشیعة، قم، موسسه آل البیت، اول، ج ۵
۹. شیخ طبرسی فضل بن حسن حفید، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، نجف، حیدریه،دوم،
۱۳۸۵ق
۱۰. طبرسی حسن،مکارم الأخلاق
۱۱. طوسی،امالی شیخ طوسی، قم، دارالثقافه،اول،۱۴۱۴ق
۱۲. کلینی، الکافی،تهران،اسلامیه، دوم، ۱۳۶۲
۱۳. محدث عاملى، الجواهر السنیة-کلیات حدیث قدسى، زین العابدین کاظمى خلخالی،
تهران، انتشارات دهقان،سوم، ۱۳۸۰ ش
۱۴. محدث نوری، مستدرک الوسائل،قم، موسسه آل البیت لاحیاءالتراث، اول،۱۴۰۸ ق
۱۵. مستغفری ابو العباس، طب النبی صلى الله علیه و آله و سلم، قم، انتشارات رضى،
اول، ۱۳۶۲ ش
۱۶. مطهری، مرتضی نظام حقوق زن در اسلام
۱۷. نگارش حمید، هویت دینی و انقطاع فرهنگی، نمایندگی ولی فقیه در سپاه، اول، ۱۳۸۰
ش
۱۸. نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول

 

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
عالیی بود ممنون
میهمان
عالی بود ممنون
میهمان
عالی بود
میهمان
مطالبتون خیلی بده
میهمان
سلام خیلی ممنونم توی مقاله نویسی خیلی کمکم کردین اگه مطالب دیگه ای که فکرمیکنید می تونه تو مقاله نویسی کمکم کنه برام ایمیل کنید اجرتون باصاحب الزمان.
پرسمان
استفاده از مطالب نشریه الکترونیکی پرسمان که جنبه عمومی دارند با ذکر منبع بلامانع است.
میهمان
عاااااااااااااااااااااالی بوووووووووووووود
ممنوووووووووووووووووووون...........

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.