تعداد مسلمانان و شیعیان جهان ۱۳۹۱/۰۵/۰۲ - ۱۸۶۲۵ بازدید

آیا آمار معتبری از تعداد مسلمانان و شیعیان جهان وجود دارد؟

آمار باید بی طرفانه و بر اساس ملاک های صحیح آماری باشد البته ملاک ها ممکن است مختلف باشد که نتایج نیز گوناگون می شود ولی آنچه که مهم است اینکه اگر بین چند آمار مختلف میانگینی گرفته شود شاید بتوان به آمار در حد صحیحی دست یافت. به هر صورت تشخیص درستی آمار و موازین آن در کشورها و روشهای گوناگون متفاوت است.در حال حاضر موقعیت جغرافیایی سرزمین اسلامی بین ۲۰ درجه طول غربی(از نصف النهار گرینویچ) و ۱۴۰ درجه طول شرقی و نیز بین ۱۰ درجه عرض جنوبی و ۵۰ درجه شمالی از خط استوا قرار گرفته اند. غربی ترین کشور اسلامی در غرب آفریقا واقع است که سنگال نام دارد و شرقی ترین آن اندونزی می باشد که در آسیای جنوب شرقی قرار دارد. بین غربی ترین و شرقی ترین کشور مسلمان بیش از ۱۰ ساعت اختلاف زمان وجود دارد. ترکیه و آلبانی، شمالی ترین و اندونزی جنوبی ترین کشور مسلمان و نیز تنها کشور اسلامی آسیا است که بخش اعظم آن در نیم کرة جنوبی قرار دارد.[۱] در مورد تعداد کشورهای مستقل اسلامی نظرات و عقاید متفاوتی مطرح هست به عنوان مثال در کتابی تحت عنوان «Gazetter World Muslim» که در سال ۱۹۶۴ میلادی انتشار یافته ۳۶ کشور که متجاوز از ۵۰% مسلمان دارند به عنوان کشورهای مستقل اسلامی معرفی شده اند. اما دکتر ابوالفضل عزتی طی مقاله ای تحت عنوان «شناخت اجمالی جهان اسلام» ۴۰ کشور را معرفی می کند که متجاوز از ۵۰% مسلمان دارد، از سوی دیگر محمد حسن گنجی، کشورهایی را مسلمان می داند که بیش از ۷۵% مسلمان داشته باشد و با این تعریف ۳۴ کشور اسلامی از مجموع کشورهای جهان تحت عنوان سرزمین های اسلامی مورد مطالعه قرار می گیرند، البته برخی نیز کشورهایی را اسلامی می دانند که عضو: «سازمان کنفرانس اسلامی» هستند. علی‌کتابی در کتاب«اقلیت های مسلمان در جهان امروز» و دکتر غلامحسین خورشیدی در کتاب «بازار مشترک اسلامی» چنین نظری دارند، در این تقسیم بندی اوگاندا و گابن که کمتر از ۵۰% مسلمان دارند، عضو این سازمان بوده اما اتیوپی که بالاتر از ۵۰% مسلمان دارد به عضویت آن در نیامده است. در آماری که به سال ۱۹۸۶ میلادی انتشار یافته، ۵۲ کشور، اسلامی معرفی شده که بیش از ۵۰% مسلمان داشته اند.