حسابرسی قیامت-قیامت و محاسبه عمل-محاسبه اعمال ۱۳۸۶/۱۲/۰۱ - ۳۱۴۸ بازدید

حساب و کتاب در روز قیامت چگونه است؟ یعنی اگر فردی مثلا ۱۰ کار خوب داشت و ۵ کار بد، ۵ تا از ۱۰ کار خوب او را کم می کند یا نه به اندازه ۵ کار عذاب می شود و بعد به اندازه ۱۰ کار خوب پاداش می بینه؟! اگر همین ماجرا به عکس باشد چطور یعنی فردی ۱۰ کار بد و ۵ کار خوب انجام داده اندازه ۱۰ کار بد مجازات و بعد اندازه ۵ کار خوب پاداش یا ۵ کار خوب از ۱۰ کار بد کم و به اندازه ۵ کار بد مجازات می شود؟!

همه کارهاى انسان - اعم از چهره ظاهرى آنها و چهره باطنى آنها - در نامه عمل او ثبت و ضبط شده است و هیچ چیز از آن پوشیده نیست و ظاهراً در موقف میزان، مشخص مى شود که سمت و سوى او به کدام جهت است؛ به سمت حق است یا باطل:
(وَ الْوَزْنُ یَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِینُهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِینُهُ فَأُولئِکَ الَّذِینَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما کانُوا بِایاتِنا یَظْلِمُونَ)؛ «و وزن در آن روز حق است. کسى که میزان هاى [عمل ] آنان سنگین است، همان رستگارانند و کسانى که میزان هاى آنها سبک است، افرادى اند که سرمایه خود را به خاطر ستمى که نسبت به نشانه هاى ما مى کردند، از دست داده اند».اعراف (7)، آیه 8 و 9؛ همچنین ر.ک: مومنون (23)، آیات 101 - 108.
در روایتى آمده است: زندیق درباره این آیه از امام صادق(ع) مى پرسد: «قال أو لیس توزن الأعمال قال(ع) لا إن الأعمال لیست بأجسام و إنما هى صفة ما عملوا و إنما یحتاج إلى وزن الشى ء من جهل عدد الأشیاء و لایعرف ثقلها أو خفتها و إن الله لا یخفى علیه شى ء. قال: فما معنى المیزان؟ قال(ع): العدل. قال فما معناه فى کتابه فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِینُهُ؟ قال(ع): فمن رجح عمله».الاحتجاج، ج 2، ص 351.
«پرسید: آیا اعمال را وزن نمى کند؟ امام فرمودند: خیر! اعمال اجسام نیستند؛ بلکه آنچه عمل مى گردد، توزین مى شود. کسى نیازمند وزن کردن چیزها است که به عدد آن نادان باشد و همچنین سنگینى و سبکى آن را نداند؛ و از خداوند هیچ چیزى پنهان نیست.
او پرسید: معناى میزان چیست؟ امام فرموند: عدل. او گفت: معناى این آیه «کسى که میزانش سنگین است» چیست؟ امام فرمودند: کسى که عملش راجح باشد».
همچنین امیر المومنین(ع) در تفسیر این آیه مى فرماید:
«و معنى قوله (فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِینُهُ) وَ (مَنْ خَفَّتْ مَوازِینُهُ) فهو قلة الحساب و کثرته و الناس یومئذ على طبقات و منازل فمنهم من یحاسب حساباً یسیراً و ینقلب إلى أهله مسروراً و منهم الذین یدخلون الجنة بغیر حساب لأنهم لم یتلبسوا من أمر الدنیا و إنما الحساب هناک على من تلبس بها هاهنا و منهم من یحاسب على النقیر و القطمیر و یصیر إلى عذاب السعیر و منهم أئمة الکفر و قادة الضلالة فأولئک لایقیم لهم وزناً و لا یعبأ بهم بأمره و نهیه یوم القیامة و هم فى جهنم خالدون (و تلفح وجوههم النار و هم فیها کالحون)؛ مومنون (23)، آیه 104. (فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِینُهُ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ)؛ الاحتجاج، ج 1، ص 244.
