بی ثباتی هستی؛ اساس اندیشه های دالایی لاما ! ۱۳۹۰/۴/۲ - ۱۱ بازدید


جواب:
ابتدا باید توجه کرد که عقیده دالایی لاما با آن چه تحت عنوان حرکت جوهری در فلسفه اسلامی آمده است بسیار متفاوت است به گونه ای که به صورت بنیادین با هم تعارض دارند. این گفته دالایی لاما باید در فضای آیین بودیسم معنا شود نه به عنوان یک مطلب بریده از دیگر اندیشه های دالایی لاما.

جواب:
ابتدا باید توجه کرد که عقیده دالایی لاما با آن چه تحت عنوان حرکت جوهری در فلسفه اسلامی آمده است بسیار متفاوت است به گونه ای که به صورت بنیادین با هم تعارض دارند. این گفته دالایی لاما باید در فضای آیین بودیسم معنا شود نه به عنوان یک مطلب بریده از دیگر اندیشه های دالایی لاما.
در نگاه بودا هیچ جوهر ثابت و پابرجایی در عالم وجود ندارد و همه چیز درتغییر و دگرگونی است.( زندگی در راهی بهتر، دالایی لاما ص ۶۰) این عدم ثبات به صورت های متعددی در کتاب های بودایی ها و در نوشته ها و گفته های دالایی لاما مورد تبیین قرار گرفته است. در گفته¬های دالایی لاما از این دگرگونی عمومی اشیاء، به «تهیگی» تعبیر شده است.
«تهیگی به معنای آن است که هیچ پدیده¬ای نمی¬توانست هستی ذاتی داشته باشد. با دریافتن این که در همه طبیعت هیچ چیز به خود پاینده نیست می¬توانیم؛ به سرشت فریبنده یا فریب آموز بودن همه پدیده¬ها پی ببریم.» (زندگی در راهی بهتر، دالایی لاما ص ۵۰)
جای دیگر آورده است:
«همه پدیده¬ها از هستی راستین و راستی ای که جوهرین باشند تهی هستند. ... همه پدیده¬ها از هستی ذاتی یا خودی که در سرشت شان جای گرفته باشد بی¬بهره¬اند.» (همان ص ۱۴۳، ۱۴۴)

آن چه در رابطه با اصل« دگرگونی اشیاء» که دالایی لاما از مکتب بودا گرفته است، قابل ذکر است؛ نگاه واحد دالایی لاما به همه اشیا است که همه چیز را معادل «ماده» می¬داند و از همین منظر، اصل تغییر را برای همه چیز می¬پذیرد.
وی بین مجرد و مادی فرقی نمی گذارد، از همین روست که روح انسان را همچون جسم دچار بی¬ثباتی می¬داند. در حالیکه روح در نگاه اسلام همان خلق ویژه خداوند است که موجودی است مجرد و از خصیصه¬های ماده که همان «زمان» و «تغییر» و «حرکت» است مبراست. بنابراین مطلق نگری وی، که عمومیت تغییر را به همه مخلوقات ـ حتی حقایق مجرد و غیرمادی ـ سرایت می¬دهد، مخدوش و غیر قابل قبول است. بگذریم که اگر دالایی لاما به این سخن وفادار می¬ماند باید به پذیرش ذاتی که بی¬نیاز و غیر قابل تغییر است گردن می نهاد؛ یعنی حقیقتی که وراء همه این تغییرهاست و نه فقط همه نیازها به اوست بلکه غیر او فقر محض اند و او غنی مطلق.
البته در مرام بودا به این تغییر همگانی وبی¬ثباتی عمومی که منجر به تسلسل فلسفی است، جوابی داده نشده است.


ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.