ثواب و عقاب بر اساس موقعیت اجتماعی ۱۳۹۱/۹/۱۱ - ۱۳ بازدید

تأثیر پاره اى از عوامل غیراختیارى در روحیات و اعمال و برخى از کنش هاى انسان ها امرى مسلم و تردید ناپذیر است لیکن این گونه امور هرگز سلب کننده اختیار و آزادى اراده انسانى نیستند و از طرف دیگر نمى توانند فطرت پاک الهى آدمى را - که او را به سوى خدا و فضائل و پاکى ها فرا مى خواند - از بین ببرند. نقش عوامل محیطى یا وراثتى یاد شده تنها ایجاد زمینه گرایش به سوى برخى از رذالت ها و منکرات است نه علت تامه آن.
تأثیر پاره اى از عوامل غیراختیارى در روحیات و اعمال و برخى از کنش هاى انسان ها امرى مسلم و تردید ناپذیر است لیکن این گونه امور هرگز سلب کننده اختیار و آزادى اراده انسانى نیستند و از طرف دیگر نمى توانند فطرت پاک الهى آدمى را - که او را به سوى خدا و فضائل و پاکى ها فرا مى خواند - از بین ببرند. نقش عوامل محیطى یا وراثتى یاد شده تنها ایجاد زمینه گرایش به سوى برخى از رذالت ها و منکرات است نه علت تامه آن. بنابراین تفاوت یک انسان حرامزاده یا فردى که در محیط تربیتى فاسدى تولد و رشد مى یابد با فرد حلال زاده یا کسى که در محیط سالم تولد و رشد یافته آن است که در وى زمینه گرایش به برخى کژى ها و آلودگى ها بیشتر است ولى این زمینه هرگز توانایى و اراده اصلاح را از او سلب نمى کند. از طرف دیگر همین انسان بر حسب فطرت الهى میل به سوى نیکى ها و ارزش هاى متعالى نیز دارد. بنابراین مى تواند مانند هر کس دیگر به سمت ارزش ها و فضائل حرکت کند. در طول تاریخ نیز بسیارى از انسان هایى که در محیط سالم رشد کرده اند به سوى انحرافات گرویده و در مقابل افرادى در محیط هاى فاسد بر علیه تمایلات نفسانى پست خود قیام کرده و به اصلاح گراییده اند. از طرف دیگر عذاب و پاداش الهى نسبت به همه انسان ها یکسان نیست. چنان که گفته اند: در قیامت سه کتاب وجود دارد که به حسب آنها پاداش و جزا صورت خواهد گرفت:
۱) پرونده سیئات، ۲) پرونده حسنات، ۳) پرونده نعمات.
و مقصود از نعمات صرفا آب و نان و... نیست، بلکه مهم ترین آنها عوامل تربیتى مانند: پیامبران، علما، خانواده خوب، دوستان خوب، شرایط اجتماعى مناسب، قواى ادراکى، شرایط ژنتیک و ... مى باشد. از این جا روشن مى شود که مسؤولیت هر کس در پیشگاه خداوند متناسب با نعمت هایى است که پروردگار به وى ارزانى داشته و عدالت الهى ایجاب مى کند که با ملاحظه تمام شرایط و عوامل ارادى و غیر ارادى دخیل در افعال انسان هر فردى را پاداش و جزا بخشد. آنچه در روایات پیرامون حرامزادگان و ... آمده همه براى تذکر و یادآورى وجود همین زمینه هاست و از آنها مى توان در امور تربیتى نتایج درخشانى گرفت.
بنابراین وجود این عوامل و تأثیر آنها هیچ تضادى با عدل الهى و پاداش و عذاب اخروى ندارد.
براى آگاهى بیشتر ر.ک: انسان و سرنوشت، شهید مطهرى.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.