اقدامات هوشمندانه سوریه در منازعه مرزی با ترکیه ۱۳۹۱/۷/۲۲

پرتاب خمپاره از شمال سوریه به مناطق جنوبی ترکیه و کشته شدن پنج نفر از شهروندان ترکیه آغازگر تبادل آتش در مرز سوریه و ترکیه پس از گذشت ۱۸ ماه از جنگ داخلی سوریه شد. با وجود این که بسیاری از کارشناسان و ناظران منطقه بر این باور بودند که استفاده از گزینه نظامی در بحران سوریه محتمل نیست؛ اما در نگاه اول این فرضیه را تقویت کرد که با وجود تمام حساسیت‌ها و هزینه بالایی که گزینه نظامی دارد، جنگ در روزهای آینده وارد فاز جدیدی خواهد شد. در این خصوص نکاتی وجود دارد:
پرتاب خمپاره از شمال سوریه به مناطق جنوبی ترکیه و کشته شدن پنج نفر از شهروندان ترکیه آغازگر تبادل آتش در مرز سوریه و ترکیه پس از گذشت ۱۸ ماه از جنگ داخلی سوریه شد. با وجود این که بسیاری از کارشناسان و ناظران منطقه بر این باور بودند که استفاده از گزینه نظامی در بحران سوریه محتمل نیست؛ اما در نگاه اول این فرضیه را تقویت کرد که با وجود تمام حساسیت‌ها و هزینه بالایی که گزینه نظامی دارد، جنگ در روزهای آینده وارد فاز جدیدی خواهد شد. در این خصوص نکاتی وجود دارد:

۱- درگیری مرزی میان ترکیه و سوریه در شرایطی صورت گرفت که عملیات پاک‌سازی ارتش سوریه در شهرهای مختلف سوریه و به خصوص شهر حلب که محل تجمع و امید آخر مخالفان دولت دمشق به شمار می‌رود با موفقیت در حال انجام بود و بقایای ارتش آزاد در محاصره کامل بودند و از سوی دیگر واحدهایی از ارتش ترکیه به نشانه پایان مناقشات امنیتی با سوریه در گذرگاه مرزی با همسایه جنوبی خود مستقر شدند.

از این رو بی‌تردید می‌توان طراحی این برنامه را خارج از جغرافیای سوریه و ترکیه و جایی خارج از منطقه جست‌وجو کرد. نکته حائز اهمیت این است که شلیک از نقاط شمالی حلب، شهری که ارتش آزاد بیشترین امکانات و ادوات نظامی را در آن مستقر کرده است و با سلاح‌هایی که علیه ارتش سوریه استفاده می‌شود، صورت پذیرفته است. پس می‌توان با جرئت نقش ارتش سوریه را در این مناقشه منتفی دانست.

۲- ارتش سوریه طی هفته‌های اخیر با تجریه‌اندوزی از ماه‌ها نبرد شهری و با بهره‌گیری از نیروهای مردمی (جیش الشعبی) موفقیت‌های زیادی در پاک‌سازی مناطق آلوده داشته و همه خبرها از نزدیک شدن به زمان پایان عملیات ارتش حکایت می‌کرد و نخست‌وزیر سوریه هم به طور رسمی از نزدیک شدن زمان پایان بحران امنیتی در سوریه خبر داده بود.

۳- درگیری مرزی به نفع ترکیه نیز نیست زیرا جنگ با سوریه ورود ترکیه به یک جنگ منطقه‌ای است و هیچ کس در ترکیه نیست که در باره مضرات آن تردید داشته باشد. اظهارات صریح اردوغان مبنی بر اینکه مصوبه مجلس جنبه بازدارندگی دارد و ترکیه قصد ندارد علیه سوریه اعلام جنگ کند از این موضوع حکایت می‌کند.

مواضع جدید ترکیه- پیش از درگیری مرزی- مبنی بر لزوم پایان دادن به مداخله امنیتی در سوریه و خروج مراکز فرماندهی و پشتیبانی ارتش آزاد سوریه از ترکیه وانتقال به خاک سوریه و ورود به مرحله دیپلماتیک - شرکت در نشست چهار جانبه قاهره- همه مؤید این است که یکی از اهداف مهم شلیک به خاک ترکیه، بازگرداندن ترکیه به مقطعی است که فرماندهی مخالفان را در خاک خود پذیرفته بود و مرزهای شمالی خود را به مهم‌ترین مراکز تجهیز مخالفان سوریه تبدیل کرده بود.