[۲] در حال حاضر سازمان کنفرانس اسلامی دارای ۵۶ عضو می باشد که از لحاظ تقسیم بندی جغرافیایی به سه گروه آسیایی، آفریقایی و عرب تقسیم می شوند که عبارتند از:[۳] الف: گروه کشورهای آسیایی ۱۳ کشور می باشد که عبارت اند از: جمهوری آذربایجان، افغانستان، اندونزی، ایران، برونئی، بنگلادش، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، قرقیزستان، ترکیه، مالزی، ازبکستان. ب: گروه کشورهای آفریقایی شامل ۱۹ کشور است که عبارت اند از: اوگاندا، بنین، بورکینافاسو، توگو، چاد، تانزانیا، سنگال، سیرالئون، کامرون، کومور، گابن، گامبیا، گینه، گینه بیسائو، مالدیو، مالی، موریتانی، موزامبیک، نیجر، نیجریه. ج: گروه کشورهای عربی ۲۱ کشور زیر می باشد: اردن هاشمی، الجزایر، امارات متحده عربی، بحرین، تونس، جیبوتی، سودان، سوریه، سومالی، عراق، عربستان سعودی، عمان، دولت فلسطین، قطر، کویت، لبنان، لیبی، مراکش، مصر، موریتانی، یمن. در ضمن کشور آلبانی تنها کشور اروپایی است که در سال ۱۹۹۳ میلادی به سازمان کنفرانس اسلامی ملحق شد. سورینام از قارة آمریکا نیز در سال ۱۹۹۶ به سازمان کنفرانس اسلامی پیوست. علاوه بر کشورهای مستقل اسلامی، در خیلی از کشورهای دیگر اقلیت های مسلمان که دین اسلام را پذیرفته و با فرهنگ اسلامی در کشورهای دیگر سکونت دارند و در آمار سال ۱۹۸۶. م تعداد آنها که در ۶۸ کشور غیر اسلامی ساکن هستند را حدود ۳۰۰ میلیون نفر ذکر کرده اند. از سال ۱۹۹۰ بر تعداد جمعیت غیر مسیحی سالانه یک میلیون افزوده شده است. درسال ۱۹۹۷ این افزایش به سالانه ۴۷ میلیون ارتقاء یافته است. بدین منوال تا سال ۲۰۲۵ میلادی انتظار می¬رود جمعیت غیر مسیحی به ۵/۵ میلیارد نفر برسد. از سال ۱۹۹۰ بر تعداد جمعیت غیر مسیحی سالانه یک میلیون افزوده شده است. درسال ۱۹۹۷ این افزایش به سالانه ۴۷ میلیون ارتقاء یافته است. بدین منوال تا سال ۲۰۲۵ میلادی انتظار می¬رود جمعیت غیر مسیحی به ۵/۵ میلیارد نفر برسد.کل جمعیت یهود در حال حاضر حدود ۱۴میلیون نفر در دنیا هستند. آمریکا:پنج و نیم میلیون نفر؛ اروپا:یک میلیون و هفتصد و شصت و یک هزار نفر؛ آسیا:چهار میلیون و دویست و هشتاد و نه هزار نفر ۴،۲۸۹،۰۰۰؛آفریقا:صد و بیست و هشت هزار نفر ۰۰۰، ۱۲۸؛ اقیانوسیه :نود و پنج هزار نفر ۰۰۰، ۹۵؛ قسمتی از اروپا و آسیا،هشت صد و سیزده هزار نفر ۰۰۰، ۸۱۳؛ سکولار ۱/۱ میلیارد نفر ؛ هندوئیسم ۹۰۰ میلیون نفر ؛ ادیان چین ۳۹۴ میلیون نفر شامل دینهای تائو، کنفوسیوس و...؛ بودایی گرایی ۳۷۶ میلیون نفر؛ بومی‌های باستانی چین ۳۰۰ میلیون نفر ؛ آفریقایی سنتی ۱۰۰ میلیون نفر؛ سیک‌گرایی ۲۳ میلیون نفر؛ روح‌گرایی ۱۵ میلیون نفر.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
۱. سرزمین اسلام (شناخت اجمالی کشورها و نواحی مسلمان نشین جهان)، غلامرضا گلی زواره.
۲. اوضاع معاصر کشورهای اسلامی، جاسم مرغی.
پی نوشت ها:
[۱] . گلی زواره، سرزمین اسلام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، اول، ۱۳۷۲، ص ۶۱.
[۲] . همان، صص ۶۹ و ۷۰.
[۳] . آقایی، داوود، سازمانهای بین المللی، تهران، نسل نیکان، ۱۳۸۲، صص ۳۲۴ و ۳۲۵.
