خودسازی در سیره علما ۱۳۹۱/۷/۱ - ۶۰ بازدید

خودسازی در سیره علما

خودسازی در سیره علما

آیه الله مظاهری در مورد حضرت امام فرمودند: «‌درس ایشان فقط تعلیم و تعلّم نبود بلکه مقیّد بودند در ضمن تعلیم،‌ تهذیب هم باشد. آنچه برای ما اعجاب انگیز و از الطاف بزرگ ایشان بود تهذیب عملی بود که ایشان داشتند.

به نام خدا
از دغدغه های اصلی علماء و بزرگان ما ، مساله تزکیه نفس بود، به همین خاطر اولین چیزی که بدنبال آن بودند، پیدا کردن استاد اخلاق مناسب بود. که متاسفانه امروزه جایگاه اخلاق و استاد اخلاق در حوزه ما کمرنگ شده است.
اخلاق و تزکیه نفس متاسفانه در بین مردم جامعه نیز جایگاه آنچنانی که باید داشته باشد را ندارد و شاید یکی از علت های آن، همین کمرنگ شدن مساله اخلاق در بین طلبه ها باشد.
اخلاق و تربیت اسلامی را مردم عوام از روحانیت درس می گیرند و وظیفه ی روحانیت، با توجه به تاکیداتی که از سوی خدا و ائمه اطهار علیهم السلام در این زمینه وارد شده است وظیفه سنگینی است.
تزکیه و تهذیب نفوس از اهداف اولیه بعثت انبیاء‌ به شمار می رود. «هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ »[۱] «او خداوندی است که در میان مردمی امّی پیامبری از خودشان فرستاد تا آیات خدا را بر آنها خوانده و آنها را تزکیه نماید و کتاب و حکمت به آنها بیاموزد» و وقتی به اهمیت بیشتر آن پی می بریم که می بینیم خداوند در قرآن کریم بعد از یازده بار قسم ، تنها راه رستگاری را تزکیه نفس ذکر می کند. «وَ الشَّمْسِ وَ ضُحیها ... قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّیها»[۲] «هر که نفس خویش را تزکیه کرد رستگار شد.»
و آنچه به این مجاهده ویژگی فوق العاده می دهد دائمی بودن آن است و اینکه انسان همیشه باید مترصد دامهای شیطان و نفس اماره باشد.
حضرت علی (ع) می فرمود: «حتی یک لحظه مسامحه و سهل انگاری در مورد نفوس خود نکنید که این سهل انگاری ها در مورد نفس، شما را به راه های تاریکی می کشاند»[۳]
از همین روست که در مناجات امام سجاد (ع) مشاهده می کنیم که چطور از شرّ نفس خویش به خداوند شکایت می کند: «الهی الیک اشکو نفساً بالسوء أمّاره والی الخطیئهِ مبادَرَهَّ...»
«خدای من به تو شکایت نفسی را می کنم که امر کننده به بدی هاست و به خطا سبقت می گیرد و به معصیت و گناهان حریص است و در معرض سخط تو قرار می گیرد و مرا به وادی هلاکت می کشاند و مرا در نزد تو خوارترین هلاک شدگان قرار می دهد، تعلل او زیاد و آرزوی او بلند است...»[۴]

در حالات علماء ربّانی و بزرگان دین نیز وقتی نظر می افکنیم ،‌دائماً مترصّد نفس خویش بوده و اهمیّت فوق العاده ای برای تهذیب نفس و خود سازی قائل بوده اند، به طوری که پیوسته به مراقبه و محاسبه خویش می پرداخته اند و در اثر همین مجاهدت ها ،‌ پروردگار عالم نیز طبق وعده‎ای که در قرآن کریم داده، «وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا»[۵] راه های جدیدی از معرفت و هدایت را به روی آن ها گشوده است.[۶]

تهذیب نفس در کلام بزرگان :

حضرت امام خمینی(ره):

