حضور اجتماعی زنان ۱۳۹۳/۱/۱۸ - ۱۵ بازدید

اگر در آیات و روایات اسلامی مطالعه و تعمق داشته باشیم به این اصل مسلم می رسیم که اسلام احیاگر شخصیت زن و حافظ کرامت انسانی اوست، اسلام به زن مانند مرد استقلال اقتصادی داده است اسلام به زن همانند مرد حقوق اجتماعی قایل است و زن مانند مرد می تواند با رعایت قوانین و مقررات اسلامی در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و فرهنگی شرکت کند بلکه در بسیاری از موارد، شرکت زنان در جامعه و به عهده گرفتن مسؤولیت های عمومی مانند مردان واجب است مانند تصدی امور بانوان در جامعه و امر به معروف و نهی از منکر البته شرکت در فعالیت های عمومی و به عهده گرفتن مسؤولیت ها در صورتی امر مثبت و سازنده است که در چارچوب مقررات الهی و دین باشد.
اگر در آیات و روایات اسلامی مطالعه و تعمق داشته باشیم به این اصل مسلم می رسیم که اسلام احیاگر شخصیت زن و حافظ کرامت انسانی اوست، اسلام به زن مانند مرد استقلال اقتصادی داده است اسلام به زن همانند مرد حقوق اجتماعی قایل است و زن مانند مرد می تواند با رعایت قوانین و مقررات اسلامی در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و فرهنگی شرکت کند بلکه در بسیاری از موارد، شرکت زنان در جامعه و به عهده گرفتن مسؤولیت های عمومی مانند مردان واجب است مانند تصدی امور بانوان در جامعه و امر به معروف و نهی از منکر البته شرکت در فعالیت های عمومی و به عهده گرفتن مسؤولیت ها در صورتی امر مثبت و سازنده است که در چارچوب مقررات الهی و دین باشد.

