خون خدا ۱۳۸۸/۰۹/۲۹ - ۴۹۱۷ بازدید

معنای «ثارالله» چیست و آیا اطلاق این کلمه به امام حسین علیه السلام، ریشه قرآنی و روایی دارد؟

«ثار» از ریشه «ثَأر» و «ثُؤره»، به معنای انتقام و خون خواهی و نیز به معنای خون است. ۱
۱. برای
«ثارالله»، معانی و وجوه مختلفی ذکر شده که هر یک تفسیر خاص خود را دارد و در مجموع
به این معناست که خداوند، ولی خون آن حضرت است و خود او، خون آن بزرگوار را از
دشمنانش طلب می کند؛ زیرا ریختن خون سیدالشهدا در کربلا، تجاوز به حریم و حرمت الهی
و طرف شدن با خداوند است. به طور کلی، از آن جهت که اهل بیت علیهم السلام «آل الله»
هستند، شهادت این امامان و ریخته شدن خونِ آنان، متعلق به خداوند است ۲ .
اگر چه این واژه
در قرآن نیامده است، اما می توان آن را با آیات قرآنی، این گونه توجیه کرد که
خداوند می فرماید: « من قتل مظلومًا فقد جعلنا لولیه
 سلطَنًا ۳ ؛ آن کس که مظلوم کشته شده، برای ولی اش، سلطه (و
حق قصاص) قرار دادیم».
هر کسی (صرف نظر
از مسلک و مذهبش)، اگر مظلومانه کشته شود، صاحبان خون او، حق خون خواهی دارند و از
آن جا که اهل بیت علیهم السلام - به ویژه امام حسین علیه السلام - مظلومانه و در
راه ایمان و حق و خداوند، کشته شده اند و جان به جان آفرین تسلیم کرده اند، در
واقع، «ولی دم» و خون خواه آنان، خود خداوند است.
بنابراین،
«ثارالله» به این معناست که خون بهای امام حسین علیه السلام، متعلق به خداست و او
کسی است که خون بهای امام حسین علیه السلام را خواهد گرفت. این واژه، حاکی از شدت
همبستگی و پیوند سیدالشهدا علیه السلام با خداوند است که شهادتش همچون ریخته شدن
خونی از قبیل ه خدا می ماند که جز با انتقام گیری و خون خواهی خدا، تقاص نخواهد شد ۴ .
۲. اگر «ثار» به
معنای خون باشد، قطعاً مراد از «ثارالله»، معنای حقیقی نیست؛ بلکه یک نوع تشبیه،
کنایه و مجاز است؛ چون مسلّم است که خدا موجودی مادی نیست تا دارای جسم و خون باشد؛
پس این تعبیر، از باب تشبیه معقول به محسوس است؛ یعنی همان گونه که نقش خون در بدن
آدمی، نقشی حیاتی است، وجود مقدس امام حسین علیه السلام نسبت به دین خدا نیز چنین
نقشی دارد و احیای اسلام، با نهضت عاشورا بوده است.
۳. شاید بتوان در
این باره با نگاه عرفانی مستند به روایات نیز به نتیجه ای نورانی دست یافت. از امام
علی علیه السلام نیز به «اسدالله الغالب» و «یدالله» تعبیر شده است و در حدیث «قرب
نوافل» از پیامبر صلی الله علیه و آله روایت شده که خداوند فرمود:
«بند ه من، به
چیزی دوست داشتنی تر از واجبات، نزد من اظهار دوستی نمی کند و همانا او با نوافل
نیز به سوی من اظهار دوستی می کند؛ پس آن گاه که او را دوست بدارم، گوش او می شوم
که با آن می شنود و دید ه او می شوم که با آن، می بیند و زبان او می شوم که با آن
سخن می گوید و دست او می شوم که با آن، ضربه می زند و پای او می شوم که با آن راه،
می رود. اگر به درگاه من دعا کند، او را دوست خواهم داشت و اگر از من درخواست کند،
به او عطا می کنم». ۵
از این روایت به
خوبی آشکار می شود که اولیای خداوند، «خلیفه» او بر روی زمین و مظهر افعال الهی
اند. خداوند، جسم نیست؛ اما آن چه را که اراده می کند انجام بدهد، از طریق دست
اولیای خود، به ظهور می رساند و کمکی را که می خواهد به سوی بنده ای بفرستد، با پای
اولیای خود می رساند و خونی را که می خواهد از سوی خود، برای احیای دین خودش ریخته
شود، از طریق شهادت اولیای خودش، ظاهر می سازد. از این رو، همان طور که دست امام
علی علیه السلام دست قدرت خدا و «یدالله» است، خون امام حسین علیه السلام نیز خون
خدا و «ثارالله» است.
از این رو، در
زیارت عاشورا، چنین می خوانیم: « السلام علیک یا ثار
الله و ابن ثاره  و الوتر الموتور ؛ سلام بر تو ای خون خدا و فرزند خون
او! سلام بر تو ای یگانه دوران»! همان گونه که ابن قولویه در زیارت هفدهم و بیست و
سوم امام حسین علیه السلام این فقره را نقل می کند: « و
انک ثار الله فی الأرض و الدم الذی  لا یدرک ثاره أحد من أهل الأرض و لا یدرکه الا
الله وحده ». ۶
همان گونه که نقش
خون در بدن آدمی، نقشی حیاتی است و بود و نبودش، زندگی و مرگ او را رقم می زند،
وجود مقدّس
امام علی و امام
حسین علیهماالسلام نزد خدا و در دین او، چنین نقشی دارند و اگر آن حضرت نبود، اسلام
نبود و اگر حسین
علیه السلام نبود،
اسلام و تشیّع نبود.
آری، تا یاد و نام
سیّدالشّهدا علیه السلام زنده و بر سر زبان هاست، تا عشق حسین علیه السلام در دل ها
می تپد، تا آتش محبت و ولایت او در قلوب انسان ها مشتعل است، تا فریاد «یا حسین» بر
بلندای آسمان ها و زمین، طنین انداز است، نام و یاد خدا، زنده و پایدار است؛ چون
او، هم ه هستی خود را در راه خدا، انفاق و ایثار کرد؛ سیمای ننگین ریاکاران و تحریف
گران زمان را آشکار نمود و نقاب از چهر ه زشت آنها برداشت و اسلام ناب نبوی و علوی
را نمایاند. خون او، شرافت «ثارالله» را گرفت.
 
پی نوشت:
۱. الطریحی، مجمع
البحرین، ج ۱، ص ۲۳۷، معین، محمد، فرهنگ فارسی، ج ۱، ص ۱۱۸۵.
۲. جواد محدثی،
جواد، درس هایی از زیارات عاشورا، ص ۱۴؛ اصغر عزیزی تهرانی، شرح زیارت عاشورا، ص
۳۵.
۳. اسراء، آی ه
۳۳.
۴. فرهنگ عاشورا،
واژه «ثار».
۵. برقی، المحاسن،
ج۱، ص۲۹۱.
۶. کامل الزیارات،
ص۶۸۳.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.