برخورد با بی حجاب در زمان پیامبر (ص) ۱۳۹۵/۰۳/۱۵ - ۸۶۸ بازدید

در زمان رسول اکرم (ص) و پس از نزول آیه حجاب برخورد ایشان با زنان یهود و مسیحی چگونه بود آیا آنها در مکه ومدینه بدون حجاب بودند؟

واژه ی حجاب در لغت به معنای پرده، حاجب و چیزی است که میان دو چیز حایل و فاصله می شود(ابن منظور، لسان العرب، ماده ی حجب) البته همان گونه که مفسران و محققان گفته اند، واژه ی حجاب به معنای پوشش زنان، اصطلاحی است که بیشتر در عصر ما پیدا شده و اصطلاحی جدید است. آنچه در گذشته ها در این مورد به کار می رفته، به ویژه در اصطلاح فقها، واژه ی ستر است که به معنای پوشش است.( تفسیر نمونه، ج ۱۷، ص ۴۰۲؛ مطهری، مرتضی، مسئله ی حجاب، ص ۷۸)لزوم پوشیدگی زن در برابر مرد بی گانه یکی از مسائل مهم اسلامی است. در قرآن کریم برای رشد و تعالی زن و نیز سالم سازی محیط خانه و اجتماع، حجاب برای زنان، واجب شده است.آنچه را که از تاریخ استفاده می شود، این است که حجاب به معنای پوشش زنان، قبل از اسلام در جهان و در ادیان مختلف با شکل های متفاوت وجود داشته و این حکم تأسیسی نیست؛ یعنی اسلام آن را اختراع نکرده، بلکه دین اسلام آن را پذیرفته و چنان که از تاریخ زمان پیامبر (ص) استفاده می شود، اسلام قدری محدوده ی آن را وسیع تر کرده و به آن بیشتر توجه نموده است.در ایران قبل از اسلام، در میان قوم یهود، در هند، حجاب های سخت و شدیدی وجود داشت. در ایران باستان حتی پدران و برادران نسبت به زن شوهردار نامحرم شمرده می شدند.( ویل دورانت، تاریخ تمدن، ج ۱۲، ص ۳۰؛ ج ۱، ص ۵۵۲)
بنابراین، آنچه را که از تاریخ استفاده می شود این است که زنان در زمان پیامبر دارای حجاب بودند، البته نه حجاب کامل، زنان عرب معمولاً پیراهن هایی می پوشیدند که گریبان هایشان باز بود، دور گردن، سینه، در معرض دید بود. روسری هایی که به سر می انداختند، قسمت های پایین آن را به پشت سر می انداختند به طور طبیعی گوش ها و گوش واره ها و جلوی سینه و گردن نمایان بود.( مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج ۱۹، ص ۴۸۴- ۴۸۵)
نتیجه این که حجاب زنان در زمان پیامبر (ص) این گونه بوده است که تمام بدن آنان در پوشش بوده، همچنین روسری به سر می انداختند، منتها مقداری از سینه و گردن آنان و جاهایی که محل زینت و موجب تحریک شهوت مردان است، باز بود. از امام باقر (ع) روایت شده: روزی در هوای گرم مدینه زن جوان زیبایی در حالی که طبق معمول روسری خود را به پشت گردن انداخته و دور گردن و بناگوشش پیدا بود، از کوچه عبور می کرد، مردی از اصحاب رسول خدا از طرف مقابل می آمد، آن منظره ی زیبا، سخت نظر او را جلب کرد و چنان غرق تماشای آن زن زیبا شد که از خودش و اطرافش غافل گشت و جلوی خودش را نگاه نمی کرد، آن زن وارد کوچه ای شد و جوان با چشم خود او را دنبال می کرد، همان طور که می رفت ناگهان استخوان یا شیشه ای که از دیوار بیرون آمده بود به صورتش اصابت کرد و صورتش را مجروح ساخت، وقتی به خود آمد که خون از سر و صورتش جاری شده بود. با همین حال به حضور پیامبر رفت و ماجرا را به عرض رساند.( فیض کاشانی، تفسیر صافی، ج ۵، ص ۲۳۰؛ مجموعه آثار، مرتضی مطهری، ج ۱۹، ص ۴۸۵) این جا بود که آیه ی حجاب نازل شد.( وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلی جُیُوبِهِنَّ وَ لا یُبْدینَ زینَتَهُنَّ .... نور، ۳۱) و به زنان با ایمان بگو چشم های خود را (از نگاه هوس آلود) فرو گیرند و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را آشکار ننمایند و (اطراف) روسری های خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با آن پوشانده شود) و زینت خود را آشکار نسازند، مگر....
