برنامه ریزی رمضان ۱۳۹۰/۰۹/۰۸ - ۷۸۵ بازدید

میهمانی خداوند در ماه رمضان چیست؟ چگونه در ماه رمضان برنامه ریزی کنیم تا بهتر از برکات این ماه بهره ببریم؟

میهمانى خداوند، به معناى اکرام و رحمت خاص الهى بر بندگان است؛ زیرا بندگان - اعم از مؤمن و کافر در سراسر زندگى خود، در سر سفره اکرام و رحمت الهى نشسته اند. اما میهمانى در ماه رمضان، اکرام و رحمت خاص براى روزه داران است. بر اساس روایات، چند موضوع نشان از میهمانى خداوند است: ۱. از شب اول ماه رمضان، درهاى بهشت باز مى شود و تا شب آخر بسته نمى شود بحارالانوار، ج ۹۶، ص ۳۴۴؛ میزان الحکمة، ج ۵، ص ۲۱۳۲.. ۲. از ابتدا تا انتهاى ماه رمضان، درهاى جهنم بسته مى شود میزان الحکمة، ج ۵، ص ۲۱۳۲..
۳. شیاطین در بند و زنجیر مى شوند تا نتوانند روزه بندگان را خراب کنندهمان..
۴. ماه رمضان، ماهى است که ابتداى آن رحمت، وسطش آمرزش گناهان و پایان آن، آزادى از آتش جهنم است همان.؛ یعنى، با رحمت الهى به میهمانى دعوت و آمرزیده مى شویم و در پایان میهمانى به عنوان هدیه، از آتش جهنم آزاد مى گردیم.
۵. وجود شب قدر در این ماه است که ارزش آن، از هزار ماه بیشتر است و عبادت در آن، نتایج بسیارى دارد و سرنوشت یک سال بندگان در آن تعیین مى گرددهمان.. بدون تردید موفقیت در هر کارى، مستلزم برنامه ریزى صحیح است و آن هنگامى میسّر است که:
الف. برنامه ناظر به اهدافى باشد که انسان، در پیش روى دارد.
ب. اهداف وقتى از شفافیت برخوردار مى شود که فرصت پیش آمده یا امکانات فراهم شده، به خوبى شناخته و ارزش گذارى گردد.
ج. وقتى انسان ارزش فرصتى را بداند و یا اهمیت نعمتى را درک کند، قدر آن را بهتر مى داند و بیشتر از آن بهره مى برد.
پس باید از این فرصت سرنوشت ساز، بیشترین بهره را ببریم و اگر بخواهیم به این هدف دست یازیم، باید براى لحظه لحظه آن حساب باز کنیم؛ حتى براى ساعاتى که در حال خواب یا استراحت هستیم.
براى استفاده کامل از ماه رمضان، هر کس باید متناسب با موقعیت شغلى و وضعیت جسمانى و روانى خویش، برنامه ریزى کند. در این صورت باید وقت خود را به چند بخش تقسیم کنیم:

بخش اول. علم و معرفت


در این ماه باید با جدیت تمام، در جهت دانش افزایى تخصصى و معرفت یابى بنیادین و اعتقادى بکوشیم.

بخش دوم. عبادت و مناجات


در ماه رمضان، علاوه بر عبادت هاى معمول - که در طول سال همیشه بایدانجام دهیم عبادت هاى واجب و مستحب دیگرى نیز اضافه شده است؛ مانند: روزه گرفتن، تلاوت قرآن، خواندن دعاهاى ماه رمضان، احسان و... براى انجام دادن این اعمال، تأکید فراوانى شده است و باید در برنامه ریزى ماه رمضان، در نظر گرفته شود.

بخش سوم. خواب و استراحت


لازمه استفاده بهینه از دو بخش گذشته، این است که خواب و استراحت انسان به مقدار کافى انجام شود. در غیر این صورت در دو بخش اول نیز موفق نخواهد بود. در ماه مبارک رمضان، به دلیل جابه جایى اوقات غذا و تغییراتى دیگر، تا حدودى چرخه خواب و استراحت نیز تغییر مى کند. توصیه ما این است که بکوشید میزان خواب خود را خیلى تغییر ندهید و وقت آن را نیز خیلى به هم نزنید. فقط با کمى تغییر در چرخه خواب، برنامه خواب و استراحت خود را ادامه دهید؛ براى مثال اگر هنگام سحر حدود یک ساعت (براى سحرى خوردن و خواندن نماز شب و نماز صبح) بیدار مى مانید؛ این مقدار از خواب را در روز جبران کنید. بعد از نماز ظهر و عصر - با توجه به اینکه ناهار از برنامه روزانه حذف شده است زمان مناسبى براى استراحت و خواب است. در این صورت مقدارى از شب را مى توانید بیدار بمانید و از وقت تان استفاده بهترى بکنید.

توصیه هاى ماه رمضان


علاوه بر آنچه بیان شد، رعایت نکات زیر به کیفیت استفاده از ماه رمضان مى افزاید:
۱. بر ترک محرماتى که بر اعضاى دیگر لازم گردیده - به ویژه محرمات چشم، گوش و زبان و نیز استفاده از غذاى حلال، اهتمام ویژه اى داشته باشید.
۲. در شبانه روز چند نوبت قرآن تلاوت کنید؛ براى مثال حدود پانزده دقیقه در روز و پانزده دقیقه در شب.
۳. دعاها را تقسیم کنید و آنها را در چند نوبت در شبانه روز بخوانید. روزها به همان مقدار دعایى که بین نماز یا بعد از نمازهاى یومیه خوانده مى شود، اکتفا کنید. اما شب ها وقت بیشترى را صرف خواندن دعا کنید. اگر بعضى از دعاها طولانى است، لازم نیست هر شب همه آن دعا را بخوانید.
