خشوع اندام ۱۳۹۲/۰۸/۰۵ - ۵۴۸ بازدید

منظور از خشوع اندام که در روایات آمده چیست؟
تفاوت خشوع و خضوع و فروتنی چیست؟


«خشوع جوارح»
خشوع جوارح به این است که چشم خود را به زیر افکنی و به چیزی که مخالف حق و شرع است التفات نکنی، دست و پا و سایر اعضا را نیز تنها در راه حق به کار گیری و با آنها اسباب رضایت الهی را فراهم آوری.
علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل آیه ( قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ) می فرماید:
خشوع تأثّر خاص مقهور است در برابر قاهر به قسمی که از غیر جدا می شود و متوجه او می گردد. و خشوع از صفات قلب است و بعد به جوارح نسبت داده می شود. به عنوان نمونه رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وقتی دیدند شخصی در نماز با محاسنش بازی می کند فرمود اَمّا اِنّه لَو خَشَعَ قَلبَه لَخَشِعت جَوارِحُه اگر قلب او خشوع داشت جوارح او نیز خشوع می داشتند. و برای این که خشوع در نماز پیدا شود باید دقت کند که نماز توجه کسی که صاحب فقر و ذلت است به ساحت عظمت و کبریاء و منبع عزت و بهاء. و لازمه اش این است هر انسانی که توجه به این معنا داشته باشد دل خود را از هر چه او را مشغول می کند خالی کند و تمام توجه خود را به او مشغول نماید و همّ خود را همّ واحدی قرار دهد و از التفات به غیرپرهیز کند. و چگونه عمل می کند فقیر محض وقتی ملاقات کند با غنی محض و ذلیل چگونه رفتار می کند در برابر عزت مطلقه. (برگرفته شده از تفسیر المیزان جلد 15 صفحه 3-4).
هرچند سه واژه خضوع، خشوع و تواضع (فروتنی)، در مقابل تکبر به به یک معنی به کار می روند؛ لیکن بین آنها تفاوتهای ظریفی وجود دارد . برخی، در مقام فرق بین خضوع و خشوع، اوّلی را به اعضای بدن و دومی را به قلب اختصاص داده اند. (المیزان ج ۱ ، ص ۱۵۲ ). برخی، خشوع را اعم از خضوع دانسته و گفته اند: قلمرو خضوع بدن است؛ لیکن خشوع، علاوه بر بدن، صدا (پایین آوردن صدا) و نگاه (به پایین نگریستن) را در بر می گیرد. (مجمع البحرین ج ۱ ، ص ۶۴۹ - دعائم الاسلام ج ۱ ، ص ۱۳۶).
برخی دیگر گفته اند : خشوع بیشتر در پایین آوردن صدا و خضوع در به زیر افکندن سر به کار می رود.( شرح اصول الکافی(مازندرانی) ج ۸ ، ص ۲۳۷).
« تفاوت خضوع و خشوع با تواضع (فروتنی)»
کاربرد تواضع به اعتبار خُلقیات و افعال ظاهر و باطن است و یا تواضع، تن دادن به منزلتی فروتر از منزلت استحقاقی است. (الفروق اللغویة ص ۲۱۵-۲۱۷ - شرح اصول الکافی(مازندرانی) ج۱۱، ص۲۰۶-۲۰۷). اما همانطور که گفتیم خضوع را به اعضای بدن و خشوع را به قلب نسبت می دهند.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.