زیرا معیار در فعالیت های فردی و عمومی حفظ ارزش های اسلامی و تقوا است و در این فرقی بین زن و مرد وجود ندارد. متفکر شهید استاد مطهری در این مورد می فرمایند: «آن چه موجب فلج کردن نیروی زن و حبس استعدادهای اوست حجاب به صورت زندانی کردن زن و محروم ساختن او از فعالیت های فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی است و در اسلام چنین چیزی وجود ندارد. اسلام نه می گوید که زن از خانه بیرون نرود و نه می گوید حق تحصیل علم و دانش ندارد بلکه علم و دانش را فریضه مشترک زن و مرد دانسته است و نه فعالیت اقتصادی خاصی را برای زن تحریم می کند، اسلام هرگز نمی خواهد زن بیکار و بی عار بنشیند و جوری عاطل و باطل درآید، پوشانیدن بدن به استثناء وجه و کفین مانع هیچ گونه فعالیت فرهنگی و اجتماعی یا اقتصادی نیست. آن چه موجب فلج کردن نیروی اجتماع است آلوده کردن محیط کار به لذت جویی های شهوانی است ».
۳-سخن حضرت زهرا –ع- در واقع بیانگر بهترین حال عفاف برای زنان است و به تعبیر دیگر وضعیت و حالت آرمانی و ایده آل را معرفی کرده اند که جامعه اسلامی باید به سمت و سوی تحقق بخشیدن به آن پیش برود . حال اگر این حالت ایده آل به دلیل فراهم نبودن زمینه و شرایط لازم فراهم نبود باید درجه و رتبه ای نزدیک به آن را رعایت نمود .
۴- در این سخن نورانی حضرت زهرا –ع-بهترین وضعیت رعایت عفاف معرفی شده است ولی در عین حال گاهی موضوعاتی مهم تر و با اهمیت تر با این حالت و وضعیت تزاحم پیدا می کند و چون مهم است بر آن مقدم می شود و خود زهرای مرضیه –ع- نیز برای انجام وظیفه الهی و سیاسی و اجتماعی خود و دفاع از اسلام و ولایت در بحرانی ترین اوضاع جامعه اسلامی در مسجد حضور یافت و با سخنرانی کوبنده و روشنگر خود توطئه منافقین و بد خواهان را افشا نمود و از حق و ولایت جانانه دفاع نمود و در عین حال حد کامل حجاب و عفاف ایلامی را رعایت نمود و در حالی که زنان بنی هاشم و کنیزان آن حضرت دورش را حلقه کرده بودند در این صحنه حضور یافت . از این رهگذر است که فاطمه زهرا(س) می فرماید: صلاح زنان در این است که طوری زندگی نمایند که نه مردان بیگانه را ببینند و نه چشم بیگانگان بدان بیفتد و الا خود فاطمه زهرا(س) در متن مسائل سیاسی اجتماعی قرار داشت و همواره از حق و اسلام و اهل بیت دفاع می کرد بعد از رحلت پیامبر(ص) در آن شرایط حساس و دشوار بحرانی که فتنه و دشمن تمامیت اسلام و قرآن را تهدید می کرد. فاطمه زهرا بود که با شرکت خود در صحنه سیاسی واجتماعی از مقام ولایت و رهبری دفاع می کرد.
۵- با توجه به مطالب فوق دیدگاه حضرت زهرا(س) در مورد حضور زن در صحنه های اجتماعی و سیاسی روشن می شود. اگر از فاطمه زهرا(س) نقل شده ویژگی زن مسلمان این است که نه مرد نامحرم او را ببیند و نه او مرد نامحرم را ببیند هرگز به معنای انزوا و گوشه نشینی زن مسلمان نیست بلکه یا منظور این است که در فعالیت های اجتماعی باید آن چنان مقررات اسلامی را رعایت کند که موجب نگاه حرام نامحرمان نشود وبالعکس و یا به آن معناست که در مدیریت امور بانوان خود زنان باید عهده دار باشند تا نیازی به تماس با مرد نامحرم نباشد.
۶- اگر کمی دقیق تر بیندیشیم این سخن حضرت زهرا(س) بهترین الگو برای دنیای امروز است و چند کارکرد اساسی دارد:
الف- تأمین سلامت و بهداشت معنوی جامعه.
ب- رشد و استقلال و خودکفایی جامعه زنان. زیرا اگر قرار باشد زن را مردان نامحرم نبینند، لازمه اش این است که آنان دارای خودکفایی علمی در امور لازم خود مانند پزشکی و... باشند و این بهترین عامل رشد جامعه زنان است. پس دور بودن از نامحرم به معنای گوشه نشینی نیست، بلکه فعالیت و تلاش علمی و عملی و رسیدن به خودکفایی است.
۷- حدیث مطرح شده، در کتب اربعه (کتاب های چهار گانه) حدیثی شیعه وجود ندارد. اما در برخی از منابع بعدی؛ مانند دعائم الاسلام[۱] و مناقب ابن شهر آشوب[۲] حدیثی با همین مضمون، البته بدون سند و به صورت خلاصه ذکر شده است. بنابر این، از آن جا که این حدیث در متون اولیه روایی نیامده، و در موارد دیگر نیز بدون سند ذکر شده است؛ لذا طبیعی است که از نظر سندی قابل اعتماد نباشد، ولی در عین حال متن آن با آموزه ها و تعالیم معتبر دینی ما سازگار است.
از این روایت، حرمت حضور زنان در اجتماع برداشت نمی شود؛ چرا که آنچه در متن روایت آمده، با سیره و منش خود حضرت زهرا (س) مخالف است؛[۳] به این دلیل که آن حضرت در مواقع لزوم و ضروری در اجتماع حاضر می شده، و هم او مردان را می دیده و هم آنان او را می دیدند.[۴]
بنابر این، حدیث در مقام بیان این حکم شرعی نیست که به هیچ وجه زنان و مردان مجاز به گفت و گوی با هم نیستند و یا مجاز نیستند همدیگر را ببینند، بلکه در مقام بیان یکی از ارزش های اخلاقی است، و آن این که تا جایی که امکان دارد، باید ارتباط و برخوردهای روز مره میان مردان و زنان نامحرم به حداقل ممکن برسد. دختر رسول خدا –بر فرض صحت این انتساب- می خواهد به زنان مسلمان بگوید که بدون دلیل و برای کارهای جزئی و پیش پا افتاده و بدون جهت راهی مراکز عمومی نشوند، در کوچه و بازار و... در معرض دید نا محرم حضور پیدا نکنند که این در شأن و مقام زنان مسلمان نیست.

[۱] تمیمی مغربی، نعمان بن محمد، دعائم الإسلام، ج ۲، ص ۲۱۵، دار المعارف، مصر، ۱۳۸۵ق. «و عن علی ع أنه قال قال لنا رسول الله (ص) أی شی ء خیر للمرأة فلم یجبه أحد منا فذکرت ذلک لفاطمة (ع) فقالت ما من شی ء خیر للمرأة من أن لا ترى رجلا و لا یراها فذکرت ذلک لرسول الله (ص) فقال صدقت إنها بضعة منی».
[۲] ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل ابی طالب (ع)، ج ۳، ص ۳۴۱، مؤسسه انتشارات علامه، قم، ۱۳۷۹ق.«قال النبی لها أی شی ء خیر للمرأة قالت أن لا ترى رجلا و لا یراها رجل فضمها إلیه و قال ذریة بعضها من بعض».
[۳] ر. ک: کلینی، کافی، ج ۵، ص ۵۲۸، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ش.
[۴] همان، ج ۱، ص ۴۶۰، ح ۵.

برای آگاهی بیشتر ر.ک:
۱- مسأله حجاب، شهید مرتضی مطهری.
۲- فلسفه حقوق، قدرت اللَّه خسروشاهی- مصطفی دانش پژوه.
۳- فاطمه بانوی نمونه اسلام، ابراهیم امینی
۴- زندگانی حضرت فاطمه، سید هاشم رسولی محلاتی.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.