«و معناى «کسى که میزانش سنگین باشد» و «کسى که میزانش سبک باشد» عبارت از کمى و زیادى حساب است و مردم در آن روز بر طبقات و جایگاه هاى مختلفى هستند: گروهى به سرعت محاسبه مى شوند و با شادمانى به سوى خاندان خود باز مى گردد؛ گروهى بدون حساب وارد بهشت مى شوند؛ زیرا خود را به دنیا آلوده نکرده اند و حساب قیامت براى کسانى است که در دنیا خود را آلوده کرده اند؛ و گروهى بر کمترین و کوچکترین [امر ]محاسبه مى شوند و به سوى عذاب دردناک رانده مى شوند و از ایشان است پیشوایان کفر و رهبران گمراهى که براى آنها هیچ میزانى برپا نمى شود؛ آنها در روز قیامت هیچ ارجى ندارند و در دوزخ جاودانه هستند و (شعله هاى سوزان آتش [همچون شمشیر] به صورت هاى شان نواخته مى شود و در دوزخ چهره اى عبوس دارند)؛ پس کسانى که میزان هاى شان سنگین باشد، آنها رستگاراند».
در آن روز حساب در دستان خداوند متعال است و همگى از روى عدالت حسابرسى مى شوند: (وَ نَضَعُ الْمَوازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئاً وَ إِنْ کانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنا بِها وَ کَفى بِنا حاسِبِینَ)؛ «ما ترازوى عدل را در روز قیامت برپا مى کنیم. پس به هیچ کس کمتر ستمى نمى شود و اگر به مقدار سنگینى یک دانه خردل باشد، ما آن را حاضر مى کنیم. و کافى است که ما حساب کننده باشیم».انبیاء (21)، آیه 47.
امام صادق(ع) در تفسیر آیه (وَ نَضَعُ الْمَوازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیامَةِ) مى فرمایند: «الْأَنْبِیَاءُ وَ الْأَوْصِیَاءُ»؛ یعنى، انبیا و اوصیاى آنان موازین قسط هستند که دیگرن با آنها سنجیده مى شوند».کافى، ج 1، ص 419. آرى اگر آنها در دنیا راهنمایان مردمان هستند که براى هدایت باید بدان ها اقتدا کنند، در قیامت نیز موازین قسط و عدل هستند که هر کس با نسبتش با آنها سنجیده مى شود.
بعد از بیان مقدمه باید گفت در این مسئله بین شیعیان و گروهی از اهل سنت اختلاف است. گروهی از معتزله قائل به موازنه هستند یعنی اگر گناه زیاد باشد مثلا 10 عدد و ثواب کم، مثلا 5 عدد، گناهی زیاد ثواب را به مقدار ثواب(5) از بین می برد و باقی می ماند 5 گناه.
نیز جمعی می گویند گناه قبلی با طاعت بعدی از بین می رود و طاعت و ثواب قبلی با گناه بعدی پوشیده می شود که این را تعبیر می کنند به «احباط» یعنی نابودی اعمال و یا «تکفیر» یعنی پوشاندن گناهان ولی از نظر محققین شیعه مانند علامه حلی و خواجه نصیرالدین طوسی حق این است که کارهای خوب پاداش خود را دارد و کارهای بد جزای خود را، این گروه «احباط» و «تکفیر» و «موازنه» را قبول ندارند. دلیل آنها نیز آیه «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ؛ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ؛ پس هر که هموزن ذره اى نیکى کند [نتیجه] آن را خواهد دید؛ و هر که هموزن ذره اى بدى کند [نتیجه] آن را خواهد دید.(زلزال/7و8؛ کشف المراد، علامه حلی، قم مؤسسه النشراسلامی، ص413)
مرحوم علامه طباطبایی(ره) در ذیل آیه «فمن یعمل» می فرماید: « این آیه تفریع بر گذشته و ارائه اعمال است و در این بیان تأکید شده که اعمال خیر و شر کم باشد یا زیاد کوچک باشد یا بزرگ آنجا دیده می شود( و به کار خوب پاداش و بد جزا داده می شود) در واقع این آیه یک ضابطه کلی را بیان می کند که کار خیر و شر باقی است ... .»(المیزان، علامه طباطبایی، دارالکتاب الاسلامیه، چهارم، ج20، ص486)
بعد به این مسئله می پردازد که برخی انسانها مثل قاتل، اعمال خیرش به مقتول منتقل می شود و گناهان مقتول به قاتل و در توبه گناهان تبدیل به حسنات می شود، در واقع قاتل دیگر اعمال خیر ندارد و تائب گناه ندارد، یعنی این آیه بر آنها حکومت دارد و می گوید هر کسی عمل خیرداشته باشد، پاداش آن را می بیند و هر کس عمل بد داشته باشد، جزای آن را می بیند و این قاعده عمومی است و قاتل و تائب در واقع ثواب و گناه ندارند در نتیجه باید گفت کار خوب پاداش خود را و کار بد جزای خود را دارد مگر در مواردی مثل قاتل و ... که کار خوب از بین می رود.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.