حماسه دلاور مردان تبریز در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ ۱۳۹۰/۱۱/۱۸ - ۵۰۴۷ بازدید

حماسه دلاور مردان تبریز در ۲۹ بهمن ۱۳۵۶




مردم
تبریز که در سده اخیر یکی از مهم ترین کانون های آگاهی بخشی ایرانیان به شمار می
روند، مراسم اربعین شهدای قیام نوزده دی قم را به رهبری روحانیت برپا می دارند. چهل
روز پس از قیام ۱۹ دی مردم قم در اربعین شهدای آن قیام در برخی از شهرها عزای عمومی
اعلام شد. شهرهای قم و تبریز یکپارچه تعطیل گردید. در تبریز، دانشگاه، بازار و
مدارس به کلی تعطیل شد و ده ها هزار نفر از مردم برای شرکت در مجلس ختمی که قرار
بود در مسجد جامع میرزا یوسف آقا تشکیل شود به سمت آن مسجد روی آوردند.

 صبح
روز شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ مردم تبریز برای برگزاری مراسم به طرف بازار تبریز حرکت می
کنند. عده ای از دانشجویان ومردم در مقابل در مسجد گرد آمده و اعلامیه مراسم چهلم
شهدای قم را که به در و دیوار زده شده بود را مطالعه می کردند. در ساعت ۵/۹ سروان
"حق شناس" رئیس کلانتری ناحیه ی ۶ تبریز به دستور "اسکندر آزموده "استاندار تبریز
با جمعی از مأمورین برای جلوگیری از تجمع و متفرق کردن آن ها سر می رسند و با لحنی
خشن، ضمن فحاشی به مردم و اهانت به حضرت امام خمینی (ره) به مردم اعلام می کنند
متفرق شوند ولی مردم متفرق نمی شوند. سرگرد اعلامیه را پاره می کند و دستور می دهد
درهای مسجد را ببندند. این بی ادبی و اهانت گستاخانه به حضرت امام خمینی (ره) و
مسجد، چنان به غیرت مردم برمی خورد که خشم از چهره های آنان باریدن می گیرد. جوانی
دانشجو از غیرت مندان تبریز - شهید محمد تجلا - که از سخنان توهین آمیز او به خشم
آمده، به سروان حق شناس اعتراض می کند. افسر کلانتری، مسلحانه به طرف او حمله می
برد و با اسلحه ای که در دست دارد قلب جوان را هدف گرفته، شلیک می کند و جوان به
شهادت می رسد. شلیک اسلحه کمری حق شناس و شهادت شهید محمد تجلا همان و انفجار خشم
دینی غیورمردان تبریزی همان. مردم با هر آنچه در دست دارند از سنگ و چوب به نیروهای
کلانتری که مسجد را محاصره کرده اند، حمله می کنند از همین رو بین مردم خشمگین و
نیروهای شهربانی زد و خوردی صورت می گیرد که بر اثر آن تعدادی از مردم بیگناه تبریز
شهید می شوند. و این جرقه، قیام شورانگیز ۲۹ بهمن مردم تبریز را در دل تاریخ ایران
برای همیشه ماندگار می کند.

مردم
در حالی که پیکر اولین شهید قیام خویش را بر دست حمل می کنند، از بازار خارج می
شوند. انقلابیون دیگری که به سوی مسجد می روند و دیگران به آن ها پیوسته و ۲۰ هزار
نفر قیام تاریخی ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ تبریز را در سینه ی تاریخ انقلاب اسلامی ایران
ماندگار می کنند.

مردم
با تشییع جنازه شـهدا و فـریاد انقلابی «مرگ بر شاه»در خیابان ها راهپیمایی کرده و
سر راه خود مشروب فروشی ها و ساختمان مرکزی حزب رستاخیز، مجسمه شاه در میدان خاقانی
و تعدادی بانک و ساختمان دولتی را به آتش می کشند. آیت الله قاضی طباطبایی (ره) در
پیشاپیش صف انقلابیون تبریز صلابت و صحت قیام را صد چندان می نماید. این پیر مرید
امام خمینی(ره) در این مسیر حتی از بذل جان نیز ابایی نداشته به طوری که حتی چند
بار بر روی ایشان آتش گشوده شد.

قابل
توجه ست که در این قیام برای نخستین بار پس از قیام ۱۵ خرداد ۴۲ ارتش مستقیما به
سرکوبی مردم پرداخت.

