نسخه آزمایشی

امتحان غیبت امام زمان (عج) ۱۳۹۶/۷/۲۷ - ۶۲۹ بازدید

امتحان غیبت امام زمان (عج)

چرا امتحان به غیبت حضرت
مهدى(عج) از شدیدترین امتحانات است؟

یکى از حکمت&#۸۲۰۲;ها و اسرار غیبت و پنهان زیستى امام مهدى(عج)، امتحان و آزمایش
انسان&#۸۲۰۲;ها - به خصوص شیعیان - است. آنان در این ابتلا و آزمون، باید پایبندى و باور
عمیق خود به مهدویت و میزان اخلاص و علاقه خود را نشان دهند. در غیبت امام مهدى(عج)
شباهت&#۸۲۰۲;هایى به سایر پیامبران وجود دارد ؛ به ویژه آنکه آنها نیز داراى غیبت - کوتاه
مدت یا طولانى - بودند. خداوند همان&#۸۲۰۲;طور که با غیبت پیامبران، امت آنان را آزمایش
کرده است ؛ مى&#۸۲۰۲;خواهد امت اسلامى را نیز بیازماید و شاید این برابرى طول غیبت
خاتم&#۸۲۰۲;الاوصیاء با غیبت مجموع پیامبران، براى این باشد که مى&#۸۲۰۲;خواهد این امت را با
آزمایش&#۸۲۰۲;هایى سخت&#۸۲۰۲;تر از آزمون آنها، بیازماید.
از روایات مختلف، به دست مى&#۸۲۰۲;آید که مؤمنان در دوره غیبت، گرفتار آزمایش&#۸۲۰۲;هاى بزرگى
خواهند شد ؛ چنان که امت&#۸۲۰۲;هاى قبلى نیز دچار آزمون&#۸۲۰۲;ها و ابتلاهاى مختلفى بودند : «أَ
حَسِبَ النّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ. وَ
لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللّهُ الَّذِینَ
صَدَقُوا وَ لَیَعْلَمَنَّ الْکاذِبِینَ»[۱] ؛ «آیا مردم گمان مى&#۸۲۰۲;کنند، همین که به
زبان بگویند ایمان آوردیم، دست از سر آنها بر مى&#۸۲۰۲;داریم و آزمایش نمى&#۸۲۰۲;شوند؟ مردمى را
که قبل از ایشان بودند نیز آزمودیم و خداوند مى&#۸۲۰۲;داند که چه کسانى راستگو و چه کسانى
دروغگویند و در امتحان درست یا نادرست از آب در آیند...».
از آنجایى که غیبت طولانى مى&#۸۲۰۲;شود، عده&#۸۲۰۲;اى از مردم دچار تردید، حیرت و... مى&#۸۲۰۲;شوند و
از باور به ظهور منجى موعود، بر مى&#۸۲۰۲;گردند؟! این آسیب&#۸۲۰۲;ها و عوامل مشکل زا در عصر
غیبت، عبارت است از :
۱. حیرت و سرگردانى ؛ امام عسکرى (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرمود : «بدانید که فرزندم غیبتى
خواهد داشت که نادانان، در آن دچار سرگردانى مى&#۸۲۰۲;شوند ؛ و آنها که براى ظهورش از پیش
خود وقت تعیین مى&#۸۲۰۲;کنند، به دروغ گویى مى&#۸۲۰۲;افتند»[۲]. ابن عباس نیز گفته است : «پس از
یک غیبت طولانى و حیرت ظلمانى، ظاهرمى شود»[۳].
۲. گمراهى و ضلالت ؛ یعنى در این دوران، عده&#۸۲۰۲;اى از مردم از مسیر حق برگشته، دچار
انحراف و گمراهى مى&#۸۲۰۲;شوند و از هدایت&#۸۲۰۲;هاى الهى باز مى&#۸۲۰۲;مانند، پیامبر اکرم
(صلی&#۸۲۰۲;الله&#۸۲۰۲;علیه&#۸۲۰۲;وآله)&#۸۲۰۲; فرموده است : «تکونُ له غیبة و حیرة تَضِلُّ فیها الأمم»[۴]
؛  «براى او غیبت و براى امت حیرتى خواهد بود که خیلى&#۸۲۰۲;ها در آن دوران گمراه خواهند
شد».
