نسخه آزمایشی

تأثیر تغذیه بر عقل ۱۳۹۱/۷/۲۹ - ۲۹۹۳ بازدید

تأثیر تغذیه بر عقل



تأثیر نوع تغذیه بر عقل از دیدگاه اسلام

عقل جایگاه مهمی در تعلیمات دینی دارد و تاکید زیادی بر آن شده است
در قرآن خداوند همه را به تعقل دعوت می‌کند و در احادیث هم، انسان به اندیشیدن دعوت
شده است. بر همین اساس برای رشد و تکامل عقل دستورات تغذیه‌ی زیادی داده شده است که
هم به تأثیرات مثبت آن توجه شده است و هم به اثرات منفی آن اشاره شده است.

۱- تأثیر مثبت تغذیه بر عقل از دیدگاه معصومین علیهم‏
‏السلام

در این بخش به احادیثی که به تأثیرات مثبت تغذیه بر عقل اشاره شده است می‌پردازیم.
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم می‌فرمایند: بر شما باد [خوردن] کدو؛ زیرا بر عقل
می‌افزاید و مغز را بزرگ می‌کند.( ری شهری، ۱۳۸۴،ج۲،ص ۴۲۷)
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم می‌فرمایند: بر شما باد [خوردن] کرفس؛ زیرا اگر
چیزی بر عقل بیفزاید، کرفس است . (همان منبع، ص ۴۴۳)
امام رضا علیه‌السلام می‌فرمایند: سرکه ذهن را استوار می‌کند و بر خرد می‌افزاید.
(همان منبع، ص ۳۰۷)
امام کاظم علیه‌السلام می‌فرمایند: سُداب بر عقل می‌افزاید . (همان منبع، ج۱،ص ۲۴۷)
پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم می‌فرمایند: بِه بخورید؛ چرا که عقل را افزون
می‌کند. (همان منبع، ج ۱، ص ۲۵۱)
پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم می‌فرمایند: بر شما باد کندر؛ چرا که عقل را
افزون می‌کند و ذهن را ذکاوت می‌دهد. (همان منبع، ج ۱، ص ۲۵۵)
امام صادق علیه‌السلام می‌فرمایند: بوِِی خوش عقل را استوار می‌کند. (مجلسی، ۱۴۰۴،
ج ۶۲، ص ۲۷۵)
همان‌طوری که در احادیث آمده است تغذیه می‌تواند در رشد و تکامل عقل نقش موثری
داشته باشد. گاهی منظور از تغذیه، نوع خوراک است، مثل عسل خوردن، که نقش مهمی در
اندیشه و تفکر دارد؛ و گاهی مقدار خوردن، و گاهی زمان خوردن، است. با توجه به
روایت‌هایی که ذکر شد فهمیده می شود که چه مستقیم، یا غیر مستقیم تغذیه صحیح و
استفاده مناسب از غذا باعث رشد فرایند عقلی شود. البته در اینجا قابل ذکر است که ما
عقل را به عنوان عضوی از بدن و یا معادل مغز، در نظر نمی‌گیریم، که بگوییم، اگر
فلان غذا خورده شود، باعث رشد فیزیکی آن خواهد شد، بلکه منظور این است که در صورت
خوردن این نوع غذاها، یا رعایت کردن میزان غذا، فرایندی در بدن انسان رخ می‌دهد که
باعث هوشیاری بیشتر انسان می‌شود. چنانچه اگر فردی ماست مصرف کند تأثیر متابولیسم
آن بر بدن این است که سیستم اعصاب دچار اختلال شده و فرد احساس خواب آلودگی می‌کند،
در این صورت عقل انسان هم از کار می‌افتد. یعنی فرایند ارتباط گیری انسان با سایر
ابعاد وجودی‌اش قطع می‌شود. بنابراین مغز و عقل یک معنا نمی‌دهد. بلکه مجموعه‌ای در
نظر گرفته می‌شود که کاملاً از هم متأثر می‌شوند.

۲- تأثیر منفی نوع تغذیه بر عقل از دیدگاه قرآن
تغذیه، علاوه بر رشد عقل، اثر منفی هم بر عقل می‌گذارد. چنانکه در صورت مصرف
مشروبات الکلی، فرد مست شده و عقل از کار می‌افتد و این غفلت باعث هر نوع خطایی
است. چنانکه قبلاً ذکر شد، بیشتر خلاف‌ها و جنایت‌ها نتیجه همین امراست. البته مصرف
مشروبات، باعث تغییرات فیزیکی هم در مغز می‌شود. همین طور سایر مواد مخدر و مشتقات
آن‌ها نیز چنین خواصی دارند و بر همین اساس هست که خداوند دستور می‌دهد در زمان
شراب خواری به نماز نزدیک نشوید.
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ
وَأَنْتُمْ سُکَارَی حَتَّی تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ
(نساء آیه ۴۳)
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در حال مستی به نماز نزدیک نشوید، تا بدانید که چه
می‌گویید .
یعنی در حال مستی انسان توان درک واقعیت‌ها را ندارد؛ و اصلاً آگاهی نسبت به وضعیت
خود ندارد؛ و چنین شخصی نمی‌داند که چه می‌گوید. از دیگر عوارض مستی و خوردن
مسکرات، این است که زمانی که عقل دچار اختلال می‌شود، زمینه مساعدی برای هر نوع
عملی به وجود می‌آید و شرایط جسمی و روانی فرد، به گونه‌ای به هم می‌ریزد که زمینه
برای دشمنی و کینه ورزی ایجاد می‌شود؛ و فرد چون توان درک زمان و مکان و شرایط، را
ندارد و داده‌های صحیحی از سیستم حواس خود دریافت نمی‌کند؛ و عقل، درست نمی‌تواند
تجزیه و تحلیل کند؛ با وسوسه‌های شیطانی پایه‌های فتنه چیده می‌شود و زمینه مساعدی
برای دشمنی به وجود می‌آید این مطلب نیز در قرآن به مسلمان تذکر داده شده است.
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ
وَالْمَیسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیطَانِ
فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ إِنَّمَا یرِیدُ الشَّیطَانُ أَنْ یوقِعَ
بَینَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِی الْخَمْرِ وَالْمَیسِرِ وَیصُدَّکُمْ
عَنْ ذِکْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ

(مائده آیات ۹۰-۹۱)
ای کسانی که ایمان آورده‌اید شراب و قمار و بت‌ها و تیرهای قرعه پلیدند [و] از عمل
شیطانند پس از آن‌ها دوری گزینید باشد که رستگار شوید (آیه ۹۰)
شیطان می‌خواهد به وسیله شراب و قمار، در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند،
و شما را از یاد خدا و از نماز بازدارد. آیا (با این همه زیان و فساد، و با این نهی
اکید) ، خودداری خواهید کرد؟! (آیه ۹۱)
بنابراین، از دیدگاه آیات و روایات، تغذیه علاوه بر تأثیر مثبت بر عقل،تأثیر منفی
هم دارد و بر ماست که با توجه کامل و با استفاده از آیات و روایات از خواص مثبت
تغذیه در رشد و تقویت عقل استفاده کنیم.
 

منابع
مجلسی ، محمد باقر.(۱۴۰۴ ق). بحار الانوار . لبنان . مؤسسه الوفاء بیروت
محمدی ری شهری ، محمد.( ۱۳۸۴). دانش نامه احادیث پزشکی ۱و۲ . ( حسین صابری ،مترجم)
. تهران: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
خوب بود

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.