بخش
فارسی «رادیو لندن» در مورد تظاهرات تبریز گفت: «طبق گزارش خبرگزاری پارس، بر اثر
برخورد شدید افراد پلیس با تظاهرکنندگان، لااقل شش تن در تظاهرات تبریز به قتل
رسیده اند و بسیاری مجروح شده اند. روزنامه تایمز به نقل از خبرگزاری فرانسه و
رویتر نوشت: «در اغتشاشات و تظاهراتی که در تبریز، دومین شهر بزرگ و صنعتی ایران،
توسط مارکسیست های اسلامی به راه افتاد، ۶ نفر کشته و ۱۲۵ نفر زخمی شدند.»

قیام
گسترده مردم تبریز و قتلعام آن بازتاب وسیعی در محافل روحانی و غیرروحانی داشت.
مراجع و آیات حوزه های علمیه اولین مقاماتی بودند که در این خصوص با اعلامیه و
تلگراف موضع گیری نمودند.

حضرت
امام خمینی(ره) در پیام مهمی که به مناسبت قیام خونین ۲۹ بهمن تبریز در ۸ اسفند
۱۳۵۶ خطاب به مردم آذربایجان فرستادند، فرمودند:

«سلام
بر اهالی شجاع و متدین آذربایجان عزیز، درود بر مردان برومند و جوانان غیرتمند
تبریز. درود بر مردانی که در مقابل دودمان بسیار خطرناک پهلوی قیام کردند و با
فریاد مرگ بر شاه خط بطلان برخرافه گوئی های او کشیدند. زنده باشند مردم مجاهد عزیز
تبریز که با نهضت عظیم خود مشت محکم بر دهان یاوه گویانی زدند که با بوق های
تبلیغاتی انقلاب خونین استعمار را که ملت شریف ایران با آن صددرصد مخالف است انقلاب
سفید شاه و ملت می نامند و این نوکر اجانب و خودباخته مستعمرین را نجات دهنده کشور
می شمارند...».

حضرت
آیت الله گلپایگانی (ره) فرمودند : «...این مصیبت بزرگ را خدمت حضرات آقایان علما و
عموم مردم مسلمان و غیور آذربایجان خصوصاً خانواده های مصیبت زده و داغدار تسلیت
عرض می نمایم...حادثه تبریز را تاریخ در شمار حرکت های مسلمانان برای دفاع از اسلام
ثبت می نماید...»

آیات
عظام و علمای حوزه علمیه قم، روحانیون مبارز خراسان، طلاب گیلانی و مازندرانی مقیم
قم، طلاب اصفهانی مقیم قم، روحانیت مبارز ایران مقیم بیروت، فضلا و محصلین همدانی
حوزه علمیه قم، حوزه علمیه مشهد، جامعه روحانیت خمین، جمعی از روحانیون تهران،
جامعه روحانیت کاشان، روحانیان یزد و غیره اعلامیه هایی در مورد این قیام صادر
نمودند و چهلم شهدای تبریز را عزای عمومی اعلام داشتند.

در
تاریخ ۳۰/۱۱/۱۳۵۶ اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان اروپا در بیانیه خود کشتار
مردم تبریز را همسنگ با قیام ۱۵ خرداد دانستند:«وسعت و سبعیت قهر ضدانقلابی که رژیم
ضدخلقی در سرکوب این قیام به کار برده است، شکوهمندی و وسعت و دامنه و اهمیت آن و
میزان وحشت و هراس رژیم را از حرکت عمومی نشان می دهد.»

وبه
حرمت خون شهدای این قیام ها علما و روحانیون عید سال ۱۳۵۷ را تحریم نمودند که:

روزی که دگرگون شود احکام خدا عید
نداریم

روزی که ز مرجع شود اعلام عزا عید
نداریم

روزی که هزاران نفر از حق طلبان زیر
شکنجه

تبعید بود رهبر شایسته ما عید نداریم

منابع:

۱.
صحیفه امام، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).

۲.
حماسه ۲۹ بهمن تبریز، دکترعلی شیرخانی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول ۱۳۷۸.



۳.
جنبش دانشجویی تبریز، رحیم نیکبخت، مؤسسه سوره، چاپ اول ۱۳۸۱.

۴.
تاریخ معاصر ایران از دیدگاه امام خمینی(ره)، محمد هاشمی تروجنی ـ حمید بصیرتمنش،
مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ پنجم ۱۳۸۸.

محمد علی محرمی

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.