سدیر مى&#۸۲۰۲;گوید : امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرمود : «...واى بر شما! در کتاب جَفر نظر
انداختم... و در ولادت قائم ما و غیبت او و طولانى شدن آن و مدت عمر وى، تأمّل کردم
و دیدم که مردم با ایمان، گرفتار بلاها و مصیبت&#۸۲۰۲;ها هستند و به جهت طولانى شدن دوران
غیبت، در دل&#۸۲۰۲;هایشان شک و تردید راه مى&#۸۲۰۲;یابد و بیشتر آنها از دینشان بر
مى&#۸۲۰۲;گردند...»[۵].
۳. برگشت از اعتقاد به مهدویت ؛ امام رضا (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; از پدران بزرگوارش از امام
على (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; نقل مى&#۸۲۰۲;کند : «در دوران غیبت جز دینداران ناب - که یقین در
جانشان رسوخ کرده و خداوند از آنان بر ولایت ما پیمان گرفته و ایمان در جانشان ثابت
کرده و به دم الهى یاریشان نموده است - کسى بر اعتقاد خود، استوار نخواهد ماند»[۶].
در همین مضمون از امام عسکرى و امام سجاد (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; نیز روایاتى نقل شده
است[۷].
۳. قساوت و تیره شدن دل&#۸۲۰۲;ها ؛ به جهت طولانى شدن غیبتش، دل&#۸۲۰۲;ها سخت و تیره مى&#۸۲۰۲;شود و
جز آنها که خداوند ایمان به او را در قلوب&#۸۲۰۲;شان نشانده و به دم الهى یاریشان کرده
است، کسى دیگر بر اعتقاد او باقى نماند»[۸].
۴. عدم تحمل و بردبارى ؛ امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; نیز فرموده است : «شتاب مردم
براى این کار آنان را هلاک مى&#۸۲۰۲;سازد. خداوند براى شتاب مردم، شتاب نمى&#۸۲۰۲;کند ؛ براى
این امر، مدتى هست که باید پایان پذیرد. اگر مدت آن سرآید، نه ساعتى جلو مى&#۸۲۰۲;افتد و
نه ساعتى تأخیر مى&#۸۲۰۲;شود»[۹].
۵. شک در حیات و زنده بودن حضرت ؛ امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرموده است : «... جدا
مورد آزمایش قرار مى&#۸۲۰۲;گیرید تا جایى که مردم مى&#۸۲۰۲;گویند : مهدى، مرده یا کشته شده است
؛ اگر زنده است، پس کجا است و چه مى&#۸۲۰۲;کند؟! چشمان مؤمنان بر او مى&#۸۲۰۲;گریند و همچون
کشتى طوفان زده، به اضطراب مى&#۸۲۰۲;افتند ؛ به جز کسانى که خداوند از آنان پیمان گرفته و
به دم الهى یاریشان کرده، کس  دیگرى رستگار نخواهد شد»[۱۰].
۶. انحراف و برگشت از دین ؛ یکى از ابتلائات و آسیب&#۸۲۰۲;هاى دوران غیبت، برگشت عده&#۸۲۰۲;اى
از آیین الهى و ضعف و سستى در دیندارى و یگانه&#۸۲۰۲;پرستى است. امام کاظم (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲;
فرمود : «هنگامى که پنجمین فرزند امام هفتم، از دیده&#۸۲۰۲;ها ناپدید شد، از خدا بترسید و
به او پناه ببرید و در مورد دین و آیین خود، کسى شما را از دینتان منحرف نکند [ ؛
زیرا] براى صاحب این امر غیبتى هست تا آنها که به او عقیده دارند، از اعتقاد خود
باز گردند»[۱۱].
