انتظار فرج ۱۳۹۰/۱/۲۰ - ۲۵ بازدید

در روایات شیعه، عبارت و اصطلاح بسیار لطیف و مناسبى براى انتظار در نظر گرفته شده و آن «انتظار فرج» است. فرج، به معناى نصرت و پیروزى و گشایش گره هاى زندگى از جانب خداوند است.
در روایات شیعه، عبارت و اصطلاح بسیار لطیف و مناسبى براى انتظار در نظر گرفته شده و آن «انتظار فرج» است. فرج، به معناى نصرت و پیروزى و گشایش گره هاى زندگى از جانب خداوند است. مقصود از انتظار فرج، انتظار دگرگونى مثبت و گسترده در زندگى بشر و زدوده شدن ناکامى ها و نابسامانى ها از چهره غمزده جامعه انسانى است و پیروزى حکومت عدالت گستر و معنویت گراى مهدوى بر دولت هاى شرک و کفر و ستم است.
در روایات، توصیه هاى فراوانى در مورد انتظار فرج و ارزش، و فضیلت هاى بى شمار آن شده است.
پیامبر اکرم«ص» آن را برترین اعمال و عبادات مى داند: «افضلُ اعمال امّتى انتظار الفرج من اللّه عزّوجل»؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۸. ؛ «انتظار فرج (و گشایش) از جانب خداى بلند مرتبه، برترین عمل امت من است» و نیز مى فرماید: «افضل العبادة انتظار الفرج»؛ معجم احادیث الامام المهدى، ج ۱، ص ۲۶۸. ؛ «با فضیلت ترین عبادات، انتظار فرج است».
حضرت على«ع» نیز آن را محبوب ترین اعمال در نزد خداوند و منتظر فرج را، همانند شهید راه حقّ مى داند: «انتظروا الفرج و لاتیأسوا من روح الله فاِنّ احبَّ الاعمالِ الى اللّه عزّوجلّ انتظارُ الفرجَ الآخِذُ باَمرنا مَعَنا غداً فى حظیرة القدس و المنتظر للفرج کمُتشَحّط بدمه فى سبیلِ اللّه»؛ بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۲۳. ؛ «منتظر فرج باشید و از رحمت خدا مأیوس نشوید که محبوب ترین اعمال نزد خداوند - عزّ و جل - انتظار فرج است. کسى که پذیراى امر ما باشد، فردا(ها) در «حظیرة القدس» با ما است و کسى که منتظر فرج باشد، مانند کسى است که در راه خدا، به خون خود آغشته گشته است».
امام جواد«ع» آن را با فضیلت ترین و راه گشاترین امور مى داند: «اَفضَلُ اعمالِ شیعتنا انتظارُ الفَرَج مَن عَرَف هذ الامرَ فقد فُرِّج عَنه بانتظاره»؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۱۰. ؛ «برترین عمل شیعیان ما انتظار فرج است. هر کس این امر را بداند و آن را بشناسد، با همین انتظار در کارش گشایش و فرج مى شود».
امام هادى«ع» به روشنى معناى فرج را - که همان انتظار ظهور مهدى موعود است - توضیح مى دهد.
على بن مهزیار مى گوید: نامه اى به امام هادى«ع» نوشتم و از ایشان درباره «فرج» پرسیدم ؛ حضرت فرمود: «اذا غابَ صاحبُکم عن دارالظّالمین فتوقّعوا الفرج»؛ کمال الدین، ج ۲، ص ۳۸۰، ح ۲. ؛ «هر گاه امام شما از بین ظالمان و ستمگران مخفى شد، چشم به راه فرج باشید».
امام صادق«ع» نیز حالات شیعیان در دوران غیبت و انتظار گشایش و فرج را چنین بازگو مى فرماید: «نزدیک ترین جایى که خداى متعال به بندگانش هست و نیز بیشترین زمانى که از ایشان راضى است، وقتى است که حجّت الهى را از دست بدهند و او بر ایشان ظاهر نشود و جایش را ندانند ؛ در عین حال یقین دارند که آن حجّت باقى است و باطل نشده است. پس در آن هنگام، هر صبح و شام، منتظر فرج باشید...» همان، ص ۳۳۷، ح ۱۰..