۴- با گذشت زمان ترکیه به این نتیجه رسید که حل سیاسی تحولات سوریه برای ترکیه هم آثار سازنده‌ای دارد و بر راه حل امنیتی ترجیح دارد چرا که اگر یک دولت عربی با مداخله نظامی - امنیتی سقوط کند، باعث از دست دادن وجهه ترکیه در جهان عرب می‌شود و طرح احیای عثمانی- نئو عثمانی- با ناکامی روبه‌رو می‌شود چون خاطرات دوره‌ای را زنده می‌کند که ترک ها در عین این که در اقلیت بودند با استفاده از نیروهای نظامی بر اکثریت عرب حکومت می‌کردند و این در کشورهای عربی عامل نفرت و انزجار از ترکیه را فراهم می‌آورد.

۵- اما علاقه بازیگران فرا منطقه ای و کشورهای عربستان و قطر و همچنین رژیم صهیونیستی در وقوع درگیری میان سوریه و ترکیه را می‌توان با مرور سیاست های این دولتها مشاهده کرد. زیرا هیچ کشور دیگری قادر به ایفای نقش ترکیه در پروژه سقوط نظام دمشق نیست. عربستان و قطر با سوریه هم مرز نیستند، اردن و رژیم صهیونیستی اگرچه با سقوط اسد موافقند؛ اما قادر به ارائه خاک برای کمک به مخالفان نیستند. دولت‌های عراق و لبنان هم که با اتفاقات امنیتی ضد مردم و دولت سوریه مخالفند. با این وصف وقتی ترکیه پا پس می‌کشد معلوم است که چه اتفاقی می‌افتد.

۶- اتهام درگیری مرزی میان دو کشور مسلمان سوریه و ترکیه بیش از همه متوجه پاریس، لندن و واشنگتن است زیرا بر همگان آشکار است که ارتش به اصطلاح آزاد که علی‌الظاهر به فرماندهی ریاض الاسعد و جریان ملی‌گرا فرماندهی و هدایت می‌شود نقش برجسته‌ای در تحولات امنیتی سوریه ندارد و محوریت فعالیت‌های تروریستی در سوریه با القاعده است. اسناد فراوان منتشر شده از اشراف کامل برنامه‌ای، اطلاعاتی و عملیاتی سرویس‌های جاسوسی فرانسه، انگلیس و آمریکا بر القاعده حکایت کرده و حتی بعضی از اسناد و اعترافات از پوشش حفاظتی این نیروها توسط سرویس های مورد اشاره حکایت می‌کند.

۷- نکته مهم دیگری که نباید از آن غافل شد فشار و تلاش ترکیه و دولت‌های اروپایی به دولت سوریه برای عذرخواهی از ترکیه در پی حوادث اخیر است. ظاهر امر این بود که بحران مرزی سوریه و ترکیه با یک عذرخواهی تمام می‌شود ولی واقع مطلب این بود که عذرخواهی دمشق به معنای پذیرش دخالت در شلیک به داخل ترکیه است و این کار ضمن آن که اتهامات وارده به دمشق مبنی بر تلاش برای برهم زدن صلح و امنیت منطقه را صحه می‌گذاشت، زمینه را برای اعمال مجازات ها و یک سری تبعات امنیتی علیه سوریه فراهم می‌ساخت، لذا دمشق هوشمندانه در برابر این توطئه ایستاد و با اینکه اردوغان مصوبه پارلمان ترکیه مبنی بر آغاز جنگ با سوریه را به دست آورد، نتوانست اسد را دستپاچه کند. سوریه ضمن عدم عذرخواهی به سفیر خود در سازمان ملل مأموریت داد تا ضمن «ابراز همدردی عمیق با خانواده‌های قربانیان» پذیرش مسئولیت حادثه و عذرخواهی دمشق را تکذیب کند.

در پایان باید گفت که تا کنون نظام سوریه این بحران را با هوشمندی مدیریت و بدون آنکه امتیازی بدهد، جبهه مخالف و معاند خود را به مرز ناکامی مطلق نزدیک کرد کما این که سوریه به خصوص طی دو سال گذشته، مدیریت خردمندانه خود را در بحران پیچیده امنیتی و به قول اسد جنگ جهانی علیه سوریه نشان داده است.
سید محسن طاهری/ بصیرت ۹۱/۰۷/۲۰

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.