محمد بن مسلم و ابوبصیر روایت کرده&#۸۲۰۲;اند که امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرمود : «این
کار به سامان نمى&#۸۲۰۲;رسد [و ظهور محقق نمى&#۸۲۰۲;شود] مگر اینکه دو سوم مردم از دین برگردند
؛ ما گفتیم : اگر دو سوم مردم از دین برگردند، دیگر چه کسى باقى خواهد ماند؟! امام
(علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرمود : آیا دوست ندارید در بین یک سوم باقى مانده باشید؟»[۱۲].
۷. دشوارى حفظ ایمان ؛ شدت&#۸۲۰۲;ها و پیشامدهاى ناگوار و تحوّلاتى که روى مى&#۸۲۰۲;دهد، مردم
را زیر و رو کرده و حفظ ایمان و استقامت در این راه را دشوار مى&#۸۲۰۲;سازد و ایمان افراد
در مخاطرات سخت واقع مى&#۸۲۰۲;شود!
امام باقر (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرموده است : «بعد از غیبت و حیرت ظاهر مى&#۸۲۰۲;شود ؛ در این
دوران  تنها کسانى بر دین خود ثابت مى&#۸۲۰۲;مانند که در ایمان خود، مخلص و با روح یقین
همراه باشند و آنان کسانى&#۸۲۰۲;اند که خداوند از آنها درباره ولایت ما پیمان گرفته و در
دل آنها، ایمان را مستقر ساخته و آنها را با روحى از خود تأیید کرده است»[۱۳].
۸. کمبودها و نارسایى&#۸۲۰۲;هاى زندگى ؛ یکى از امتحانات مردم در عصر غیبت و ابتلائات
شدید آنان، گرانى، کسادى، مرگ و میر، جنگ&#۸۲۰۲;ها، کمى محصولات کشاورزى، دچار شدن به
پادشاهان ستمگر و... است.
امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; خطاب به محمد بن مسلم فرمود : «پیش از قیام قائم(عج)،
نشانه&#۸۲۰۲;هایى است که خداوند آنها را ظاهر خواهد ساخت». محمد بن مسلم پرسید : آنها
چیست؟ فرمود : خداوند آنها را چنین بیان فرموده است:
«وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ
الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ»[۱۴].
«لنبلونّکم»، یعنى امتحان مى&#۸۲۰۲;کنیم شما مؤمنان را قبل از خروج قائم(عج).
«بشى من الخوف» ؛ یعنى، به وسیله پادشاهان... در آخر سلطنت آنها.
«والجوع» ؛ یعنى، با گرانى قیمت&#۸۲۰۲;ها. «و نقص من الاموال» ؛ یعنى، با کسادى تجارت و
کمى درآمد». «و الانفس»، یعنى، با کمى رشد زراعت.
«و بشّر الصابرین»، یعنى، نوید بده در آن زمان، صبر پیشگان را با ظهور قائم و آن
بعد از یک فتنه سخت و کمرشکن است که هر دوستى و خویشى را درهم مى&#۸۲۰۲;ریزد. همسایه به
همسایه&#۸۲۰۲;اش هجوم برده، گردنش را مى&#۸۲۰۲;زند! در چنین روزگارى، به زمین بچسبید و دست و
پاى خود را تکان ندهید»[۱۵]. و نیز فرموده است : «ترس اهل عراق و بغداد را احاطه
مى&#۸۲۰۲;کند و مرگ ناگهانى و پیاپى در آنجا شایع مى&#۸۲۰۲;شود و کمبود در اموال، اشخاص و
میوه&#۸۲۰۲;ها ظاهر مى&#۸۲۰۲;شود و زراعت کمتر رشد مى&#۸۲۰۲;کند»[۱۶].
۹. اختلاف و تبرّى از همدیگر ؛ یکى از آسیب&#۸۲۰۲;هاى فراروى جوامع اسلامى در این دوران،
وجود اختلافات و کشمکش&#۸۲۰۲;ها و پراکندگى و دورى مردم از همدیگر است. امیرمؤمنان على
(علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرموده است : «چه بر شما خواهد گذشت وقتى امام هدایتگر و نشانه حق
را به چشم نبینید؟ گروهى از گروه دیگر بیزارى مى&#۸۲۰۲;جویید»[۱۷].
امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; نیز مى&#۸۲۰۲;فرماید : «چه بر شما خواهد گذشت، وقتى امام
هدایتگر... را به چشم نبینید، گروهى از گروه دیگر بیزارى مى&#۸۲۰۲;جویید ؛ آن گاه سخت
مورد آزمایش واقع مى&#۸۲۰۲;شوید و ناخالصان شما، از راستان شما، جدا خواهند شد. اول روز
در اخبار و آثار اختلاف و مشاجره خواهید داشت و آخر روز، کارتان به کشت و کشتار
خواهد کشید»[۱۸].
۱۰. دروغ گویى و تعیین وقت ظهور ؛ امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲; فرموده است : آنان که
وقت تعیین کردند، دروغ گفتند ما اهل بیتى هستیم که وقت معیّن نمى&#۸۲۰۲;کنیم...»[۱۹].
۱۱. ضعف و سستى در حفظ عقاید حقه ؛ عصر غیبت، دوران هجوم شبهات، فزونى انحرافات و
اندیشه&#۸۲۰۲;هاى نادرست و باطل و دنیا گرایى&#۸۲۰۲;ها و نادانى&#۸۲۰۲;ها است و بدین جهت، پا برجا
ماندن بر عقاید درست و حق دشوار است. امام صادق (علیه&#۸۲۰۲;السلام)&#۸۲۰۲;فرمود : «هنگامى که
امر غیبت، واقع شود، به آنچه در دست دارید (عقاید حقه) چنگ بزنید تا قضیّه آشکار
شود و فرمان خدا فرا رسد»[۲۰]. و نیز : «براى مردم روزگارى فرا مى&#۸۲۰۲;رسد که همگان
دچار تب و لرز مى&#۸۲۰۲;گردند ؛ علم و دانش در آن دوران، در هم پیچیده مى&#۸۲۰۲;شود ؛ آن سان که
مار در لانه خود به دور خویش مى&#۸۲۰۲;پیچید. در آن هنگام ستاره آنها طلوع مى&#۸۲۰۲;کند». گفته
شد : مراد از تب و لرز چیست؟ فرمود : «روزهاى فترت که همگان دچار ضعف و سستى
مى&#۸۲۰۲;گردند ؛ در آن ایام بر عقاید خود استوار باشید تا خداوند ستاره شما را ظاهر
گرداند».
نتیجه گیرى :
با توجه به این آسیب&#۸۲۰۲;ها و چالش&#۸۲۰۲;ها، روشن مى&#۸۲۰۲;شود که در عصر غیبت، امتحان و آزمون
انسان&#۸۲۰۲;ها بسیار دشوار است و آنان باید از این مراحل سخت و طاقت فرسا عبور کنند و
میزان پایبندى، باورمندى، بردبارى و استقامت خود را نشان دهند. به یقین در دورانى
که احتمال سرگردانى، گمراهى، تردید و برگشت از اصل مهدویت، قساوت و دلمردگى،
بى&#۸۲۰۲;اعتمادى به آموزه&#۸۲۰۲;هاى دینى، انحراف و فسادگرى، هواپرستى، مشکلات و کمبودهاى
زندگى، اختلافات و دشمنى&#۸۲۰۲;ها، دروغ گویى و ناراستى، ضعف و سستى در دین دارى و...