«تا فرصت از دست نرفته بیدار شوید،‌ در مرحله اوّل در مقام تهذیب و تزکیه نفس و اصلاح خود بر آئید.»[۷] «اگر شما درس بخوانید ممکن است عالم شوید ولی باید بدانید که میان مهذّب و عالم خیلی فاصله است.
هر چه این مفاهیم در قلب سیاه و غیر مهذّب انباشته گردد حجاب زیادتر می شود، در نفسی که مهذّب نشده علم حجاب ظلمانی است ، علم نور است ولی در دل سیاه دامنه ظلمت و سیاهی را گسترده‎تر می سازد.»[۸]
«... حوزه‎‎های علمیه بیدار باشند، تقوا را ،تقوا را، تقوا را، ‌نصب العین خود قرار بدهید ـ ‌فضلا و ‌طلاب علوم دینیه ،‌ تقوی، ‌تقوی، تنزیه نفس و مجاهده با نفس می تواند بر یک امّت حکومت کند.»[۹]

خود سازی و تهذیب نفس در سیره عملی بزرگان:

حضرت امام خمینی (ره):
آیه الله مظاهری در مورد حضرت امام فرمودند: «درس ایشان فقط تعلیم و تعلّم نبود بلکه مقیّد بودند در ضمن تعلیم،‌ تهذیب هم باشد و به عبارت دیگر درس ایشان کار رسول گرامی اسلام(ص) بود که:«وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ» آنچه برای ما اعجاب انگیز و از الطاف بزرگ ایشان بود تهذیب عملی بود که ایشان داشتند.»[۱۰]
«بیش از ۱۲ سال که شرکت در دروس عالیه ایشان داشته ام، در این مدت یک عمل مکروه از ایشان ندیدم. بلکه اگر شبهه مراء و جدالی، شبهه غیبت و دروغی... پیش می آمد حالت نگرانی به خوبی از ایشان نمایان می شد.
یادم نمی رود روزی امام در درس تشریف آوردند و به قدری ناراحت بودند که نفس ایشان به شماره افتاده بود.
درس نگفتند و به جای درس نصیحت تندی نمودند و رفتند. و تب مالتی که داشتند عود کرد و سه روز درس نیامدند. چرا؟ چون شنیده بودند یکی از شاگردان ایشان درباره یکی از مراجع غیبتی کرده بود.»[۱۱]
________________________________________
پی نوشت ها:
۱ . سوره جمعه /۲
۲ . سوره شمس آیات ۱ـ۹
۳ . نهج البلاغه ـ خطبه ۸۵
۴ . مفاتیح الجنان ـ شیخ عباس قمی ـ‌ مناجات خمس عشر، مناجات شاکین
۵ . سوره عنکبوت /۶۹
۶ . در نگارش مقدمه، از کتاب: اخلاق اسلامی (شرح خطبه متقین نهج البلاغه ) و شرح اربعین حدیث امام (ره) استفاده شده: ۱)_ اخلاق اسلامی در نهج البلاغه ، دروس نهج البلاغه آیه الله مکارم شیرازی ـ‌تألیف: ‌اکبر خادم الذاکرین ص۲۸۱ تا ۲۸۷ ـ‌ ناشر: ‌مدرسه الامام علی بن ابیطالب/ سوّم/ ۱۳۷۹ _ ۲ ) ـ شرح اربعین حدیث ـ ص۳ ـ امام خمینی (ره) ـ مۆسسه تنظیم و نشر آثار امام /اوّل/ ۱۳۷۱
۷ . جهاد اکبرـ ص۶۱ ـ امام خمینی (ره) مۆسسه تنظیم و نشر آثار امام ـ چهارم/ ۱۳۷۴ .
۸ . همان / ص۱۸
۹ . صحیفه نور ـ ج ـ ص- ۱۰ /۱۲/ ۵۷ سازمان مدارک فرهنگی اسلامی /۱۳۶۹
۱۰ .سرگذشتهای ویژه از زندگی حضرت امام خمینی(ره) ج۵ـ ص۱۶۶ ـ گردآوری رضا شعر باف،‌ انتشارات پیام آزادی ـ چاپ هشتم / ۱۳۷۴ .
۱۱ . همان/ص۱۶۴
منبع:
این مقاله برگرفته از سایت اندیشه قم می باشد.

تهیه و فرآوری : مجید ملکی ، گروه حوزه علمیه تبیان


برگرفته از پایگاه : http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=۲۰۴۷۳۲

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.