تعریف تقوا-مراتب تقوا-تقوای قلوب ۱۳۸۷/۰۶/۱۷ - ۲۱۶۴ بازدید

تقوی القلوب به چه معناست؟

امام علی (ع) در تعریف تقوی میفرمایند : التقوی اجتناب (2) تقوی اجتناب ( از معصیت خدا ) است . و نیز امام صادق (ع) در پاسخ به سوال از معنای تقوی فرمود : تقوی اینست که خداوند در جایی که تو را فرمان داده است غایب نبیند و در آن جا که تو را نهی کرده است , حاضر نیابد .(3)
پس در یک جمله میتوان گفت تقوی یعنی ترک گناهان و عمل به واجبات ( البته این تعریف یکی از مراتب تقوی است ) .
متقین محبوب خدا هستند . چه عزتی بالاتر از محبوب خدا شدن ؛ بلی من اوفی بعهده واتقی فان الله یحب المتقین (4)
تقوی دارای مراتب و مراحلی است که بهترین آن تقوای دل ( قلب ) است ؛ چون گاهی تن انسان در برابر اوامر و نواهی حق تعالی خاضع است , یعنی انسان با تقوی چشمش , گوشش و ...... در برابر فرامین الهی خاضع بوده و گناه نمیکند . ولی عده ای نه تنها اعضاء تنشان گناه نمیکند بلکه دلشان نیز در برابر پروردگار خاضع است ؛ و من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب (5) و کسانی که شعائر الهی را عظیم می شمارند بدرستیکه این از تقوای قلوب است .
حضرت علامه جوادی آملی حفظه الله تعالی در این خصوص می فرمایند : پرهیزکاران از نظر تعظیم شعائر ( تکریم اوامر و نواهی الهی ) سه گروهند :
گروه اول کسانی هستند که در مقام عمل , متقی هستند . اینان از جهنم نجات پیدا کرده به بهشت میرسند ؛ اما تقوی دل چیز دیگری است . گاهی انسان خود را بزرگ دانسته و محبوب می دارد و برای نجات جان خود از عذاب دست به آلودگی دراز نمیکند . چنین شخصی , گر چه اوامر الهی را انجام داده , و از نواهی پرهیز کرده اما در حقیقت او خود را بزرگ می دارد ؛ نه دستورهای الهی را . او متقی است اما تقوای بدنی دارد نه تقوای دل و در مرحله عمل , با تقوی و طهارت است .
گروه دوم که از گروه اول بالاترند , کسانی هستند که شعائر الهی را بزرگ می شمارند , یعنی آنچه را که خدا به آن امر کرده , چون فرمان الهی است گرامی می دارند و به آن عمل میکنند و از آنچه خدا نهی کرده , چون نهی خداست پرهیز میکنند . این گروه نیز از دوزخ میرهند و به بهشت میرسند و تقوای آنان نیز تقوای قلب است ؛ زیرا دستورات الهی را , از آن جهت که دستور الهی است گرامی میدارند نه از آن جهت که ضامن نجات از دوزخ و مایه وصول به بهشت است .
کسی که برای نجات از جهنم تلاش و کوشش میکند عبد النجاه من النار و آن کس که برای رسیدن به بهشت کوشش می کند عبد الفوز بالجنه است نه عبد الله ! او پس از نجات از جهنم و ورود به بهشت , مانند مزدوری است که اجرتش را بعد از کار, از کارفرما میگیرد , دیگر رابطه ای با کارفرما ندارد .
گروه سوم که از گروه اول و دوم بالاترند , کسانی هستند که اوامر و نواهی الهی را تکریم میکنند , واجبها و مستحبها را انجام میدهند , حرامها و مکروهها را ترک میکند , نه برای رهیدن از جهنم و رسیدن به بهشت و نه برای اینکه امر و نهی خداست , بلکه از این جهت که خدا محبوب بالاصاله و عظیم و اعلای بالذات است , آنچه از ناحیه او و به او منسوب باشد نیز از عظمت و حرمت برخوردار است .(6)
مطالب جناب علامه بقدری واضح و زیبا بود که عین مطالب , از روی کتاب برای حضرتعالی ارائه شد . دقت فرمودید که مورد سوال شما گروه دوم هستند که از تقوای قلب برخوردارند .
در حدیثی از پیامبر گرامی اسلام (ص) میخوانیم که اشاره به سینه مبارک خود کرد و فرمود : التقوی هاهنا حقیقت تقوی اینجاست (7)
مطالعه جلد 11 از تفسیر موضوعی قرآن کریم , آیه الله جوادی آملی در این خصوص شما را یاری خواهد کرد .

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.