نسخه آزمایشی

دلیل گول خوردن آدم و حوا ۱۳۸۷/۱۰/۳ - ۹۵۰۴ بازدید

دلیل گول خوردن آدم و حوا

«فَوَسْوَسَ
لَهُمَا الشَّیْطانُ لِیُبْدِیَ لَهُما ما وُورِیَ عَنْهُما مِنْ سَوْآتِهِما وَ
قالَ ما نَهاکُما رَبُّکُما عَنْ هذِهِ الشَّجَرَةِ إِلاَّ أَنْ تَکُونا مَلَکَیْنِ
أَوْ تَکُونا مِنَ الْخالِدِینَ
».
(۱)

 

 


پرسش:
با اینکه حضرت آدم پیغمبر بود، آدم خوب و
عاقلی بود و از تعلیم اسمای الهی بهره مند بود، چگونه شیطان توانست او را فریب دهد
و سر او را کلاه بگذارد؟

 پاسخ
این پرسش بسیار مهم است و اگر نکته اش مشخص و معلوم شود برای امروز ما مفید است
ممکن است ۶۰ سال ۷۰ سال زحمت بکشیم تهذیب نفس و اخلاق داشته باشیم و کسب علم کنیم
اما یکدفعه شیطان همان فرمول را به کار ببندد و سرمان را کلاه بگذارد. حتی اگر بحث
گناه حضرت آدم(ع) هم نباشد چنان که قول صحیح مفسرین این است که خطای حضرت آدم(ع) به
دلایلی گناه نبود زیرا آنجا عالم تکلیف نبوده است. ولی بالاخره حضرت آدم(ع) زیرک
بوده و آنقدر علم و ظرفیت داشته که پیغمبر شود اما باز هم شیطان زورش به او رسیده
این نکته مهمی برای امروز ما است که چطور شد سرش کلاه رفت. حالا به عنوان گناه باشد
یا ترک اولی؟! و این مسئله اختصاص به مردان یا زنان هم ندارد، چنان که در آیه شریفه
می خوانیم: «فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّیْطانُ». شیطان وسوسه کرده برای هر دو آنها
این که اول آدم را وسوسه کرده باشد بعد زورش به او نرسیده سراغ حوا رفته. انصافاً
از قرآن بر نمی آید وسوسه کرد هر دو را پس تک تک در طول هم نبود که تقصیر را به
گردن یکی از آنها بیندازیم و بگوئیم شیطان از طریق حوا وارد شد، پاسخ اصلی این است
که از آیات قرآن استفاده می شود که به ۴ دلیل، سر آدم و حوا کلاه رفته، سه دلیل را
آیه ۲۰ و ۲۱ سوره اعراف گفته و یک دلیل را هم آیه ۱۲۰ سوره طه بیان فرموده است.

 

 دلیل
اول:

 حس
تکامل آدم و حوا بود که شیطان از همین ویژگی سوء استفاده کرد و گفت: «ما
نَهاکُما رَبُّکُما عَنْ هذِهِ الشَّجَرَةِ إِلاَّ أَنْ تَکُونا مَلَکَیْنِ
».
نهی خدا از خوردن میوه این درخت به خاطر این است که اگر بخورید ملائکه می شوید!!
اما من شیطان سابقه ام از تو آدم و حوا بیشتر است هر کسی از این درخت خورد، جزء
ملائکه شد! خدا خواست آدم خلق کند به شما گفت از این نخورید، اگر بخورید اشکالی
ندارد و شما هم مَلَک می شوید و خدا دوباره آدم دیگری خلق می کند!!

 سؤال:
آیا انصافاً مَلَک شدن بد است؟ آیا مَلَک شدن گناه است؟ جبرئیل و میکائیل و اسرافیل
شدن چه گناهی دارد؟! به خصوص این که آدم آن مقام بالای ملائکه را دید که سراسر
نورند و عقل اند و خوشش آمد. لذا قصد سرپیچی از فرامین خدا را نداشت، بلکه حس تکامل
یابی داشت. اگرچه حضرت آدم از جهت علمی و مقام خلافت الهی بر فرشتگان برتری داشت
اما از جهت یکپارچگی زیبایی و نورانیت، نسبت به فرشتگان برای خودش نقص می دید و می
خواست از این جهت نیز برتری پیدا کند. و آنچه درباره وسوسه آدم از طریق حوا مطرح
شده، مطالب بی اساسی است که از تورات تحریف شده برخاسته است.

 


 دلیل
دوم:


 حس
جاودانگی است؛ بشر دوست دارد که جاودانه باشد در ضمیر ناخودآگاه همه ما اینست که
دوست داریم همیشه بمانیم. نوع بشر چنین است اگر مشکل حادّی نباشد دوست ندارد از بین
برود حتی اگر زندگی سختی داشته باشد. در جد ما حضرت آدم نیز این خصلت بود و شیطان
نیز از همین ویژگی سوء استفاده کرد و گفت: «أَوْ تَکُونا مِنَ الْخالِدِینَ».
(۲)


 


 دلیل
سوم:


«وَ
قاسَمَهُما إِنِّی لَکُما لَمِنَ النَّاصِحِینَ
»(۳)؛
«قسم خورد برای آدم و حوا که آن دو حرفی که برایتان زدم خیرخواهی بود».

«قصد جهنم بردن
تان را ندارم غرض من نصحیت است.»

 تا
به حال آدم و حوا قسم دروغ از کسی نشنیده بودند به همین جهت باورشان شد.