بدیهی است که این آیه در مقام بیان توسعه ی محدوده ی پوشش و حجاب است؛ زیرا قسمت های دیگر بدن با لباس های مرسوم آن زمان که همان پیراهن های بلند بوده پوشیده می شد و فقط قسمت های سینه و گردن بود که باز بود.
آنچه در این آیه محل دقت و مورد نظر است جمله ی ولیضربن بخمرهن علی جیوبهن است. راغب در مفردات می گوید: اصل خمر به معنای پوشانیدن شیء است و به آنچه با آن چیزی را می پوشانند، خمار گویند، ولی در عرف، خمار مخصوص شده به آنچه زن سر خود را با آن می پوشاند.( راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، واژه ی خمر) گفته اند وقت نزول آیه زنان، اطراف چارقد و روسری را جمع کرده، به پشت سر می انداختند و سینه هایشان آشکار می شد.( قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج ۲، واژه ی حجب)
بنابراین، معنای آیه این می شود که زنان می باید روسری خود را بر روی سینه و گریبان خویش قرار دهند، تا گردن و سینه با آن پوشانده شود.
ابن عباس در تفسیر این بخش از آیه می گوید: یعنی زن، مو و سینه و دور گردن و زیر گلوی خود را بپوشاند.( تغطی شعرها، و صدرها، و ترائبها و سوالفها». طبرسی، مجمع البیان، ج ۴، ص ۱۳۸)
از عائشه نقل شده: همین که آیه ی ۳۱ سوره ی نور نازل شد، هیچ زنانی را همانند زنان انصار، مشاهده نکردم و دیده نشد که آنان همچون سابق بیرون بیایند.( ما رأیت نساءاً خیراً من نساء الانصار، لما نزلت هذه الآیه...». تفسیر کشاف، ج ۳، ذیل آیه ی ۳۱ سوره ی نور.)
اما در مورد اینکه حجاب زنان در حکومت اسلامی چگونه بوده است، باید گفت به یقین حکومت اسلامی، فشار زیادی روی اهل کتاب و اهل ذمه نداشته و به نحوه حجاب آنان کاری نداشته است؛ ولی گاهی می شود اگر تبعیضی میان زنان مسلمان و غیر مسلمان در یک جامعه واقع شود، به عنوان ثانوی، منشأ مشکلات می شود؛ لذا احتمالا آنان نیز مانند مسلمانان حجاب کامل را رعایت می کردند مثل زنان غیر مسلمانی که در عصر ما در ایران زندگی می کنند، حکومت اسلامی می تواند از آن ها هم بخواهد برای رعایت احترام جامعه اسلامی و همرنگ شدن با مسلمین و برای این که در محیط تبعیضی نباشد، احتراماً ارزش های کشوری را که در آن زندگی می کنند، رعایت کنند که یکی از آن ارزش ها حجاب است. (برگرفته از: فرهنگ حجاب؛ بیم ها و امیدها، قم: دفتر مطالعات دینی زنان، ۱۳۸)
مطلب دیگر این است که آنچه مسلم است اینست که: آیه حجاب خطابش به مردان و زنان مؤمن و مؤمنه می باشد و نه اهل کتاب، همچنین برخوردی هم از پیامبر یا امیرالمومنین با اینگونه افراد در تاریخ گزارش نشده است .
اما در مورد مشرکین که اعتقادی به حجاب نداشته اند باید گفت چون آیات حجاب در سال ششم هجرت در مدینه و در زمان استقرار حکومت اسلامی در آنجا نازل شده و مشرکی در مدینه زندگی نمی کرده لذا طبیعتا برخوردی هم نمی‌تواند رخ داده باشد. (با دقت در روایتی که از عایشه نقل شد این مساله به خوبی قابل درک می باشد).

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
آنچه به نظر من میرسد آیه خطاب به زنان و دختران پیامبر و زنان مومنه است و زنان مومنه هم افرادی جز تمامی زنان مسلمان بوده اند و منظور آیه خطاب به همه زنان مسلمان نیست.
پرسمان
مگر نه این است که مسلمان کسی است که دین خدا یعنی اسلام را پذیرفته و بدان ملتزم است. پس مسلمانی که ملتزم به احکام دین خدا از جمله حجاب نباشد، در اسلام او جای شک و حتی ظن است . و اگر آیه شریفه عنوان زنان مؤمنه را آورده نه مسلمان، نشان از این دارد که ایمان و باور ( به خدا، معاد ، وحی و نبوت) به مسلمانی فرد جهت داده و شخص را در انجام وظیفه دینی ا ش از جمله حجاب یاری می کند . پس آیات شریفه سوره احزاب و نور در صدد بیان این نیست که تفکیک کند بین زنان مؤمن و مسلمان تا نتیجه گیری شود که حجاب بر زنان مسلمان واجب نیست.

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.