افضلیت امام علی(ع) ۱۳۹۱/۰۹/۰۷ - ۲۹۳۲ بازدید

دلیل امامیه بر برتری و افضلیت امام علی(ع) چیست؟

پیامبر(ص) فرمود: «هر کس شخصی را بر ده نفر بگمارد و بداند که در میان آنها فاضل تر از آن کس وجود دارد، به طور قطع غشّ به خدا و رسول و جماعتی از مؤمنان کرده است».[1]احمدبن حنبل به سندش از پیامبر(ص) نقل کرده که فرمود: «هر کس شخصی را به جماعتی بگمارد، در حالی که می داند در میان آنها افضل از او وجود دارد، قطعاً به خدا و رسول و مؤمنان خیانت کرده است».[3] به خلیل بن احمد گفتند: چرا علی(ع) را مدح نمی کنی؟ فرمود: چه بگویم در حقّ کسی که دوستانش فضایل او را به جهت خوف کتمان کرده و دشمنانش نیز به دلیل حسد از انتشار آن جلوگیری کردند، در حالی که فضایل آن حضرت همه جا را پر کرده است.[4]
الف) برخی از آیاتی که دلالت بر افضلیت امام علی(ع) دارد
1ـ امام علی(ع) و آیه ولایت
امام علی(ع) کسی است که در شأن او آیه ولایت نازل شده است: (إنَّما وَلِیُّکُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ)؛[5] «ولّی امر شما تنها خدا و رسول خدا و مؤمنانی هستند که نماز به پا داشته و فقیران را در حال رکوع زکات می دهند.»
به اتفاق مفسّران عامه و خاصه، شأن نزول آیه علی(ع) است، و بیش از پنجاه نفر از علمای اهل سنت به آن اشاره کرده اند.[6]
2ـ امام علی(ع) و آیه مودّت
امام علی(ع) از جمله کسانی است که مودّتش بر همه مسلمانان فرض و واجب شده است. خداوند متعال می فرماید: (قُلْ لا أسْئَلَکُمْ عَلَیْهِ أجْراً إلاّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی)؛[7] «[ای رسول ما به امّت] بگو من از شما اجر رسالت جز این نمی خواهم که مودّت و محبّت مرا در حقّ خویشان من منظور دارید.»
سیوطی از ابن عباس نقل کرده است: «هنگامی که این آیه بر پیامبر(ص) نازل شد، عرض کردند: ای رسول خدا! قرابت تو که مودّتشان بر ما واجب است کیانند؟ فرمود: علی و فاطمه و دو فرزند آنها.»[8]
3ـ امام علی(ع) و آیه تطهیر
امام علی(ع) کسی است که مشمول آیه تطهیر است. خداوند می فرماید: (إنَّما یُرِیدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً)[9] مسلم بن حجاج به سند خود از عایشه نقل کرده که رسول خدا(ص) صبح هنگامی که از اتاق خارج شد، در حالی که بر دوش او عبائی بود، در آن هنگام حسن بن علی وارد شد، او را داخل آن عبا ـ کسا ـ نمود. سپس حسین وارد شد و در آن داخل شد. آن گاه فاطمه وارد شد و پیامبر او را داخل آن عبا نمود. آن گاه علی وارد شد و او را نیز در آن داخل نمود. سپس این آیه را قرائت کرد: (إنَّما یُریدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً).[10]
4ـ امام علی(ع) و لیلة المبیت
امام علی(ع) کسی است که در شب هجرت پیامبر(ص) به جای حضرت خوابید و در شأن او این آیه نازل شد: (وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللهِ وَ اللهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ)؛[11] «بعضی از مردان به جهت درخواست رضایت الهی از جان خود درگذرند؛ و خداوند دوستدار چنین بندگانی است.»
ابن عباس می گوید: آیه هنگامی نازل شد که پیامبر(ص) با ابوبکر از دست مشرکان مکه به غار پناه برد و علی(ع) در رختخواب پیامبر(ص) خوابید.[12]
ابن ابی الحدید می گوید: تمام مفسران روایت کرده اند که این آیه در شأن علی(ع) هنگامی نازل شد که در بستر رسول خدا(ص) آرمید.[13]
این حدیث را احمد بن حنبل در المسند،[14] طبری در تاریخ الأمم و الملوک[15] و دیگران نقل کرده اند.