۴. براى استفاده بهینه از زمان در هنگام رفت و آمد، ذکر بگویید (البته ذکرهاى بدون صدا و آرام تا شائبه ریا به وجود نیاید). بکوشید از مرحله ذکر زبانى، به مرتبه توجّه به معناى ذکر و ذکر قلبى و یاد واقعى خداوند برسید؛ به طورى که او را حاضر و ناظر بر خود بدانید.
بهترین ذکر - به ویژه براى رفع بعضى مشکلات ظاهرى و نیز روحى و روانى ذکر «استغفار» و «لا اله الا الله» است.
۵. دائم الوضو باشید و حتى قبل از خواب نیز وضو بگیرید و به بستر خواب بروید؛ زیرا در ماه رمضان، خواب نیز عبادت است و نفس کشیدن تسبیح به حساب مى آید.
۶. از شب زنده دارى و احیا - به ویژه در شب هایى که فرداى آن تعطیل است غفلت نکنید. شاید یکى از مهم ترین اعمال در این ماه، شب زنده دارى، تهجّد، استغفار و نماز شب در نیمه شب ها است.
۷. در مجالس بیان احکام و معارف دینى و موعظه، در مساجد یا حسینیه ها شرکت کنید. بسیارى از علما و مجتهدان نیز مقیدند، به موعظه و ذکر مصیبت واعظان و سخنرانان گوش فرا دهند.
به طور کلى شرکت در مجالس مذهبى، قرار دادن خود در معرض نفحات و نسیم هاى رحمت الهى است که نقش مهمى، در حفظ دین و معنویت انسان دارد.
۸. از انجام دادن ورزش هاى سنگین، در طول ماه رمضان بپرهیزید و بکوشید ورزش هاى سبک و آرام (مانند پیاده روى یا نرمش) انجام دهید.
۹. از غذاهاى قندى و پروتئین دار در رژیم غذایى خود بیشتر استفاده کنید (مانند خرما و لبنیات).
۱۰. از پرخورى هنگام افطار و سحرى جداً بپرهیزید؛ زیرا علاوه براینکه چرخه خواب شما را به هم خواهد زد، از سایر برنامه هاى عبادى و درسى نیز بهره کافى نخواهید برد.
۱۱. از هدر دادن انرژى بى جا و بى مورد اجتناب کنید؛ براى مثال از حرف زدن هاى بى مورد و تماشاى برنامه هاى تلویزیونى غیرضرورى بپرهیزید.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
سلام هنگام نماز خواندن اصلا هواسم به نماز نیست و دغدغه فکری زیاد دارم .گناه میکنم و واقعا اراده خیلی ضعیف شده نمیتونم ترک گناه کنم کمکم کنید
پرسمان
در رابطه با اين پرسش مطالب زير قابل دقت است . پرسشگر گرامی ، يكي از مهمترين اركان مشاوره مخصوصاً در زمينه توبه و ترک گناه كه باعث مي گردد نتيجه مطلوبي از آن حاصل گردد ميزان اطلاعاتي است كه شما بايد در اختيار مشاور قرار دهيد ؛ زيراهر گناهي علاوه بر شرايط عمومي توبه راهكار خاص خود را برای ترک و جبران دارد ، از طرف دیگر تفاوت هاي فردي افراد در وضعيت و شرايط خانوادگي ،محيطي ،شخصيتي ،جنسيتي و ... ايجاب مي كند كه مشاوره ها با فرد مورد نظر و شرايط وي مطابقت داشته باشد . شما در سوال خود اشتباه و گناهی که مبتلا هستید را ذکر نکردید با این حال مطالبی کلی و عمومی در رابطه با توبه و ترک گناه خدمتتان ارائه می دهیم ، امیدواریم که برای شما مفید باشد .. الف ) توبه توبه بعداز هر گناه واجب فوری است ویکی از عوامل مهم ایجاد آرامش و تمرکز در انسان توبه و ترک گناه است ، خداي مهربان دري به نام توبه براي همه بندگانش گشوده و با آغوشي باز بندگان گنهكارش را كه رو به سوي توبه آورده اند، مي پذيرد. لذا بايد آستين همت را بالا زده و با عزمي راسخ توبه اي كنيم متناسب به گناه خويش. خداوند هر گناهی را می بخشد ، پس در هيچ حالتي نبايد از توبه و بخشش گناهان و رحمت الهي نااميد شد، چرا كه گناه نااميدي از خداوند حتي از قتل انسان نيز بزرگتر است. اگر انسان هر روز گناه كند و توبه خود را بشكند و باز واقعا پشيمان شود و توبه نمايد، توبه او پذيرفتني است و نبايد از رحمت خداوند نااميد گردد. بازآ بازآ هر آنچه هستى بازآ گر كافر و گبر و بت پرستى بازآ اين درگه ما درگه نوميدى نيست صد بار اگر توبه شكستى بازآ امام رضا (ع) مى فرمايند: (التائب من الذنب كمن لاذنب له) توبه كننده از گناه مانند كسى است كه هيچ گناهى ندارد، (ميزان الحكمه ج، 1 باب التوبه ر، 2116). البته هر گناهي علاوه بر شرايط عمومي توبه راهكار خاص خود را نيز مي طلبد. بنابراين در صورتي كه به نوع گناه خاصي اشاره مي كرديد، بهتر مي توانستيم در خدمت شما باشيم. شما مي توانيد از اين طريق دقيقا به گناه خود اشاره كنيد تا راهكار ترك همان گناه براي شما بيان شود. اكنون كه به طور كلي سوال كرده ايد، ناچاريم