جمعیت شیعه در جهان امروزبر اساس آمارهای سازمان ملل و برخی منابع دیگر، در سال ۱۹۹۹ میلادی،‌ جمعیت جهان از مرز ۶ میلیارد نفر گذشته است. حدود بیست درصد از جمعیت جهان یعنی ۲/۱ میلیارد نفر را مسلمانان تشکیل می دهند. توزیع جمعیت مسلمانان در جهان در نیمه ۱۹۹۸ میلادی از این قرار است: آفریقا ۳۱۵ میلیون،‌ آسیا ۸۱۲ میلیون، اروپا ۴۰۱۰۰۰/۳۱، و ... .[۱] مسلمانان در سرتاسر جهان زندگی می کنند. تعداد کشورهایی که مسلمانان در آنها زندگی می کنند،‌ ۲۰۸ کشور است،[۲]حدود ۸۵ درصد مسلمانان جهان, در خارج از دنیای عرب به سر می برند،‌ بیش تر مسلمانان،‌ در شرق آسیا،‌ به ویژه در پاکستان، هندوستان، بنگلادش،‌ مالزی و اندونزی زندگی می کنند. اندونزی،‌ پرجمعیت ترین کشور اسلامی است. در میان مسلمانان حدود ده درصد، یعنی مطابق با آمارهای موجود تقریباً ۱۲۰ میلیون نفر شیعه هستند.[۳]
در دایره المعارف بریتانیا (۲۰۰۲) چنین آمده است: طی قرن ها، جنبش شیعی تمام اسلام سنی را تحت تأثیر قرار داده است و تعداد طرفدارانش در اواخر قرن بیستم حدود ۶۰ الی ۸۰ میلیون یا یک دهم کل مسلمانان جهان است. تشیع، مذهب اکثریت مسلمانان ایران، عراق و احتمالاً یمن بوده و پیروان زیادی در سوریه، لبنان، شرق آفریقا، هند، پاکستان و افغانستان دارا می باشد.
متأسفانه، آمار دقیقی درباره تعداد مسلمانان به طور عموم و شیعیان به طور خاص وجود ندارد و آنچه ذکر می شود بر اساس بیشتر منابع موجود است که در مقابل آن دیدگاه های دیگری نیز وجود دارد. مطابق برخی منابع، شیعیان،‌ یازده درصد جمعیت مسلمانان را تشکیل می دهند بدین سان، جمعیت کنونی شیعیان باید حدود ۱۳۲ میلیون نفر باشد و طبق برخی منابع شیعیان ۲۳ درصد کل مسلمانان را تشکیل می دهند.[۴]
توزیع جمعیت شیعیان در برخی از کشورهای آسیایی که دارای اکثریت و یا درصد قابل توجهی از شیعیان می باشد طبق آمارهای مربوط به سال ۱۹۹۸ میلادی از این قرار است:
افغانستان: جمعیت ۰۰۰/۷۹۲/۲۴ نفر که مسلمانان اهل سنت ۸۴ درصد و شیعیان ۱۵ درصد و پیروان سایر ادیان یک درصد، بیش از ۹۸ درصد جمعیت شیعی افغانستان شیعه دوازده امامی و کمتر از دو درصد آن اسماعیلی هستند.
آذربایجان: از کل جمعیت ۰۰۰/۶۵۰/۷ نفری، مسلمانان شیعه ۷۰ درصد، و اهل سنت ۳۰ درصد را تشکیل می دهند.
بحرین: کل جمعیت ۶۳۳۰۰۰ نفر، مسلمانان شیعه، ۳/۶۱ درصد و اهل سنت ۵/۲۰ درصد و بقیه پیرو ادیان دیگر می باشند، مطابق آمارهای دیگر شیعیان بحرین ۷۰ درصد می باشند که این عده جمعیت بومی بحرین را تشکیل می دهند.[۵]
ایران: این کشور یکی از قطب های بزرگ جهان تشیع به حساب می آید که از جمعیت ۷۰ میلیونی آن ۹۴ درصد را شیعیان دوازده امامی و بقیه را پیروان مذاهب اهل سنت و ادیان دیگر تشکیل می دهند.
عراق: کل جمعیت: ۰۰۰/۷۲۲/۲۱ نفر که از این تعداد شیعیان ۵/۶۲ درصد و اهل سنت ۵/۳۴ درصد و بقیه را پیروان سایر ادیان تشکیل می دهند.
هند: کل جمعیت حدود یک میلیارد نفر که از این تعداد مسلمانان اهل سنت ۹ درصد و شیعیان ۳ درصد و بقیه را پیروان ادیان دیگر تشکیل می دهند.
کویت: از کل جمعیت ۰۰۰/۶۶۱/۸ نفری، شیعیان ۳۰ درصد و اهل سنت ۴۵ درصد و بقیه را پیروان دیگر ادیان تشکیل می دهند.
لبنان: از کل جمعیت ۰۰۰/۵۰۶/۳ نفری، شیعیان ۳۴ درصد و اهل سنت ۳/۲۱ درصد و مسیحیان ۶/۳۷ درصد را تشکیل می دهند.