5ـ امام علی(ع) و آیه مباهله
خداوند متعال می فرماید: (فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أبْناءَنا وَ أبْناءَکُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُمْ وَ أنْفُسَنا وَ أنْفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللهِ عَلَی الْکاذِبِینَ)؛[16] «پس هر کس با تو [درباره عیسی] در مقام محاجّه برآید، پس از آن که به وحی خدا بر احوال او آگاه شدی، بگو که بیایید ما و شما با فرزندان و زنان خود با هم به مباهله برخیزیم تا دروغگو و کافران را به لعن و عذاب خدا گرفتار سازیم.»
مفسران بر این اجماع دارند که مراد از «انفسنا» در این آیه علی بن ابی طالب(ع) است، پس علی(ع) در مقامات و فضایل با پیامبر(ص) مساوی است.
احمد بن حنبل در «المسند» نقل کرده است. «هنگامی که این آیه بر پیامبر(ص) نازل شد، حضرت علی و فاطمه و حسن و حسین(ع) را دعوت کرد و فرمود: بار خدایا اینان أهل بیت منند».[17]
به همین مضمون مسلم،[18] ترمذی،[19] حاکم[20] و دیگران نقل کرده اند.
ب) برخی از روایاتی که دلالت بر افضلیت امام علی(ع) دارد
1ـ امام علی(ع) برادر پیامبر(ص)
حاکم نیشابوری از عبدالله بن عمر روایت کرده است: پیامبر(ص) بین اصحاب خود عقد اخوّت بست: ابوبکر را برادر عمر، طلحه را برادر زبیر و عثمان را برادر عبدالله بن عوف قرار داد. علی(ع) عرض کرد: ای رسول خدا! بین اصحاب عقد اخوت بستی، پس برادر من کیست؟ پیامبر(ص) فرمود: تو برادر منی در دنیا و آخرت.[21]
استاد توفیق ابو علم ـ وکیل اول وزارت دادگستری مصر ـ می نویسد: «این عمل پیامبر دلالت بر برتری امام علی(ع) بر جمیع صحابه دارد، و نیز دلالت بر این که غیر از علی(ع) کسی دیگر کفو همتای رسول خدا(ص) نیست».[22]
استاد خالد محمّد خالد مصری می نویسد: «چه می گویید در حق شخصی که رسول خدا(ص) او را از بین اصحابش انتخاب نمود تا آن که در روز عقد اخوّت او را برادر خود برگزید. چه بسیار ابعاد و اعماق ایمان آن حضرت گسترده بود، که پیامبر(ص) او را بر سایر صحابه مقدم داشته و به عنوان برادر برگزیده است».[23]
استاد عبدالکریم خطیب مصری می نویسد: «این اخوت و برادری را که پیامبر(ص) تنها به علی(ع) مرحمت نمود بی جهت نبود، بلکه به امر خداوند و به جهت فضل او بوده است».[24]
2ـ امام علی(ع) مولود کعبه
حاکم نیشابوری می نویسد: «اخبار متواتره دلالت دارد بر این که فاطمه بنت اسد، امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب ـ کرّم الله وجهه ـ را داخل کعبه به دنیا آورد».[25]
خانم دکتر سعاد ماهر محمّد از نویسندگان اهل سنت می گوید: «امام علی(ع) بی نیاز از ترجمه و تعریف است. و بس است ما را از تعریف این که آن حضرت در کعبه متولد شد، و در منزل وحی تربیت یافت و تحت تربیت قرآن کریم قرار گرفت...»[26]
3ـ امام علی(ع) و تربیت الهی
حاکم نیشابوری می نویسد: «از نعمت های خداوند بر علی بن ابی طالب(ع) تقدیری بود که برای آن حضرت مقدر داشت. قریش در مشکلات بی شماری قرار گرفته بودند. ابوطالب(ع) اولاد زیادی داشت، رسول خدا(ص) به عمویش عباس که از تمام بنی هاشم ثروتمندتر بود، فرمود: ای اباالفضل! برادر تو ابوطالب عیالمند است و زندگی سختی دارد، نزد او رویم تا از بار او بکاهیم: من یکی از فرزندان او را برمی گزینم و تو نیز فرزند دیگری را انتخاب کن تا تحت کفالت خود قرار دهیم. عباس قبول کرد و هر دو به نزد ابوطالب آمدند و بعد از طرح تقاضای خود، ابوطالب عرض کرد: عقیل را نزد من بگذارید و هر کدام از فرزندها را که خواستید می توانید انتخاب کنید. پیامبر(ص) علی(ع) را انتخاب کرد و عباس، جعفر را. علی(ع) تا هنگام بعثت با پیامبر(ص) بود و از او پیروی کرده و او را تصدیق می نمود... .