به شرايط عمومي توبه اشاره كنيم. الف ) حقيقت توبه توبه در حقيقت پشيمان شدن از گناه و بازگشتن از راهي است كه انسان در گذشته بر خلاف رضاي پروردگار رفته است . توبه حقيقي نيز همان توبه نصوح است؛ يعني توبه و پشيماني بدون بازگشت. اگر كسي احساس كند كه واقعا از گذشته خود نادم و پشيمان گشته و راه خود را به سوي خداوند عوض كرده، بايد بداند كه اهل توبه واقعي است و اينچنين توبه اي هرگز رد نمي شود. به عبارت ديگر مشكل و نگراني اي كه در زمينه قبول توبه وجود دارد، از طرف خداوند- يعني پذيرنده توبه- نيست؛ بلكه مشكل از جانب خود توبه كننده است كه آيا موفق مي شود راه خود را به سوي خداوند تغير دهد يا نه. هر گناهي قابل توبه است و خداوند خود فرموده است : «ان الله يغفر الذنوب جميعا؛ خداوند همه گناهان را مي آمرزد». جامعترين سخن درباره حقیقت و ارکان توبه همان کلامی است كه در سخنان قصار اميرمؤمنان على عليه السلام در نهج البلاغه در شرح استغفار به معنى جامع و كامل آمده است. كسى در محضر آن حضرت گفت: «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ» گويى امام از طرز سخن او و يا سوابق و لواحق اعمالش مى دانست كه اين استغفار جنبه صورى دارد و نه واقعى، به همين جهت از اين استغفار بر آشفت و فرمود: «ثَكِلَتْكَ امُّكَ اتَدْرى مَا الْاسْتِغْفارُ؟ الْاسْتِغْفارُ درَجَةُ الْعِلِّيِّيْنَ»؛ (مادرت بر عزاى تو بگريد، آيا مى دانى استغفار چيست؟ استغفار مقام بلند مرتبگان است!) سپس افزود: «وَهُوَ اسمٌ واقِعٌ عَلى سِتَّةِ مَعانٍ»؛ (استغفار يك كلمه است امّا شش معنى [و مرحله] دارد.) «اوَّلُها النَّدَمُ عَلى ما مَضى»؛ (نخست، پشيمانى از گذشته است.) «وَالثَّانى الْعَزْمُ عَلَى تَرْكِ الْعَودِ الَيْهِ ابَداً»؛ (دوم، تصميم بر ترك آن براى هميشه است.) «وَ الثَّالِثُ انْ تُوءَدِّىَ الَى الْمَخْلُوقينَ حُقُوقَهُمْ حَتّى تَلْقَى اللَّهَ امْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَةٌ»؛ (سوم اين كه حقوقى را كه از مردم ضايع كرده اى به آنها باز گردانى، به گونه اى كه هنگام ملاقات پروردگار حقّ كسى بر تو نباشد.) «وَ الرَّابِعُ انْ تَعْمِدَ الَى كُلِّ فَرِيْضَةٍ عَلَيْكَ ضَيَّعْتَها فَتُؤَدِّىَ حَقَّها»؛ (چهارم اين كه هر واجبى كه از تو فوت شده حقّ آن را به جا آورى [و قضا يا كفّاره آن را انجام دهى].) «وَ الْخامِسُ انْ تَعْمِدَ الَى اللَّحْمِ الذَّى نَبَتَ عَلَى السُّحْتِ فَتُذِيْبَهُ بِالْأَحْزانِ حَتَّى تُلْصِقَ الْجِلْدَ بِالْعَظْمِ وَيَنْشَأَ بَيْنَهُما لَحْمٌ جَدِيدٌ»؛ (پنجم اين كه گوشتهايى كه به واسطه حرام بر اندامت روئيده، با اندوه بر گناه آب كنى، تا چيزى از آن باقى نماند، و گوشت تازه به جاى آن برويد.) «وَالسَّادِسُ انْ تُذِيقَ الْجِسْمَ الَم الَطَّاعَةِ كَما أذَقْتَهُ حَلاوَةَ الْمَعْصِيَةِ فَعِنْدَ ذلِكَ تَقُولُ اسْتَغْفِرُ اللَّهَ»؛ (ششم آن كه به همان اندازه كه لذّت و شيرينى گناه را چشيده اى درد و رنج طاعت را نيز بچشى، و پس از طىّ اين مراحل بگو استغفر اللّه!) (نهج البلاغه، حكمت 417.) همين معنى در روايت ديگرى از كميل بن زياد از اميرمؤمنان على عليه السلام نيز نقل شده است. (6) ممكن است گفته شود: اگر توبه اين است كه اميرمؤمنان على عليه السلام در اين حديث بيان فرموده، كمتر توبه كارى مى توان پيدا كرد. ولى بايد توجّه داشت كه بعضى از شرايط شش گانه بالا شرط توبه كامل است، مانند شرط پنجم و ششم، امّا چهار شرط ديگر، جزء شرايط واجب و لازم است. و به تعبير بعضى از محققّان، قسمت اوّل و دوم از اركان توبه است، و قسمت سوم و چهارم از شرايط لازم، و قسمت پنجم و ششم از شرايط كمال است. ب ) اقسام گناه و روش هاي توبه توبه را از يك لحاظ به دو قسم تقسيم كرده اند: يك دسته از گناهان، كوچك و كم شعاعند و صرفا با استغفار و پشيماني قلبي، جبران مي شود، اما دسته ديگري از گناهان، هم بزرگ و ويران كننده هستند و هم اثر وضعي دارند. اين دسته، اضافه بر پشيماني قلبي و استغفار با زبان،‌ اقدام عملي و جبران مافات و ترميم خرابيهاي بوجود آمده را نيز مي طلبد! در تقسيم بندي ديگر، گناهاني را كه ممكن است انسان مرتكب شود مي توان به سه دسته تقسيم تقسيم