پاکستان: از کل جمعیت ۰۰۰/۹۰۰/۱۴۱ شیعیان ۲۰ درصد و ۷۵ درصد غیر شیعه.
سوریه: از کل جمعیت ۰۰۰/۳۳۵/۱۵ نفری، مسلمانان اهل سنت ۷۴ درصد و شیعیان ۱۲ درصد می باشند.
یمن: از کل جمعیت ۰۰۰/۲۶۰/۱۸ نفری، مسلمانان اهل سنت ۶۰ درصد و شیعیان حدود ۴۰ درصد را تشکیل می دهند.
و کشورهای دیگری مثل ترکیه ۸/۱۹ درصد، امارات متحده عربی ۱۶ درصد، تاجیکستان ۵ درصد، و ... شیعیان را درخود جای دادند.
افزون بر این مناطق سنتی شیعه نشین، در سایر نقاط جهان نیز شیعیان پراکنده هستند. که در اروپا شامل سه کشور می گردد. ششصد هزار علوی (ترکیه) که در آلمان زندگی می کنند؛ در حدود صدهزار نفر که بیشترشان را مهاجرین شبه قاره هند (پاکستانی و هندی) تشکیل می دهند، در انگلستان مقیم هستند. فرانسه هم نزدیک به صد هزار نفر از شیعیان ترک و ایرانی را در خود جای داده است. به این تعداد، چند هزار نفری که ساکن سرزمین های ماورای فرانسه هستند نیز اضافه می گردد.
در قسمت شرق آفریقا مثل کنیا، تانزانیا و کشورهای مشترک المنافع، نزدیک به سیصد هزار نفر از اسماعیلیان از هند و پاکستان به این منطقه عزیمت کرده و ساکن گردیده اند.
در آفریقای غربی (سنگال، ساحل عاج) به جوامعی از شیعیان لبنان بر می خوریم که از دوران قیمومت فرانسه به آنجا آمدند این عده به چند صد هزار نفری بالغ می شوند. و بالاخره در قاره آمریکا، جوامعی از شیعیان لبنانی و ایرانی و غیره را مشاهده می کنیم که تعدادشان در نیم کره غربی از یک میلیون نفر تجاوز می کند.
پی نوشت ها:
[۱] . دایره المعارف بریتانیکا ۲۰۰۲، نسخه دولوکس.
[۲] . همان.
[۳] . یان ریچارد، اسلام شیعی،‌صفحه ۲.
[۴] . سید مصطفی قزوینی، تحقیق هایی درباره شیعه، صفحه ۴.
[۵] . شیعیان عرب مسلمانان فراموش شده، صفحه ۱۲۰.
مختار اصلانی- مرکز مطالعات و پژوهش های فرهنگی حوزه علمیه

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
«رشد تشیع و حضور امام زادگان در جای جای ایران
امروزه جهانیان به جغرافیای شیعه خیره شده اند و تحول های این بخش از کرۀ زمین را تجزیه و تحلیل می کنند. بخش عظیمی که جمعیّتی بسیار دارد و نمی توان آن را نادیده گرفت. آیا شما فکر کرده اید، چرا شیعیان با وجود هجوم فرهنگهایی گوناگون، چون کوهی استوار و سر به فلک کشیده، ایستاده اند و روز به روز قدرتمندتر، عزیزتر، و پرجمعیت تر می شوند؟
می گویند یکی از دلائل رشد شیعیان در مناطق شرق آسیا ، سفر فرزندان امام علی (ع) و فاطمه زهرا (س) به اقساط نقاط جهان بوده است.
پس از سفر امام رضا (ع) به خراسان نیز بسیاری از ایرانیان به حقانیت تشیع پی بردند و مذهب تشیع را برگزیدند و ثابت قدم در همان مذهب که در روح و جسمشان ریشه کرده بود باقی مانده اند. اکنون در جای جای ایران، امام زاده ها و یاران ممتاز اهل بیت علیه السلام آرمیده اند و بارگاه شان، محلی برای راز و نیاز است، و حاجت هایشان را با توسل به اینها از خداوند درخواست می کنند. اگر کمی دقت کنیم بارگاه های نورانی در نقطه به نقطه ایران، خودنمائی می کنند از روستائی دورافتاده تا شهرهای بزرگ، از جاده ای رد می شوی در دور است چراغی کورسو می زند، می پرسی آنجا کجاست می گویند امامزاده ای است که در آنجا دفن شده است.
