ترفند دالایی لاما د ر مرگ برادر ؟ ۱۳۹۰/۴/۲ - ۱۵ بازدید


پاسخ:
از این که سوالتان را با ما مطرح کردید، متشکریم.
ما هم می پذیریم که هر کسی که بتواند به انسان در سختی ها کمک دهد باید از کمک او بهره برد؛ اما خوب است کمی نگاه دالایی لاما را تحلیل کنیم و راهکاری را که پیشنهاد می دهد هم بشکافیم تا معلوم شود که آن چه شما در مورد کارامدی مدل دالایی لاما گفته اید معلوم شود.
دالایی لاما در مورد بهترین راه برای تحمل رنج می¬گوید:

پاسخ:
از این که سوالتان را با ما مطرح کردید، متشکریم.
ما هم می پذیریم که هر کسی که بتواند به انسان در سختی ها کمک دهد باید از کمک او بهره برد؛ اما خوب است کمی نگاه دالایی لاما را تحلیل کنیم و راهکاری را که پیشنهاد می دهد هم بشکافیم تا معلوم شود که آن چه شما در مورد کارامدی مدل دالایی لاما گفته اید معلوم شود.
دالایی لاما در مورد بهترین راه برای تحمل رنج می¬گوید:
«برای خود من، شخصاً بهترین و موثرترین تمرین برای تحمل رنج این است که به یاد آورم که رنج از ویژگی¬های بنیادین سامساراست؛ وجودی که در آن نشانی از روشن اندیشی نیست. [هنگام مواجهه با کار رنج آور] اگر همان لحظه از زاویه دیگری به موضوع نگاه کنید و به یاد آورید که این جسم، خود شالوده رنج شماست، حس ناراحتی و نارضایتی شما تقلیل می¬یابد... بنابراین اگر بپذیرید که رنج بخشی از طبیعت شماست، تردیدی نیست که در برابر دشواری¬های زندگی تحمل بیشتری خواهید داشت». (هنر شادمانگی ص ۱۳۹)
بنابراین راه حل وی برای درمان رنج این است «که نگرش خود را تغییر دهید و توجه کنید که از رنج نمی¬شود فرار کرد. از رنج نباید گریخت چون بخشی از ذات شماست». به عبارت گویا تر، حرف دالایی لاما این است: «رنج را بپذیرید؛ چون هست.»
حال سوال این است که کسانی که رنج را بر نمی¬تابند و مشکلات زندگی، آنها را می¬رنجاند آیا مشکلشان در «عدم پذیرش رنج به عنوان یک واقعیت» است که دالایی لاما تلاش می¬کند «وجود رنج» را اثبات نماید؟ از قضا کسانی که اثر پذیری بیشتری از رنج دارند افرادی ¬اند که وجود رنج را چنان جدی گرفته¬اند که رهایی از آن را امکان پذیر نمی¬بینند. به عبارت دیگر در نگاه دالایی لاما رنج به جای خود باقی است و مداوا نمی¬شود؛ بلکه با ایجاد نگرشی نو تحمل آن راحت¬تر می¬شود؛ آن هم تحملی که گریزی از آن نیست. دالایی لاما اصرار دارد که ما بپذیریم رنج از هستی قابل جدا شدن نیست تا بتوانیم آن را تحمل کنیم. نتیجه این که رنج، رفع نمی¬شود بلکه آن را به عنوان یک حقیقت در هستی می¬پذیریم. بنابراین از نظر دالایی لاما چون رنج هست باید آگاهانه و با اختیار آن را به آغوش گرفت و از آن استقبال نمود ، چرا که تحمل یک امر تحمیلی، به «مواجهه ارادی» با آن است. خلاصه کلام دالایی لاما این است: «برای درمان رنج؛ دنبال راه دومی نباشید و پیگیر درمان هم نباید بود و به فرار هم فکر نکنید. فقط پذیرا باشید.»
پرسشی دیگر قابل طرح است که این روش در درمان رنج در عمل چقدر کارایی دارد؟ آیا اینگونه تغییر در نگرش و تعویض عینک، می¬تواند در عمل مکانیزم موفقی باشد؟
تجربه غیر از این را نشان می¬دهد، چنان که خود دالایی لاما بعد از مرگ برادرش، تحمل رنج فقدان برادر را به گذشت زمان نسبت می¬دهد نه به کارایی فرمول بالا.
کاتلر از دالایی لاما می¬پرسد:
می¬خواستم بدانم چگونه با مرگ برادرتان روبرو شدید؟
دالایی لاما: وقتی از مرگ او اطلاع یافتم بسیار بسیار غمگین شدم.
کاتلر: با این ناراحتی چگونه کنار آمدید؟ منظورم این است که آیا روش خاصی به شما کمک کرد تا مرگ او را بپذیرید؟
دالایی لاما: نمی¬دانم، چند هفته¬ای بسیار ناراحت بودم. اما این ناراحتی به تدریج از میان رفت با این حال احساس تاسف می-کردم.