پیامبر(ص) برای نماز به مسجد می آمد، و به دنبالش علی(ع) و خدیجه(ع) می آمدند و با آن حضرت در ملأ عام نماز می گزاردند، در حالی که غیر از این سه نفر کسی دیگر نمازگزار نبود.»[27]
عبّاد بن عبدالله می گوید: از علی(ع) شنیدم که فرمود: من بنده خدا و برادر رسول اویم. من صدیق اکبرم، این ادعا را کسی بعد از من نمی کند مگر آن که دروغگو و تهمت زننده است. من هفت سال قبل از مردم با پیامبر(ص) نماز گزاردم.[28]
استاد عباس محمود عقّاد نویسنده معروف مصری می گوید: «علی(ع) در خانه ای تربیت یافت که از آن جا دعوت اسلامی به سر تا سر عالم گسترش یافت...».[29]
دکتر محمّد عبده یمانی در مورد امام علی علی(ع) می نویسد: «او جوانمردی بود که از زمان کودکیش که در دامان رسول خدا(ص) پرورش یافت، تا آخر عمر آن حضرت را رها نساخت».[30]
4ـ امام علی(ع) بر هیچ بتی سجده نکرد
استاد احمد حسن باقوری وزیر اوقاف مصر می نویسد: «اختصاص امام علی(ع) از بین صحابه به کلمه «کرم الله وجهه» به جهت آن است که او هرگز بر هیچ بتی سجده نکرده است...»[31]
استاد عباس محمود عقّاد می نویسد: «به طور مسلّم علی(ع) مسلمان متولد شد، زیرا او تنها کسی بود که دو چشمش را بر اسلام باز نمود، و هرگز شناختی از عبادت بت ها نداشت».[32]
دکتر محمّد یمانی می نویسد: «علی بن ابی طالب همسر فاطمه، صاحب مجد و یقین دختر بهترین فرستادگان ـ کرّم الله وجهه ـ کسی که برای هیچ بتی تواضع و فروتنی نکرد.»[33]
همین فضیلت را دکتر محمّد بیوّمی مهران استاد دانشکده شریعت در دانشگاه امّ القری در مکه مکرمه، و خانم دکتر سعاد ماهر نیز بیان کرده است.[34]
5ـ امام علی(ع) اوّلین مؤمن
پیامبر(ص) در مورد علی(ع) به حضرت زهرا(ع) فرمود: «همانا او اولین شخصی است از اصحابم که به من ایمان آورد».[35]
ابن ابی الحدید می نویسد: «چه بگویم در حق کسی که پیشی گرفت از دیگران به هدایت، به خدا ایمان آورد و او را عبادت نمود، در حالی که تمام مردم سنگ را می پرستیدند...».[36]
6ـ امام علی(ع) محبوب ترین خلق به سوی خداوند
ترمذی به سندش از انس بن مالک نقل کرده که فرمود: نزد رسول خدا(ص) پرنده ای بریان شده قرار داشت، پیامبر(ص) عرض کرد: بار خدایا محبوب ترین خلقت را به سوی من بفرست تا با من از این پرنده میل نماید، در این هنگام علی آمد و با پیامبر(ص) تناول نمود.[37]
استاد احمد حسن باقوری می نویسد: «اگر کسی از تو سؤال کند که به چه دلیل مردم علی را دوست می دارند؟ بر توست که در جواب او بگویی: بدان جهت است که خدا علی(ع) را دوست می دارد.»[38]
7ـ علی و پیامبر از یک نور
رسول خدا(ص) فرمود: من و علی بن ابی طالب چهار هزار سال قبل از آنکه حضرت آدم خلق شود نزد خداوند نور واحدی بودیم، هنگامی که خداوند آدم را خلق کرد، آن نور دو قسمت شد: جزئی از آن، من هستم و جزء دیگرش علی است.[39]
8ـ امام علی(ع) زاهدترین مردم
استاد عباس محمود عقّاد می نویسد: «در میان خلفا، در لذّت بردن از دنیا، زاهدتر از علی(ع) نبوده است...».[40]
9ـ امام علی(ع) شجاع ترین صحابه
استاد علی جندی، و محمّد ابوالفضل ابراهیم، و محمّد یوسف محجوب در کتاب خود «سجع الحمام فی حکم الامام» می نویسد: «او سیّد مجاهدین بود و در این امر منازعی نداشت. و در مقام او همین بس که در جنگ بدر ـ بزرگ ترین جنگی که در آن رسول خدا(ص) حضور داشت ـ هفتاد نفر از مشرکان کشته شدند، که نصف آنها را علی(ع) و بقیه را مسلمانان و ملائکه کشتند. او کسی بود که در جنگ ها زحمات زیادی را متحمل شد. وی پیش تاز مبارزان در روز بدر بود. و از جمله کسانی بود که در جنگ احد و حنین ثابت قدم ماند. او فاتح و شجاع خیبر و قاتل عَمر بن عبدوَدّ سواره خندق و مرحب یهودی بود».[41]