كرد: 1. ستم به خويشتن ( حق النفس ) يعني انسان از اين ناحيه به جان، مال و حيثيت خويش صدمه زده و موجب عدم پيشرفت يا فقر و عقب افتادگي و گرفتاري خود شده است. در اين گونه موارد، گرچه گنهكار در حق خود ظلم كرده، ولي چون معمولا پاي شخص ديگر و حق ديگري در بين نيست، با استغفار و جبران خطاها و ضررها، آسانتر مي توان از آنها توبه كرد و راه خير و صلاح و سعادت دنيوي و اخروي را در پيش گرفت. 2. اطاعت نکردن از اوامر الهی ( حق الله ) فطرت پاك و سالمي كه خداوند در نهاد انسان قرار داده، اعضاء و جوارح و نعمتهاي فراوان مادي و معنوي، پانزده ميليارد سلولي كه در مغز اوست و سرانجام «ارسال رسل و انزال كتب» همه براي پويايي و سعادت اوست، اما با تأسف آدمي بر اثر تأثيرپذيري از عوامل دروني و بيروني، همه اين نعمتها را ناديده انگاشته و راه تمرد و عصيان را در پيش مي گيرد! اما راه كاري كه براي اين دسته گناهان وجود دارد اين كه: اگر شرك و كفر صورت گرفته، بايد «توحيد» و يكتاپرستي را جايگزين آن نمود، و اگر در احكام و فروع دين كوتاهي و تعلل شده, بايد به تكميل و جبران آنچه از دست رفته اقدام كرد. نمازها وروزه هاي قضا شده از اين نمونه است . 3 . ظلم به حقوق دیگران ( حق الناس ) شرايط توبه در «حق الناس» سنگين تر از توبه در «حق الله» است و اين گناه, يعني تجاوز به حقوق ديگران را امام علي(عليه السلام) از آن به مظالم العباد (كليني، اصول كافي، ج2، ص443) و امام زين العابدين(عليه السلام) به «تضييع حقوق الاخوان» (مجلسي، بحارالانوار، ج72، ص415) ياد كرده اند. در روايت آمده: پيامبراكرم(صلي الله عليه و اله) به خانه كعبه نگاه كرد، آن را مورد تعظيم قرار داد و سپس ادامه داد: حق واحترام يك مؤمن از تو بالاتر است، چون خداوند خانه كعبه را داراي يك احترام و عظمت دانست و از مؤمن سه چيز را: «مال-خون-سوءظن» (همان، ج67، ص71) احكام و مسائل مربوط به حق الناس دو قسم است: 1 . امور مالى (مانند بدهى، مظالم، خمس، زكات و...) 2 . امور غيرمالى (مانند غيبت، تهمت، هتك حرمت و...). 1 . امور مالى (مانند بدهى، مظالم، خمس، زكات و...) اگر حق الناس از امور مالي است، مثلاً در معاملات و يا معاشرت هاى ديگر خداى ناكرده مالى از كسى تلف يا غصب كرده و يا كلاه بردارى و دزدى انجام داده بايد مثل آن را اگر مثلي است و قيمت آن را اگر قيمتي است به صاحبانش برگرداند و مي تواند به واسطه شخص ديگر و يا پست يا در حساب جاري آنها واريز كند و يا رضايت آنها را به نحوي كسب كند . اگر صاحب مال و حق مالي را نمي شناسيم و يا اگر از دنيا رفته، بازماندگان آنها را نمي شناسيم و به ورثه او دسترسي نداريم بايد با اجازه از مرجع تقليد از طرف او به فقير صدقه دهيم. البته لازم نيست مبلغ سنگيني را يك دفعه صدقه بدهيد؛ بلكه متناسب با وضع ماليتان به تدريج از طرف صاحب حق صدقه بدهيد. 2 . امور غيرمالى (مانند غيبت، تهمت، هتك حرمت و...). در حقوق مردم كه غير مالي است مانند غيبت كردن اگر كسب حلاليت ملازم فساد و ناراحتي بيشتر غيبت شده است و امكان پذير نيست, طلب بخشش از خداوند و انجام خيرات از طرف او كافي است و لازم نيست حتما كسب حلاليت صورت گيرد. ج ) آداب توبه توبه آداب خاصي دارد كه بايد آن را از مستحبات توبه دانست كه عبارتند از: 1- سه روز روزه گرفتن؛ امام صادق(ع) مي ‌فرمايد: توبه نصوح كه خداوند به آن امر فرموده، روزه گرفتن روز چهارشنبه و پنج شنبه و جمعه است. ۲- غسل توبه؛ پيامبر اكرم(ص) مي‌ فرمايد: بنده‌ اي نيست كه گناهي كند (هر چه و هر اندازه كه باشد) سپس پشيمان شود و توبه كند مگر اين كه خداوند به مغفرت و آمرزش به او نظر كند، سپس پيامبر به شخصي كه مي ‌خواست توبه كند فرمود: «برخيز و غسل كن و براي خدا سجده نما». ۳- خواندن دو يا چهار ركعت نماز؛ امام صادق (ع) مي فرمايد: «هر بنده‌ اي كه گناهي كرد، پس برخيزد و طهارت كند (وضو بگيرد) و دو ركعت نماز بخواند و از خداوند طلب آمرزش نمايد، بر خدا است كه توبه اش را بپذيرد، چون خود فرموده است: هر كس كار زشتي كند يا به خودش ستم نمايد، پس استغفار كند، خدا را آمرزنده و مهربان مي‌ يابد». در روز يكشنبه ماه ذي‌القعده رسول خدا(ص) به يارانش فرمود: كيست كه بخواهد توبه كند؟ گفتند: همه مي ‌خواهيم توبه كنيم، حضرت فرمود: غسل كنيد و وضو بگيريد و چهار ركعت نماز بخوانيد. در هر ركعت پس از حمد، سوره قل هو الله را سه مرتبه و قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق را يك مرتبه بخوانيد، پس هفتاد مرتبه استغفار كنيد و آخرش بگوييد: لا حول و لا قوه الا باالله العلي العظيم، نيز اين دعا را بخوانيد: يا عَزِيزُ، يا غَفّارُ، اغْفِرلي ذُنُوبِي وَ ذُنُوبَ جَمِيعِ الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ فانه لا يغْفِرُ الذُّنُوبَ اًّلاّ أنْتَ. هر كس از امت من اين عمل را به جا آورد، از آسمان ندا مي شود كه توبه ‌ات پذيرفته و گناهانت آمرزيده شد. اصحاب گفتند: اگر كسي اين عمل را در غير اين ماه به جا آورد، چگونه است؟ حضرت فرمود: مثل همان است كه بيان كردم. اين كلمات را جبرئيل در شب معراج به من ياد داد. ۴- دعاهاي توبه؛ مناسب است كسي كه مي‌ خواهد توبه كند، دعاهاي توبه ‌اي را كه از ائمه معصومين وارد شده است، به ويژه دعاهاي صحيفه سجاديه، مخصوصاً دعاي ۳۱ و يا مناجات خمسْ عشر، به خصوص مناجات تائبين را بخواند. ۵- استغفار (درخواست بخشش)؛ قرآن مجيد مي فرمايد: «وَأَنِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ؛[۵] و از پروردگارتان طلب مغفرت كنيد و بسوى او بازگرديد». د ) آثار توبه 1- محبوبيت نزد خداوند سوره بقره / 222 : ان الله يحب التوابين و يحب المتطهرين خداوند توبه كنندگان و پاكان را دوست دارد. 2 – تبديل سيئات به حسنات سوره فرقان / 70 : الا من تاب و آمن و عمل عملا ً صالحا ً فأولئك يبدل الله سيئاتهم حسنات و كان الله غفورا ً رحيما ً مگر آن كسان كه توبه كنند و ايمان آورند و كارهاي شايسته كنند خدا بديهايشان را به نيكي ها بدل مي كند و خدا آمرزنده و مهربان است. 3 – فلاح و رستگاري سوره نور / 31 : و توبوا الي الله جميعا ً ايها المؤمنون لعلكم تفلحون اي مؤمنان ! همگي به درگاه خدا توبه كنيد باشد كه رستگار شويد. 4 – آمرزش گناهان سوره شوري / 25 : و هو الذي يقبل التوبه عن عباده و يعفو عن السيئات و يعلم ما تفعلون اوست كه توبه ي بندگانش را مي پذيرد و از بديها و گناهان در مي گذرد و آنچه مي كنيد مي داند. 5 – حفظ از عذاب الهي سوره غافر / 7 : وقهم عذاب الجحيم ما آنان ( تائبين ) را از عذاب جهنم رهايي خواهيم داد (به وسيله ي طلب غفران). 6 – پوشاندن سيئات سوره ي تحريم / آيه ي 8 : يا ايها الذين آمنوا توبوا الي الله توبة نصوحا عسي ان يكفر عنكم سيئاتكم اي كساني كه ايمان آورديد از گناهان خود به سوي خدا, توبه خالصانه كنيد چرا كه اميد است به اينكه پروردگار شما, سيئات شما را از خود شما بپوشاند. امام علي ( عليه السلام ) مي فرمايند : هر كس توبه كند خداوند او را بيامرزد و به جوارح او و جاي جاي زمين دستور داده شود كه آبروي او را حفظ كند و عيبهايش را بپوشانند و گناهاني كه فرشتگان حافظ اعمال برايش نوشته اند از ياد آنان برده شود. (ميزان الحكمة / ج2 / ح 2183) 7 – برخورداري از بركات و نعمتهاي الهي سوره نوح / آيات 11 و 12 : فقلت استغفروا ربكم انه كان غفارا ً , يرسل السماء عليكم مدرارا ً و يمددكم باموال و بنين ... پس به آن قوم گفتم : طلب مغفرت و آمرزش و توبه كنيد از پروردگار خويش كه بخشنده و آمرزنده است و اگر توبه كنيد ما بر شما باران مي فرستيم و همچنين شما را ياري مي كنيم به واسطه ي اموال كثيره و فرزندان زياد. امام علي ( عليه السلام ) مي فرمايند : زياد طلب آمرزش از خدا كنيد تا از خدا طلب روزي كنيد . 8 – ورود به بهشت سوره ي تحريم / 8 : يا ايها الذين امنوا توبوا الي الله توبة ً نصوحا ... و يدخلكم جنات تجري من تحتها الانهار و ) ترک گناه انسانى كه گاهى دچار گناه و خطا مى‏گردد و بعد پشيمان مى شود و خود را ملامت و سرزنش مى‏كند، به مرحله‏اى رسيده كه داراى نفس لوّامه و سرزنشگر شده است و يك پله از مرحله نفس اماره يعنى نفسى كه به زشتى و بدى امر مى‏كند و از انجام آن ملول نمى‏گردد و بيمى ندارد، بالاتر آمده است و اين فرد يك قدم به هدف نزديك شده است و بايد خدا را شاكر بود و از او خواست كه توفيق رسيدن به مراحل بالاتر و هر چه بيشتر نزديكتر شدن به خود را به ما عنايت كند. بايد