برآیند این روایات آن است که عموم مردم جهان - به خصوص شیعیان - باید منتظر ظهور و قیام مهدى موعود باشند که از سراپرده غیبت بیرون آید.
انتظار فرج، در واقع نوعى آمادگى و استقبال از نیکى ها است. آمادگى براى تلاش و حرکتى مداوم و کوششى خستگى ناپذیر همراه با تهذیب نفس، پاک زیستن، حقّ خواهى و دور ماندن از زشتى ها و آلودگى ها... به همین جهت وقتى ابوبصیر از امام صادق«ع» پرسید که: فرج کى خواهد بود؟ آن حضرت فرمود: «یا ابابصیر و انت ممّن یرید الدّنیا؟ مَن عرف هذاالامر، فقد فرج عنه لانتظاره»؛ کافى، ج ۱، ص ۳۷۱. ؛ «اى ابوبصیر! تو هم از کسانى هستى که دنیا را طلب مى کنند؟ آن کس که قیام امام را بشناسد، براى او به جهت انتظارش فرج شده است».
بر این اساس، انتظار فرج، فراتر از انتظار معمولى است ؛ یعنى انتظارى همراه با آگاهى، بصیرت، درایت، معنویت، آمادگى، حق گرایى، عدل خواهى و... به عبارت روشن تر، انتظار فرج، شناخت حق و شناختن رهبر و امام حقّ و انتظار یارى رساندن به او است. چنین شخصى در غیبت امام، چنان رفتار مى کند که گویا در زمان ظهور و حضور او زندگى مى کند. به همین جهت شیعه تمامى دشوارى ها و کاستى ها را پشت سر نهاده و از خطر انقراض و زوال به دور مانده است. این نوع انتظار است که داراى فضیلت و ارزش بى شمارى است.
امام سجّاد«ع» مى فرمود: «انتظار الفرج من اعظم الفرج»؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۲، ح ۴. ؛ «انتظار فرج، خود از بزرگ ترین گشایش ها است».
امام کاظم«ع» هم فرمود: «انتظار الفرج من الفرج»؛ الغیبة طوسى، ص ۴۵۹. ؛ «انتظار فرج، نشانه فرج و گشایش است».
به صراحت مى توان گفت: از مهم ترین رازهاى نهفته بقاى تشیّع همین روح انتظارى است که کالبد شیعه را آکنده ساخته و پیوسته او را به تلاش، کوشش، جنبش و جوشش وا مى دارد.
«انتظار»، ظرفیت و توانایى فراوانى براى تحقّق جامعه آرمانى اسلام ایجاد مى کند و رفتارها و برنامه ها را بدان سمت سوق مى دهد. این والاترین عبادت و بهترین عمل است ؛ چنان که امام على«ع» فرمود: «افضلُ عبادة المؤمن انتظار فَرج الله»؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۴۶. ؛ «بهترین عبادت مؤمن، انتظار کشیدن فرج خداوند است». به طور خلاصه مؤلّفه هاى زیر را مى توان از «انتظار فرج» برداشت کرد:
۱. تلاش و کوشش براى پیشرفت و ترقّى ؛
۲. اصلاح طلبى و امید به زندگى بهتر (گشایش در امور) ؛
۳. نفى وضع موجود (ظلم و بى عدالتى، فساد و تباهى) ؛
۴. طرد و عدم پذیرش حکومت هاى سیاسى (نامشروع دانستن آنها) ؛
۵. قیام و انقلاب و نهضت مداوم و فعّال ؛
۶. ضرورت تشکیل حکومت هاى دینى و مشروع ؛
۷. عدم انقیاد و سازش در برابر جبّاران و مفسدان و... براى مطالعه بیشتر ر.ک: نگارنده، مقاله انقلاب و انتظار، فصلنامه انتظار، ش ۲، ص ۱۳۰.. (مهدویت۱، رحیم کارگر، کد: ۲۸/۵۰۰۰۲۷)

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.