بیشتر از هر عصرى وجود دارد ؛ باید متدینان و یکتا پرستان در اعتقاد خود به منجى
موعود، استوار و پابرجا باشند و از این آزمون سخت، سربلند بیرون آیند. بر این اساس
است که پیامبر اکرم (صلی&#۸۲۰۲;الله&#۸۲۰۲;علیه&#۸۲۰۲;وآله)&#۸۲۰۲; فرمود : «...کسانى که در دوره غیبت حضرت
مهدى(عج) بر اعتقاد به او استوار هستند، از کبریت احمر نایاب&#۸۲۰۲;ترند. جابر بن
عبداللّه&#۸۲۰۲; انصارى بلند شد و گفت : اى رسول خدا! آیا فرزندت قائم غیبت خواهد کرد؟
فرمود : آرى به خدا قسم ؛ «وَ لِیُمَحِّصَ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ یَمْحَقَ
الْکافِرِینَ»[۲۱] ؛ «خداوند مؤمنان را جدا مى&#۸۲۰۲;آزماید و کافران را از میان بر
مى&#۸۲۰۲;دارد»[۲۲].
باید براى رستگارى و موفق شدن در این آزمایش&#۸۲۰۲;ها، تلاش کرد و آن گونه که در روایات
آمده، رستگارى کامل جز براى دینداران ناب و مخلص و کسانى که جانشان با یقین در
آمیخته و اعتقادشان محکم و شناختشان از نادانى&#۸۲۰۲;ها و نادرستى&#۸۲۰۲;ها پیراسته شده است ؛
براى کسى دیگر میسّر نیست.
فقط با داشتن چنین شرایط و حالاتى است که بنده پروردگار، به قضاى الهى و حکم
پروردگار در تمام امور، خشنود است و نسبت به غیبت و دیگر مسائل مربوط به آن هیچ شک
و تردیدى به دل راه نمى&#۸۲۰۲;دهد و بر اعتقاد به امامت امام غایب استوار و ثابت مى&#۸۲۰۲;ماند
و همیشه یاد او را در دل دارد و این چیزها جز با تلاش پیگیر و حرکت در راه بندگى
حقیقى و خالصانه، از راه دیگرى به دست نمى&#۸۲۰۲;آید[۲۳].
پی نوشت ها

[۱]. عنکبوت ۲۹، آیه ۲و۳.
[۲]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۴۸۲، ح ۱۸۹.
[۳]. یوم الخلاص، ج ۱، ص ۳۴۶ ؛ الزام الناصب، ص ۶۲.
[۴]. کشف الغمة، ج، ص ۳۱۱ ؛ بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۷۲.
[۵]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۴۷۵، ح ۱۶۲.
[۶]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۴۶۴، ح ۱۱۷.
[۷]. ر.ک : همان، ج ۳، ص ۷۹، ح ۱۸۰ و ص ۴۶۷، ح ۱۲۷.
[۸]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۴۸۸، ح ۲۰.
[۹]. اصول کافى، ج ۱، ص ۳۶۹ ؛ الغیبة النعمانى، ص ۱۵۸.
[۱۰]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۴۷۳، ص ۱۵۴.
[۱۱]. الغیبة النعمانى، ص ۷۸ ؛ بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۱۵۰ ؛ منتخب الاثر، ص ۲۱۸.
[۱۲]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۱۰، ح ۳۳۱.
[۱۳]. کشف الغمة، ج ۳، ص ۳۱۱ ؛ منتخب الاثر، ص ۲۲۹.
[۱۴]. بقره ۲، آیه ۱۵۵.
[۱۵]. ارشاد، شیخ مفید، ص ۳۴۰ ؛ الغیبة النعمانى، ص ۱۳۲.
[۱۶]. یوم الخلاص، ج ۱، ص ۳۳۸.
[۱۷]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۵۱۰، ح ۳۳۴.
[۱۸]. همان، ص ۴۷۳، ح ۱۵۵.
[۱۹]. الغیبة طوسى، ص ۲۶۳ ؛ اصول کافى، ج ۱، ص ۳۶۸ ؛ بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۱۴.
[۲۰]. بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۳۳ ؛ یوم الخلاص، ج ۱، ص ۳۳۱.
[۲۱]. آل عمران ۳، آیه ۱۴۱.
[۲۲]. اثبات الهداة، ج ۳، ص ۴۶۱، ح ۱۰۷.
[۲۳]. على سعادت پرور، ظهور نور، ص ۹۹.
 

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.