توجه داشت كه فاصله گرفتن از بدى و گناه و نزديك شدن به معنويات و قرب خداوند، امرى تدريجى است و محتاج صبر و حوصله فراوان است. انسان بايد مانند كوهنوردى باشد كه گاهى به قله كوه بلندى كه قصد صعود به آن را دارد نگاه مى‏كند و احساس مى‏كند هنوز تا قله كوه راه زيادى مانده و از طرفى به دامنه كوه نگاه مى‏كندو مى‏بيند از آن فاصله گرفته و اين حالت بين ترس و اميد را چنان چه در قرآن كريم و روايات معصومين(ع) آمده، همواره در زندگى خود حفظ كند. يعنى هم از اين كه گاهى توفيق بندگى و دورى از گناه را پيدا كرده اميدوار و خوشحال باشد و هم از اين كه گاهى دچار لغزش و گناه مى‏گردد ترسان و بيمناك. ترک گناه يك عمل دفعي نيست و هرگز كسي نمي تواند به صورت ناگهاني دست از گناه بشويد و توبه كند، زيرا كشش گناهان بسيار زياد است و ما با جاذبه هاي نفساني و شيطاني و دنيوي فراواني روبرو هستيم كه اگر بخواهيم توبه نماييم بايد ابتدا براي خلاصي از اين جاذبه ها تدبيري بيانديشيم و به صورت تدريجي و برنامه ريزي شده، زمينه گناه زدايي و توبه حقيقي را در خويش فراهم آوريم. شما دوستدار ترک گناه هستيد و مي خواهيد اعمال گذشته را ترك كنيد و خويش را اصلاح نماييد، ولي چون توان آن را در خويش به وجود نياورده ايد، در اين تصميم خود با شكست مواجه مي شويد. البته در اين مسير هرگز جاي نااميدي وجود ندارد، زيرا خداوند توبه كنندگان را دوست دارد و آنها را مي پذيرد، اگر چه صدها بار توبه بشكنند و دوباره توبه كنندلازم است كه از راهكار تدريجي و اصولي گناه زدايي پيروي نمايد. الف ) ریشه گناه و تبعيت از شيطان به صورت خلاصه مي توان گفت: گناه و تبعيت از شيطان ريشه در عوامل فراواني دارد كه برخي از اين عوامل عبارتند از: 1 . ضعف در خداشناسي و سستي در ايمان به خدا وپيامبر و عدم رعايت دستورات ديني به يقين كسي كه خداي بزرگ را همواره حاضر و ناظر رفتارهاي خودش ببيند، هرگز به خود اجازه نميدهد، كه در محضر او، دست به سوي گناه دراز كند. كسي كه قيامت و حسابرسي اخروي را باور دارد،هيچگاه خود را گرفتار شهوتراني و شهوت پرستي نخواهد كرد. 2. ضعف در خودشناسي ضعف در خودشناسي و نداشتن درك درست از خويشتن و فروكاستن ارزش انساني خود تا سرحد حيوانات، كسي كه به گوهر عظيم و گرانقدر خود واقف باشد و عظمت وجود انساني را درك كند، هرگز حاضر نيست كه وجود خود را با دنباله روي از شهوات و خواهشهاي نفساني تا سرحد حيواناتي چون خوك و خروس پايين اورد.بدون ترديد، هيچ يك از كساني كه دنبال شهوتراني و ارضاي خواهشهاي پست حيواني خود هستند، تصور درستي از وجود انساني و فلسفه ي افرينش خويشتن ندارند. به راستي اگر يك دختر جوان، ارزش وجودي خود و هدف از افرينش خويشتن را بداند، ايا هرگز به ذهنش خطور مي كند كه خود را به شكل يك عروسك در اورده و همچون نمايشگاه سياري از رنگ و لعاب خود را در معرض نگاههاي الوده و مسموم ديگران قرار دهد؟و ايا يك پسر جوان قدر و قيمت انساني خود را بداند ايا هرگز اجازه چشم چراني و امثال ان را به خود مي دهد؟ 3. ضعف در شناخت حقايق امور و عدم شناخت پيامدهاي ناگوار دنيوي و اخروي تبعيت از هواي نفس پيروي از خواهشهاي نفساني، اثار زيانبار روحي و جسمي و اجتماعي فراواني را در پي دارد كه اگر انسان اندكي به انها توجه كند هرگز به دنبال شهوتراني نخواهد رفت. عامل اصلي مشكلات عصبي و بهداشتي و ناامنيهاي اجتماعي و جنسي فراواني كه دامن گير بشريت شده است، همين شهوتراني و عنان گسيختگي عده اي از انسان نمايان است، كه البته نخستين قرباني اين افزون طلبيها خود انان و خانواده شان هستند. كتاب ايين زندگي(اخلاق كاربردي) نوشته ي احمد حسين شريفي 4. جهل، غفلت و شهوت كسى كه به خدا و فرامين او آگاه نيست يا از روز جزا و كيفر گناه بى‏خبر است گناه مى‏كند همين طور كسى كه به اين امور آگاه است ولى دچار غفلت مى‏شود. انسان جاهل و غافل، عوامل بازدارنده از گناه را از دست مى‏دهد و مرتكب گناه مى‏شود. شهوت عاملى است كه گناه را در دل و ذهن انسان زينت مى‏دهد و موجب فراموشى و غفلت مى‏گردد. كسى كه در اثر شهوت، انگيزه‏اى قوى براى ارتكاب گناه يافته باشد، معرفت خود به خدا و قيامت و احكام الهى را مزاحم اطفاء شهوت خويش