حضرت معصومه سلام الله علیها ، یکی از امام زاده های، مستند و غیرقابل انکار است که در شهر قم مدفون شده است، خواهر امام رضا (ع) و فرزند امام هفتم (ع) .به تهران می رویم، پایتخت ایران، در شمال تهران بارگاه امام زاده صالح و در شهر ری بارگاه حضرت عبدالعظیم از فرزندان امام حسن (ع) وجود دارد- شیرازی ها حرم شاه چراغ را دارند و اهوازی ها از وجود پربرکت علی ابن مهزیار اهوازی بهرمند می شوند- سر پل ذهاب در استان کرمانشاه که احمد ابن اسحاق قمی در آنجا آرمیده است، کنار مزار عطار نیشابوری، بارگاه امام زادۀ مهربانی است به نام امام زاده محروق، در کاشان، سلطان علی بن محمد بارگاهی منور دارد، در آران و بیدگل که نزدیک کاشان است، هلال بن علی، پناهگاه امن دوست داران اهل بیت (ع) است، آرامگاه آقا علی عباس بین کاشان و نطنز است. در خمینی شهر که شهری در استان اصفهان است، امام زاده سید محمد بارگاهی ملکوتی دارد، هم چنین در اصفهان، ساری، آستانه اشرفین و دیگر شهرهای ایران، امام زاده گان مهربانی آرمیده اند که یادشان را گرامی می داریم- از کشور عراق نمی توان در این تذکره یادی نبرد
خاک عراق در آغوش گیرندۀ هزاران امام زادۀ عزیز است، در راه سامرا امام زاده سید احمد فرزند امام هادی (ع) دفن شده است، در مدائن سلمان فارسی صحابۀ عزیز و از اوّلین پیروان راه علی (ع) و از اوّلین شیعیان آرمیده است و در مسیب دوطفلان مسلم بن عقیل آرمیده اند. در جای جای کشور عراق می توان امام زاده‌ی یافت در هر شهر و در هر گذر چشم ها به وجود آنها نورانی می شود، در کشور بحرین صعصعه بن صوحان، یار با وفای امام علی (ع) و محمد بن عیسی بحرینی بارگاهی ملکوتی دارند، در جمهوری آذربایجان، بی بی حکیمه، دختر امام محمد کاظم (ع) آرمیده است، در سوریه، حضرت زینب فرزند حضرت علی (ع) و فاطمه زهرا (س) بارگاهی باشکوه دارد که زائرانی از تمام نقاط جهان را به خود جذب می کند حضرت رقیه، فرزند امام حسین (ع) نیز در سوریه چشم فروبسته است و در همان خاک تا صبح روز قیامت آرام خوابیده است، جناب عمار و اویس قرنی نیز در خاک سوریه آغوش گرفته اند، در سرزمین تایلند در شهر ایوتایا که پایتخت سابق این کشور است، شیخ احمد قمی، آرامگاهی نورانی دارد هم چنین در هندوستان، چین، افغانستان، مصر، یمن، تاجیکستان و اندونزی بارگاه های نورانی فرزندان پاک پیامبر(ص) و یاران برتر او خودنمائی می کنند. خداوند متعال به پیامبر در جواب کفار که ایشان را به علت نداشتن فرزند پسر ابتر و مقطوع النسل خطاب می کردند، فرمود ما به تو همانا کوثر را عطا کردیم که نسلش تا آخر قیامت در جای جای جهان پراکنده خواهند شد و محترم خواهند بود تا حدی که مردم به آنها متوسل خواهند شد، هر کجای جهان شیعه ای است، نسل پیامبر هم هست، جغرافیای شیعه از عظمت بی اندازه ای برخوردار است و روز به روز در حال گسترش است و هر روز شاهد، اضافه شدن به جمعیت شیعیان هستیم که با عشق وعلاقه ایمان می آورند، و نور ایمان را در چهرۀ آنها می توان دید. آنها از احساس خود می گویند: گوئی تازه متولد شده ایم: این جمله جواب اوّل آنها خواهد بود. آری تولّدی دوباره چرا که عشق اهل بیت علیهم السلام در قلب ها آنها راه یافته است.

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.