کاتلر: تاسف؟
دالایی لاما: بله، در زمان مرگ او اینجا نبودم و فکر می¬کنم اگر بودم شاید می¬توانستم برای او کاری بکنم به همین دلیل احساس تاسف می¬کنم.( هنر شادمانگی، دالایی لاما، ترجمه محمد رفیعی ص ۱۴۲)
براستی اگر روش دالایی لاما در مداوای رنج که همان «پذیرش رنج» است در رفع رنج¬ها راهگشا بود چرا باید چند هفته بگذرد و بعد از عادی شدن مسئله، آرام آرام مرگ برادر برای وی آسان شود؟ و آن گاه، به اعتقاد بودایی¬ها تمامی نقصان¬ها و کاستی¬ها و محرومیت¬ها در زندگی رنج به حساب می¬آید. بنابراین عقیده، «عدم حضور وی هنگام مرگ برادر»، جزء همین کاستی¬هاست که اقتضاء عالم طبیعت است. حال سوال این است اگر رنج جزء لاینفک زندگی است و باید آن را پذیرفت تا تحمل آن آسان شود، چرا وی همچنان تاسف می¬خورد که چرا در کنار برادرش حضور نداشته است؟ خوب بود به خود می¬گفت؛ این هم جزء رنج¬هاست و واقعیت زندگی است پس جای تاسف ندارد! با این توصیف، برای رفع رنج، تفاوت دالایی لاما که مدعی درمان رنج به روشی جدیدی است، با افراد عادی چیست؟
ظاهرا تفاوتی در میان نیست؛ جزء این که دالایی لاما قوام هستی را به رنج می¬داند و زندگی را سراسر رنج می¬بیند؛ اما افراد عادی رنج¬ها را بخشی از حقایق هستی می¬دانند نه همه آن. تفاوت دیگر این که بعضی از افراد عادی به عالمی دیگر معتقدند که در آن رنج و نقصان راه ندارد و به امید رسیدن به آن عالم و بهره مندی از خوشی های آن، رنج های این عالم را می پذیرند و حتی این رنج ها را گوارا می بینند؛ ولی دالایی لاما بدون این که برای تحمل رنج، عوضی و بدلی دراین عالم پیشنهاد دهد و بدون این که به بهشت برین و حقایق عالم دیگر، گردن نهد؛ درحالی که به دیگران وعده سرگردانی در زنجیره های حیات روح می دهد، به مریدانش پیشنهاد « تحمل » میدهد.
البته دالایی لاما برای فرار از رنج راههای دیگری را هم توصیه می¬کند که فقط در مرام بودا قابل عرضه است:
« یکی از مخاطبان دالایی لاما که معلوم بود از موضوعی رنج می¬کشد از او پرسید: «آیا شما برای روبه¬رو شدن با فقدان یک عزیز، مثلاً مرگ فرزند، پیشنهادی دارید؟» دالایی لاما با لحنی که حکایت از همدلی داشت پاسخ داد: «این تا حدودی بستگی به باورهای خود شخص دارد. اگر آدم به تناسخ معتقد باشد، فکر می¬کنم راهی برای کاهش درد و رنج هست. آدم می¬تواند با این واقعیت که عزیز او روزی دوباره زاده خواهد شد، با درد و رنج خود مقابله کند.
اما برای کسانی هم که به تناسخ اعتفاد ندارند، راه¬حل¬های ساده¬ای هست که بتوان به آنها کمک کرد. اولاً این افراد اگر به این مسئله فکر کنند که اگر زیاد ناراحت باشند و خود را به دست غم و اندوه بسپارند، نه تنها این برخورد برای سلامتی خودشان مضر است، بلکه برای شخصی هم که از دست رفته است فایده¬ای ندارد.
مثلاً من عزیزترین معلم خود، مادرم، و نیز یکی از برادرانم را از دست دادم. البته وقتی آنها در گذشتند من بسیار بسیار ناراحت شدم. بعد از آن همیشه فکر می¬کردم که این ناراحتی بیش از حد فایده¬ای ندارد و من اگر واقعاً این افراد را دوست دارم باید به خواست آنها هم توجه داشته باشم. بنابراین تمام تلاش خود را برای رسیدن به این مقصود کردم. در نتیجه فکر می¬کنم که اگر شما کسی را از دست داده¬اید که برایتان بسیار عزیز بوده است، راه درست برای مقابله با این احساس همین است. ببینید، بهترین راه برای حفظ خاطره آن شخص این است که ببینیم به آرزوهای او چگونه می¬توان جامه عمل پوشاند.» (هنر شادمانگی، حمید رفیعی ص ۱۴۳)
بنابراین در مدلی که دالایی لاما پیشنهاد میدهد واقعا کارایی و کارامدی به چشم نمی خورد؛ چرا که شما در عبارات دالایی لاما هم مشاهده کردید که خود وی هم در عمل به این روش ها پایبند نبوده است.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.