عباس محمد عقّاد می نویسد، «مشهور است که علی با کسی تن به تن نشد مگر آن که او را به زمین زد. و با کسی مبارزه نکرد مگر آن که او را به قتل رسانید.»[42]
دکتر محمّد عبده یمانی در توصیف امام علی(ع) می نویسد: «او شجاع و پیش تازی بود که برای سلامتی و حفظ رسول خدا(ص) در روز هجرت، جانش را در طبق اخلاص گذاشت؛ آن هنگامی که به جای پیامبر(ص) در بستر او خوابید...».[43]
10ـ امام علی(ع) داناترین صحابه
امام علی(ع) داناترین اهل زمان خود بود و این مطلب را از جهاتی می توان به اثبات رساند:
الف) تصریح پیامبر(ص)
پیامبر(ص) فرمود: «أعلم امّت بعد از من علی بن ابی طالب است».[44]
ترمذی از رسول خدا(ص) نقل کرده که فرمود: «من خانه حکمتم و علی درب آن است».[45]
پیامبر(ص) فرمود: «من شهر علمم و علی درب آن است، پس هر کس طالب علم من است باید از درب آن وارد شود.»[46]
احمد بن حنبل از پیامبر(ص) نقل کرده که به فاطمه(ع) فرمود: «آیا راضی نمی شوی که من تو را به کسی تزویج کنم که اولین مسلمان است و علمش از همه بیشتر و حکمش از همه عظیم تر است».[47]
ب) اعتراف صحابه به اعلمیّت امام علی(ع)
عایشه می گوید: «علی اعلم مردم به سنت است».[48]
ابن عباس می گوید: «عمر در خطبه ای که ایراد کرد، گفت: علی در قضاوت بی مانند است».[49]
امام حسن(ع) بعد از شهادت پدرش امام علی(ع) فرمود: «همانا روز گذشته از میان شما شخصی رفت که سابقین و لاحقین به علم او نرسیدند».[50]
عباس محمود عقاد می نویسد: «امّا در قضاوت و فقه: مشهور آن است که حضرت علی(ع) در قضاوت و فقه و شریعت پیش تاز بود و بر دیگران سابق... هرگاه بر عمر بن خطاب مسئله دشواری پیش می آمد، می گفت: این قضیه ای است که خدا کند برای حلّ آن ابالحسن به فریاد ما برسد».[51]
ج) رجوع جمیع علوم به امام علی(ع)
ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه می نویسد: «مبادی جمیع علوم به او باز می گردد. او کسی است که قواعد دین را مرتب و احکام شریعت را تبیین کرده است. او کسی است که مباحث عقلی و نقلی را تقریر نموده است».[52] آن گاه کیفیت رجوع هر یک از علوم را به امام علی(ع) توضیح می دهد.
11ـ امام علی(ع) بت شکن زمان
امام علی(ع) می فرماید: «با رسول خدا(ص) حرکت کردیم تا به کعبه رسیدیم. ابتدا رسول خدا(ص) بر روی شانه من سوار شد و فرمود: حرکت کن. من حرکت نمودم و هنگامی که رسول خدا(ص) ضعف مرا مشاهده کرد، فرمود: بنشین و من نیز نشستم. پیامبر(ص) از روی دوش من پایین آمده بر زمین نشست و فرمود: تو بر دوش من سوار شو. بر دوش او سوار شدم. و به سطح کعبه رسیدم. حضرت می فرماید: در آن هنگام گمان می کردم که اگر بخواهم می توانم به افق آسمان ها برسم. بالای کعبه رفتم بر روی بام تمثالی طلا یا مس دیدم، به فکر افتادم چگونه آن را نابود سازم، آن را چپ و راست و جلو و عقب کردم تا بر آن دسترسی یابم. پیامبر(ص) فرمود: او را بر زمین بیانداز. من نیز آن را از بالای بام کعبه پایین انداخته و به مانند کوزه که بر زمین می خورد و خُرد می شود، آن را شکستم. آن گاه از بام کعبه پایین آمده با سرعت فرار نمودیم، تا آن که در اتاق هایی مخفی شدیم تا کسی ما را نبیند.»[53]
شیعه شناسی و پاسخ به شبهات، علی اصغر رضوانی ج 2، صص: 654ـ663
منابع:
1. کنزالعمال، ج 6، ص 19، ح 14653
3 . مجمع الزوائد، ج 5، ص 232؛ مسند احمد، ج 1، ص 165.
