انواع و تعریف تقیه ۱۳۹۹/۰۲/۰۱ - ۲۳۷ بازدید

سلام:
۱:منظورازتقیه مداراتی چیست؟وچه فرقی باتقیه خوف واضطراردارد؟ایادرهردوحال بایدتقیه رعایت شود؟(رهبری)

در شیعه مفهوم معقول و خردمندانه ای وجود دارد که هم قرآن آن را تأیید می کند و هم خرد و آن مفهوم «تقیه» است. تقیه عبارت است از تاکتیک معقول به کار بردن در مبارزه برای حفظ بهتر و بیشتر نیروها. بدیهی است که هر فردی چه از نظر جانش و چه از نظر امکانات اقتصادی اش و چه از نظر حیثیّات اجتماعی اش برای جبهه ای که در آن جبهه پیکار می کند یک نیرو است، یک سرمایه است. حداکثر کوشش برای حفظ این نیروها و سرمایه ها باید به کار برده شود، چرا نیروها بی جهت هدر برود؟ چرا قدرتها بی جهت ضعیف گردد؟ باید جبهه هر چه بیشتر قوی و نیرومند بماند.تقیّه، نوعی، سپر به کار بردن است در مبارزه. این کلمه از مادة «وَقْیْ» است که به معنی نگهداری است. وظیفة یک فرد مبارز در مبارزه تنها این نیست که حریف را بکوبد؛ خود نگهداری تا حد امکان نیز وظیفة مبارز است. تقیّه یعنی هر چه بیشتر زدن و هر چه کمتر خوردن. به هرحال، تقیّه تاکتیک معقول و خردمندانه ای است در مبارزه.مجموعه آثار شهید مطهری ج۱ –علل گرایش به مادیگری، شهید مطهری
تقیه از معتقدات کلامى- فقهى شیعه است که ریشه قرآنى دارد. در قرآن مجید در چند آیه به طور صریح (نحل، آیه ۱۰۶) یا ضمنى به تقیه اشاره شده است. تقیه در لغت به معناى سپرگیرى است و در اصطلاح دینی تقیه به معناى کتمان واقع و پوشیده داشتن اعتقاد از مخالفان و ترک مبارزه با آن به خاطر ضرر دینى یا جانى یا دنیوى است و در حقیقت نوعى دستور حفاظتى و به عبارت دیگر رعایت اصل استتار حرکت در برابر دشمنان است. تقیه از جهات گوناگون قابل تقسیم است که معروف ترین این اقسام عبارتند از: ۱. اکراهیه: انجام اعمال بر وفق دستورات حاکمى جائر. ۲. خوفیه: انجام اعمال و احکام براساس فتاواى رهبران دینى مخالف مذهب. ۳. کتمانیه: پنهان داشتن ایمان خویش براى به انجام رساندن فعالیت پنهانى در جهت پیشبرد هدف هاى دین. ۴. مداراتى: رعایت قوانین همزیستى با اکثریت. البته تقسیم خلاصه تری نیز گفته شده که در اینجا ذکر می کنیم:۱. تقیه مداراتى: این قسم از تقیه در واقع نوعى حرکت اجتماعى و براى حفظ وحدت و مصالح امت اسلامى است. ۲. تقیه در برابر خطرات فردى: مانند از دست رفتن جان و آبرو.لیکن نکته مهم آن است که موارد تقیه تحت قاعده اهم و مهم مى باشد؛ یعنى آن جا که حفظ جان اهم است باید تقیه نمود و آن جا که رعایت مصلحت اهم دیگرى مانند حفظ کیان اسلام در بین باشد تقیه حرام است. مى توان گفت در رابطه با تقیه مداراتی و وارد آن نیز همین گونه است و در هر حال باید در موارد مختلف و با در نظر گرفتن شرایط زمان ومکانى، نوع تقیه و جواز یا عدم جواز آن را تشخیص دارد و بر اساس ان عمل نمود.با توجه به موارد فوق، در هر زمان و مکانی نوعى تقیه جایز است و شرایط خاصى از جمله علم قطعى یا ظن قوى به وجود ضرر و دارد. حضرت امام خمینى (ره) در زمانى که خفقان همه کشور را فرا گرفته بود و عده اى به خاطر ترس از جانشان به خیال خود تقیه را در پیش گرفته بودند، متذکر مى شوند که الان جاى تقیه نیست: «حضرات آقایان توجه دارید، اصول اسلام در معرض خطر است، قرآن و مذهب در مخاطره است، با این احتمال، تقیه حرام است و اظهار حقایق واجب ولو بلغ ما بلغ» (صحیفه نور، ج ۱، ص ۱۷۸)توضیح این عبارت را در متن دیگرى از ایشان مى توان دید «گاهى وقت ها تقیه حرام است. آن وقتى که انسان دید که دین خدا در خطر است، نمى تواند تقیه کند، آن وقت باید هر چه بشود برود. تقیه در فروع است، در اصول نیست، تقیه براى حفظ دین است، جایى که دین در خطر بود، جاى تقیه نیست، جاى سکوت نیست» (همان، ج ۸، ص ۱۱)خلاصه سخن آن که تقیه به خاطر مصلحت یک امر دینى یا دنیوى مهم است به همین دلیل هرگاه به خاطر تقیه و کتمان واقع مصلحت هاى مهمتر از دست برود یا مفسده هاى بزرگتر به وجود آید به حکم عقل و شرع جاى تقیه نیست. اما معناى سخن امام که فرمودند «ولو بلغ ما بلغ» به معناى همیشگى بودن نیست، بلکه بدین معناست که سکوت یا تقیه حدى دارد ولى هرگاه به خاطر سکوت یا تقیه اسلام در خطر افتد دیگر جاى تقیه نیست؛ حتى اگر به خاطر اظهار واقعیت و یارى نمودن اسلام، افشاگرى و بسیج مردم براى حمایت از دین، خطرات جانى یا مالى مواجه شویم چون این اصل که «اسلام اگر افتد خطر، جان را نثارش مى کنیم» درسى است که امام حسین علیه السلام با زبان و عمل خود به ما آموخت. البته شناخت موارد اهم و مهم بدون تشخیص ملاک هاى احکام ممکن نیست از این رو در مواردى که فرضا چنین مسأله اى پیش آید باید به طور موردى و جزئى از مرجع تقلید استفتاء کرد.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.