مى‏يابد و به طور ناخودآگاه آن معرفت را از ذهن خويش دور مى‏كند و ترجيح مى‏دهد به آن انديشه نكند. رفته رفته حالت غفلت بر او عارض مى‏شود و به كمك توجيهات شيطانى، گناه بودن معاصى را انكار يا فراموش مى‏كند و رو به گناه مى‏آورد. اميرمؤمنان على(ع) فرمودند: لا تكن ممن... ان عرضت له شهوة اسلف المعصيه و سوف التوبه، ان عرفه محنة انفرج عن شرايط الملة؛ (1) از آنان مباش... كه چون شهوتى پيش آيد گناه را مقدم مى‏دارد و توبه را به آينده وا مى‏گذارد و چون رنجى بدو رسد از راه شرع بيرون مى‏شود. اين سخن امام على نشان مى‏دهد كه حداقل برخى از گناهكاران به سبب ناشكيبايى در برابر خواسته‏هاى نفسانى به گناه مبتلا مى‏شوند و كسى كه تاب مقاومت در برابر شهوات راندارد، تاب رنج‏هاى ديندارى و تبعت از شرع را نيز ندارد. 5. وجود رذايل اخلاقي رذايل اخلاقى هر يك منشأ گناه يا گناهانى هستند. امام اميرالمؤمنين(ع) فرموده‏اند: الحرص و الكبر و الحسد دواع الى التقحم فى الذنوب؛ (2) حرص و خودبينى و حسد، انگيزه‏هايى براى در افتادن به گناهان است. رذائلى از اين دست خود ريشه در دنيا پرستى و سوءظن به خدا دارند. كسى كه مى‏خواهد به گناه مبتلا نشود بايد با ريشه‏هاى آن مبارزه كند، يعنى ملكات ناپسند را از نفس خود بزدايد، و مبارزه با ملكات نفسانى در سايه عقايد صحيح و ايمان حقيقى به خداوند و صفات نيكوى او امكان‏پذير است. از سويى نادرستى رابطه معرفتى انسان با خدا منشأ رذايل مى‏شود و از سوى ديگر رذايل نفسانى موجب گناه مى‏شود و به رابطه انسان و خدا آسيب مى‏رساند. اين رذايل بزرگ‏ترين اثر سوء را بر رابطه انسان با خدا مى‏گذارند. اين تأثير سوء ناشى از همين رابطه دو سويه است. رذايل نفسانى روابط ديگر انسان را نيز تضعيف مى‏كنند كه درباره آنها سخن خواهيم گفت. 6. كوچك شمردن گناه يكى از عومل بسيار مهم روى آوردن به گناه كوچك شمردن آن است. كسى كه گناهى را كوچك مى‏شمارد بر انجام آن گناه جرأت مى‏يابد و به هنگام ارتكاب آن گناه دچار احساس گناه نمى‏شود. در نتيجه به انجام آن گناه عادت مى‏كند و هر بار كه آن را مرتكب شو، آخرت خويش را تباه ‏تر مى‏ سازد از اين روست كه سخت‏ترين گناه آن است كه گناهكار آن را كوچك شمارد: اشد الذنوب ما استهان به صاحبه (3) و بر گناه خرد خود ايمن مباش شايد كه تو را بر آن عذاب كنند. كسى كه گناهى را كوچك مى‏شمارد علاوه بر آن كه احتمال تكرار آن را افزايش مى‏دهد، بى‏دليل خود را از كيفر آن گناه در امان دانسته است و اين با خوف مثبت و سازنده در تنافى است. 7. حب دنيا رسول اكرم ( ص ) فرموه اند . حُبُّ الدُّنيا رَأس كَلِّ خَطِيئَه دنيا ريشه هر گناه است .شريعت مطلقا كسي را از حصول ثروت منع نكرده است بلكه فقط در فكر ترقي دنيا بودن ودنيا را مقصود با الذات قرار دادن ممنوع است .براي فرق حب دنيا وكسب دنيا معياري هست وآن اين است كه وقتي كه مقابله دين ودنيا مي آيد انسان كداميك را ترجيح مي دهد ؟ اگر دين را پس پشت انداخته دنيا را ترجيح داد معلوم است كه اين حب ّ دنيا است .مثلا وقت نماز رسيد ه ولي دكان باز است و در اين موقع مشتري هم زياد است پس خيال اين به طرف نماز نمي رود .ووقتي كه از كار هاي دنيا فارغ شد بعد مي گويد پس نمازي بخوانيم خواه وقت نماز گذشته يا تنگ شده باشد . ب ) دستور العمل كلي ترك گناه و زمينه هاي آن 1- ترك زمينه گناه اين خود زيرمجموعه‏ اى دارد كه مهمترين آن عبارت از است:كنترل چشم: دقيقا بايد مواظب چشم خود بود كه مبادا به نامحرم و كلاً هر آنچه كه شهوت‏انگيز است، نگاه شود. امام صادق(ع) فرمود: نظر دوختن تيرى مسموم از تيرهاى ابليس است و چه بسا نگاهى كه حسرت درازمدتى را در دل به ارث بگذارد» تا حد امكان انسان از حضور در مجالس مختلط يا برخورد با نامحرم پرهيز نمايد.كنترل گوش؛ بايد از شنيدنى‏هايى كه ممكن است به حرام منجر شوند و زمينه‏ساز حرام هستند پرهيز شود. مانند موسيقى حرام، صداى شهوت‏انگيز نامحرم و ترك مصاحبت با دوستان ناباب. 2 - ترك فكر گناه ترك زمينه گناه سهم به سزايى در ترك فكر گناه دارد ازاين‏رو هر چه بيشتر و دقيقتر زمينه گناه ترك شود فكر گناه كمتر به سراغ انسان مى‏آيد. اين فكر گناه است كه شوق در انسان ايجاد مى‏نمايد و بعد از شوق اراده‏ عمل سپس خود گناه محقق مى‏شود، مسلما تا اراده و شوق و ميل نسبت به كارى نباشد انسان مرتكب آن كار نمى‏گردد.