انسان‌های صالح-زهد و رهبانیت -نیت عمل صالح ۱۳۹۱/۰۲/۱۳ - ۳۷۴ بازدید

با سلام. در یک دسته بندی تمثیلی انسان های صالح دو دسته اند: عده ای مانند گوهر به ذات ارزشمند هستند ولی خیری به دیگران نمی رسانند(مانند زاهدان تارک دنیا) و عده ای مانند لامپ دارای تزکیه نفس نیستند ولی به مردم خدمت می کنند. از نظر شما کدامیک پسندیده تر است؟ آیا می توان به هر دو مقام رسید؟

هردو تعریف ارائه شده درمورد انسان صالح ،مورد تایید دین اسلام نیست ،چرا که اسلام با زاهدو تارک دنیا مخالف است . اسلام با رهبانیت و زهدگرایی به مخالفت برخاسته، آن را بدعتی از راهبان شمرده است. پیغمبر اکرم صریحا فرمود: «لا رهبانیة فی الاسلام ---. هنگامی که به آن حضرت اطلاع دادند که گروهی از صحابه پشت به زندگی کرده از همه چیز اعراض نموده اند و به عزلت و عبادت روی آورده اند، سخت آن ها را مورد عتاب قرار داد، فرمود: من که پیامبر شمایم چنین نیستم.»( بحار الانوار، ج ۱۵، جزء اخلاق،باب ۱۴)
در مورد دسته ی دوم که به عنوان انسان صالح ذکر کرده اید ؛ اگر فردی خدمتی را برای مردم انجام دهد،که در این خدمت گذاری نیتی الهی داشته باشد(نیت الهی آن است باید عمل از سر صدق و اخلاص و فقط برای کسب رضایت خداوند و قرب به او انجام شده به اهداف دنیوی و پست آلوده نگردد) و رضاو تسلیم در برابر خداوند متعال برای او مهم باشد ،در این صورت چنین فردی در زمره ی صالحین قرار پیدا می کند .ولی اگرفرد هر نیتی غیر از نیت الهی داشته باشد ،نه تنها موجب پیشرفت و ترقی او به سوی خداوند متعال نمی شود بلکه باعث بیشتر شدن رذایل اخلاقی در فرد می شود و در زمره ی افراد فاسق قرار می گیرد.
تنها کسی می تواند صادقانه به مردم خدمت کند که خودش مهذب باشد و نیت اش خدایی باشد زیرا کسی که خودسازی نکرده است و نیت های خود را برای خدا خالص نساخته ، اگر به مردم خدمتی انجام دهد حتما انگیزه های نفسانی اش دخالت می کند و در حقیقت برای خودش کار می کند و به دنبال منافع خود است. به همین دلیل مقایسه ای که در سوال امده درست نیست میان کسی که زاهد است و گوشه گیر و کسی که تزکیه نفس نکرده ولی گوشه گیر نیست و به مردم خدمت می کند. هر دو گروه از نظر دین مورد تایید نیستند. تنها گروهی مورد تایید اند که تزکیه نفس کرده و به مردم خدمت می کنند و در عین زهد و بی رغبتی به دنیا در جامعه و با مردم زندگی می کنند. این گروه همان صالحان هستند که قرآن کریم به ویژگی های ایشان اشاره می کند.
ویژگی های افراد صالح در قرآن و روایات:
اهمیت دادن به نماز است؛
الف.مؤمن اهل اقامه نماز است. «الذین یقیمون الصلوة» »( سوره بقره، آیه،۲)
ب. نسبت به نمازهایش مراقبت دارد. «و الذین هم على صلواتهم یحافظون»(سوره مؤمنون، آیه ،۹)
۲.خشوع وخضوع در برابر پروردگار
« مردم مؤمن کسانى هستند که چون یاد خدا شود ، از جلال و بزرگى حق دلشان ترسان و لرزان گردد و چون آیات الهى را بشنوند بر ایمانشان افزوده گشته و در هر کارى بر خداى خویش تکیه کنند . نماز را با حضور قلب به پا دارند و از آنچه روزى آنان شده انفاق نمایند . به راستى چنین مردمى اهل ایمانند و مصداق حقیقى مؤمن ، و اینان نزد خداوند از مرتبه ى بلند و آمرزش و رحمت و روزى نیکو برخوردارند .»( انفال :۲ ـ ۴ )