4 . احقاق الحقّ، ج 4، ص 2.
5 . مائده (5)، آیه 55.
6 . در المنثور، ج 2، ص 239 و...
7 . شوری (42)، آیه 23.
8 . احیاء المیت بفضائل اهل البیت(ع)، ص 239؛ در المنثور، ج 6، ص 7؛ جامع البیان، ج 25، ص 14؛ مستدرک حاکم، ج 2، ص 444؛ مسند احمد، ج 1، ص 199 و...
9 . احزاب (33)، آیه 33.
10 . صحیح مسلم، ج 2، ص 331.
11 . بقره (2)، آیه 207.
12 . المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 4.
13 . شرح ابن ابی الحدید، ج 13، ص 262.
14 . مسند احمد بن حنبل، ج 1، ص 348.
15 . تاریخ الامم و الملوک، ج 2، ص 99ـ101.
16 . آل عمران، آیه 59ـ62.
17 . مسند احمد، ج 1، ص 185.
18 . صحیح مسلم، ج 7، ص 120.
19 . سنن ترمذی، ج 5، ص 596.
20 . المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 150.
21 . المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 14 و... .
22 . الامام علی بن ابی طالب، ص 43.
23 . فی رحاب علی،؟؟؟
24 . علی بن ابی طالب(ع)، بقیة النبوة و خاتم الخلافة، ص 110.
25 . المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 550، ح 6044.
26 . مشهد الإمام علی(ع) فی النجف، ص 6.
27 . المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 183؛ مسند احمد، ج 1، ص 209 و تاریخ طبری، ج 2، ص 311.
28 . تاریخ طبری، ج 2، ص 56.
29 . عبقریة الامام علی(ع)، ص 43.
30 . «علّموا أولادکم محبّة آلَ بیت النبیّ(ع)»، ص 101.
31 . علیّ امام الأئمة، ص 9.
32 . عبقریة الامام علی، ص 43.
33 . علموا اولادکم محبّة آل بیت النبّی، ص 101.
34 . علی بن ابی طالب(ع)، ص 50؛ مشهد الامام علی فی النجف، ص 36.
35 . مسند احمد، ج 5، ص 662، ح 19796؛ کنز العمال، ج 11، ص 605، ح 23924 و... .
36 . شرح ابن ابی الحدید، ج 3، ص 260.
37 . صحیح ترمذی، ج 5، ص 595.
38 . علی امام الأئمة، ص 107.
39 . تذکرة الخواص، ص 46.
40 . عبقریة الامام علی، ص 29.
41 . سجع الحمام فی حکم الامام، ص 18.
42 . عبقریة الامام علی، ص 15.
43 . علّموا اولادکم محبّة آل بیت النبّی، ص 109.
44 . مناقب خوارزمی، ص 40.
45 . صحیح ترمذی، ج 5، ص 637.
46 . المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 127.
47 . مسند احمد، ج 5، ص 26؛ مجمع الزوائد، ج 5، ص 101.
48 . تاریخ ابن عساکر، ج 5، ص 62؛ اسد الغابة، ج 4، ص 22.
49 . تاریخ ابن عساکر، ج 3، ص 36؛ مسند احمد، ج 5، ص 113 و طبقات ابن سعد، ج 2، ص 102.
50 . مسند احمد، ج 1، ص 328 و...
51 . عبقریة الامام علی، ص 195.
52 . شرح ابن ابی الحدید، ج 1، ص 17.
53 . مستدرک حاکم، ج 2، ص 366؛ مسند احمد، ج 1، ص 84؛ کنز العمال، ج 6، ص 407؛ تاریخ بغداد، ج 13، ص 302 و...

ممکن است این مطلب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.