سعي نماييد فكر گناه را به ياد خداي تبديل نماييد، زيرا ياد خدا عامل گناه زدايي از ذهن، ضمير و عمل انسان خواهد شد و جديت و موفقيت در اين امر پيروزي بزرگي براي انسان است. ياد خدا در واقع دفع دشمن شيطان و نفس از همان خاكريز اول است . قرآن مجيد در وصف پارسايان مي فرمايد: پرهيزگاران چون گرفتار وسوسه شيطان شوند هماندم متذكر (ياد خدا) شده و بصيرت يابند. 3- اشتغال به برنامه شبانه ‏روزى حتما بايد شبانه‏ روز خود را با برنامه‏ ريزى صحيح و متناسب وضع روحى و جسمى خود پر كنيد و هيچ ساعت بيكارى نداشته باشيد تا نفس شما را مشغول كند. در اوقات بيكارى وسوسه‏هاى نفس و شيطان به سراغ انسان مى‏آيد و او را به فكر گناه و سپس به خود گناه مى‏كشاند اميرالمؤمنين على(ع) فرمود: براستى و حقيقت كه اين نفس (انسانى) پيوسته و مرتب به بدى امر مى‏كند در نتيجه هر كس آن را به خود واگذارد (و به كارى نگمارد) نفس او را به سمت گناهان مى‏كشاند». 4- روزه گرفتن روزه گرفتن قواى حيوانى و شهوانى انسان را تضعيف مى‏كند اگر قواى شهوانى ضعيف گشت قهرا فكر گناه هم كم‏رنگ مى‏شود. امام جعفر صادق (ع) فرمودند: هرگاه شكم پر شود طغيان مى‏كند. 10 مفهومش اين است اگر شكم بر نشود طغيان نمى‏كند و بهترين قسم جوع و گرسنگى همان روزه گرفتن است.تذكر اين نكته بسيار ضرورى است كه اولاً: روزه نبايد براى بدن ضررى داشته باشد وگرنه شرعا حرام است. ثانيا: براى كارهاى روزمره مخل نباشد. ثالثا: اگر نه مضر بود ونه مخل فقط روزهاى دوشنبه و پنج‏شنبه باشد نه بيشتر، ولى در هر صورت اگر براى روزه گرفتن عذرى است مورد بعدى يعنى ورزش دو برابر شود.5- ورزش؛ هر روز ورزش لازم است البته آن ورزش‏هايى باشد كه براى بدن ضررى ندارد مثل نرم دويدن و نرم طناب زدن و انجام حركت‏هاى كششى و اگر براى روزه گرفتن عذرى هست زمان ورزشى دوبرابر شود مثلاً از بيست دقيقه به چهل دقيقه افزايش يابد. 6 ـ ياد مرگ و قيامت ياد مرگ دل را از تعلق به شهوات جدا مى‏سازد و انسان را از گناه و فكر گناه باز مى‏دارد آنچه كه بسيار مهم است اين است كه اولاً اين فكر هر روز و مستدام باشد اگر شبانه‏روزى نيم‏ساعت باشد كافى است ثانيا در مكان خلوتى باشد مخصوصا اگر آن مكان خلوت خود محيط قبرستان باشد به هر گونه كه اين فكر در مرگ با جان عجين شود و باور دل گردد بسيار مطلوب است مثلاً يكى از كيفيت‏هاى فكر در مرگ را يكى از بزرگان چنين مى‏فرمود: تمام خاطرات تلخ و شيرين گذشته را در حد امكان مثل يك فيلم از ذهن بگذراند و به خود بباوراند كه همه اينها گذشت و چند روز باقى مانده عمر هم مى‏گذرد لحظات جان دادن، وقتى كه خويشان و نزديكان را رها مى‏سازد و از تمام تلخ و شيرينى‏ها وداع مى‏كند و... همه و همه را به خوبى تأمل كند تا دل بلرزند و چشم بگريد.اميرالمؤمنين على(ع) فرمود: ياد كنيد (مرگ را) درهم كوبنده لذات را و تيره و تلخ كننده شهوات را و دعوت كننده جدايى‏ها را». سخن آخر اين است كه اين دستورات وقتى نتيجه مى‏بخشد كه هر چه دقيق‏تر به آن عمل شود زمان نتيجه آن بستگى به شرايط و خصوصيات افراد دارد. 7 ـ استفاده درست و مطلوب از اوقات فراغت 8 - بر خورداري از روابط سالم انساني و دوری از دوستان و افراد گناهکار 9- پرورش تقوا و معنويت در وجود خويش. نكته پاياني: هر گناهي راهكار خاص خود را دارد لذا لازم است كه با رعايت تمام نكات ريز و دقيق و كلي ترك گناه، ابتدا با به شكل كلي زمينه هاي ترك گناهان و معاصي را از بين ببريد و در مرحله بعد هر گناه را به طور مجزا و جدا شناخته و با شناخت راه مبارزه و ترك آن گناه، براي رهايي و دوري از معصيت برنامه ريزي كرده و تلاش كنيد 1 -نهج‏البلاغه، كلمات قصار، 150. 2 -نهج‏البلاغه، كلمات قصار، 371. 3 - همان، كلمات قصار، 348. 4- نور (24)، آيه 30 و 31.در اين زمينه ر.ك: 1-گناه شناسي/ محسن قرائتي.2-گناهان كبيره/ شهيد دستغيب.3- شهيد دستغيب، قيامت و قرآن (تفسير سوره طور).
میهمان
با سلام و تشکر از برنامه و توصیه های خوبتان اجرکم عندالله

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.