۳. تقوی‌؛ (انفاق‌،۲۹)
۴. هجرت‌، جهاد و شهادت‌؛ (آل‌عمران‌،۱۹۵)
۵. توبه و استغفار؛ (تحریم‌،۸)
۶. انفاق و بخشش‌؛ (بقره‌،۲۷۱)
۷. دادن قرض الحسنه‌؛ (تغابن‌،۱۷)
۸. دوری از گناه و آلودگی‌؛ (نسأ،۳۱)
«این گروه اهل یُمن و خیر هستند و مسیر حرکت زندگیشان به سمت و سوى آن است؛ به ‌طورى که در آخرت نیز غرق در نور و برکت‌ اند.»( واقعه: ۹-۷، ۲۷ و ۴۱)
«اصحاب یمین در دنیا، از مؤمنانى هستند که بر ایمان پایدارى و یکدیگر را به استقامت در انجام ‌دادن تکالیف و ترحم به نیازمندان سفارش مى‌ کنند.»( بلد: ۱۸-۱۷؛ مجمع البیان، ج‌۱۰، ص‌۷۵۱)
«...نیکی برای کسی است که به خدا و روز آخرت و فرشتگان و کتب آسمانی وپیامبران ایمان داشته باشد و مال خود را با آنکه دوستش می دارد به خویشاوندان و یتیمان و بیچارگان و در راه ماندگان و گدایان و بردگان بدهد و نماز را به پا داردو زکات بدهد و به عهد خود وقتی پیمانی می بندد وفا کند و در فقر و بیماری وجنگ صبور باشد ،این چنین کسانی هستند که راست گفتند و همینها هستند که تقوی دارند»(بقره:۱۷۷)
امیرمؤمنان علی علیه السلام در توصیف پرهیزکاران ، چنین فرمود:
«از نشانه های پرهیزکاران این است که او را این گونه می بینی: در دینداری نیرومند، نرم خو و دوراندیش است؛ دارای ایمانی سرشار از یقین؛ حریص در کسب دانش؛ با داشتن علم، بردبار؛ در توانگری، میانه رو؛ در عبادت، فروتن؛ در تهی دستی، آراسته؛ در سختی ها بردبار؛ در جستجوی کسب حلال؛ در راه هدایت، شادمان و از آزمندی به دور است. اعمال نیکو انجام می دهد و ترسان است. روز را به شب می رساند با سپاسگزاری و شب را به روز می آورد با یاد خدا. شب می خوابد اما ترسان؛ و برمی خیزد؛ شادمان. ترس برای اینکه دچار غفلت نشود و شادمانی برای فضل و رحمتی که به او رسیده است».
و همچنین درباره بهترین و دوست داشتنی ترین بندگان، چنین فرموده است:
«ای بندگان خدا، همانا بهترین و محبوب ترین بنده نزد خدا، بنده ای است که خدا او را در پیکار با نفس، یاری داده است؛ کسی که جامه زیرین او اندوه، و لباس رویین او ترس از خداست، چراغ هدایت در قلبش روشن شده و وسایل لازم برای روزی او فراهم آمده و دوری ها و دشواری ها را بر خود نزدیک و آسان ساخته است. حقیقت های دنیا را با چشم دل نگریسته، همواره به یاد خدا بوده و اعمال نیکو، فراوان انجام داده است.»
در نتیجه ؛اگر انسان در همه ی امور ،خداوند متعال را در نظر بگیرد و نیت خود را الهی قرار دهد و جزء در رضای الهی قدم برندارد در این صورت در زمره ی صالحین قرار خواهد داشت و رحمت الهی شامل حال انسان می شود .و قدم نهدن در مسیر الهی و کسب رضایت خداوند متعال دست یافتنی است ،که با تهذیب نفس و خود سازی امکان پذیر می باشد.
برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به سایت پرسمان، قسمت اخلاق

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.