 


 دلیل
چهارم:


 از
آیه ۱۲۰ طه استفاده می شود «فَوَسْوَسَ إِلَیْهِ الشَّیْطانُ قالَ یا آدَمُ هَلْ
أَدُلُّکَ عَلی  شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَ مُلْکٍ لا یَبْلی
». منظور از «ملک
لایبلی
» یک ریاستی که تمام شدنی نیست. انسان خواهان ملک است. خواهان دارایی و
ریاست است. این هم چیز بدی نیست بلکه گاهی مقدس است. حضرت حجت(عج) انتظار می کشد تا
یک زمانی زمامدار عالم شود. حضرت امیر(ع) فرمودند: «اگر زیر بار خلافت می روم فقط
به این دلیل است که حق مظلومی را بگیرم یا ظالمی را عقاب دهم».

 لذا
خلقت آدمیزاد طوری است که به این ۴ چیز (تکامل خواهی، جاودانگی، خیرخواهی و
فرمانروایی) گرایش دارد و لذا از همین جا شیطان وارد شد و هر چهار مورد را برای آدم
بکار برد تا بتواند او را فریب دهد. من گمان می کنم یکی از آنها برای آدم های
معمولی حتی کسانی که ادعا دارند خودسازی کردند بس است که وسوسه شدند؛ چه رسد به هر
چهار مورد!!

 


 
سؤال
دیگر:
چرا آدم دوست داشت مَلَک شود در حالی که مقام خود آدم بالاتر از
ملائکه است؟

 جواب:
در این باره گفتنی است؛ که میان جنبه جسمی و شخص حضرت آدم(ع) و جنبه خلافت الهی و
شخصیت حضرت آدم باید تفاوت قایل باشیم. چنین نیست که شخص حضرت آدم و جنبه جسمی او
از جبرئیل و میکائیل بالاتر باشد. زیرا ملائکه عقل محض اند و در روایت آمده «رَکَّب
فی الملائکة عقلاً بلا شهوة
؛ خداوند آفرینش فرشتگان با عقل بدون شهوت قرار داده
است».(۴)

 وقتی
خدا گفت سجده کنید با عقل شان جور درنیامد دیدند کاری خلاف عقل است. بخاطر این که
عقل محض بودند خوب و بد را می فهمیدند وقتی خدا فرمود سجده کنید همه تعجب کردند با
عقل جور در نمی آید که افضل بر فاضل یا فاضل بر مفضول سجده کند. به همین جهت خداوند
از ملائکه عصبانی نشد بلکه نظر آنها را با سکوتش امضاء کرد. نگفت دروغ می گوئید یا
اشتباه می کنید بلکه فرمود «أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ»؛ «من یک چیزی می
دانم که شما نمی دانید». آن چیز این است که هدف خلقت من از آدم است، مقام خلافت
الهی است و علت غایی خلقت، ظهور چهارده معصوم است و سجده فرشتگان بر آن مقام خلافت
الهی و بر آن مقام نوریّه است که وسائط فیض می باشند.

 در
جامعه کبیره می خوانیم: «خلقکم اللَّه انوارا فجعلکم بعرشه محدقین». یعنی در
زمانی که نه آدمی بود و نه ملک انوار شما در عرش خدا وجود داشت.

 ملائکه
آن قدر عاقل بودند که حتی یک نسل از آدم نگذشت که حرف آنها راست درآمد و انسان خون
ریزی و فساد کرد - قابیل، هابیل را کشت - پس حق داشتند دلیل سجده را بپرسند.

 خداوند
هم انصاف و عدالت دارد به خاطر سؤال آنها عصبانی نشد و عذاب شان نکرد بلکه برایشان
منطق آورد که اگر فقط شما بودید و شخص آدم و نسل آدم، شما برتر بودید در حالی که
سجده شما در برابر آدم به جهت مقام خلافت الهی اوست و به جهت آن است که فقط صلب آدم
حامل نور چهارده معصوم است که مقام اینان حتی مقدم و برتر از مقام حضرت آدم و تمامی
انبیای الهی است به طوری که حضرت محمد(ص) گل سرسبد خلقت است و حجةبن الحسن عسگری
جهان را پر از عدل و داد می کند پس سجده در واقع بر شخص حضرت آدم نبود بلکه بر مقام
خلافت الهی و بر کسانی بود که گرد عرش خداوند موجود بودند و بنا بود از صلب آدم به
صورت بشر خلق شوند «حتّی منَّ عَلینا بِکُم فَجَعَلکم فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّه
أَنْ تُرْفَعَ وَ یُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ
»؛ «خدا بر ما انسان ها منت گذاشت که
شما را در قالب بشر خلق نمود».

 بنا
برآنچه گفته شد اگر جنبه شخصی و جسمی حضرت آدم ملاحظه شود، لطافت و نورانیت فرشتگان
برتر است و برای حضرت آدم ارتقاء به آن لطافت و مقام فرشتگان جالب بود و شیطان از
همین حس تکامل جویی آدم از جنبه شخصی و جسمی سوء استفاده کرد و او را وسوسه کرد تا
از میوه ممنوعه بخورد. اگرچه از جهت شخصیت علمی و مقام خلافت الهی، حضرت آدم بر
فرشتگان برتری داشت و معلم فرشتگان بوده است.

 


 
سؤال
دیگر:
خداوند حضرت آدم و حوا را نسبت به خوردن درخت ممنوعه هشدار داده
بود و از سختی های بعد از آن خبر داده بود پس چرا آدم و حوا رعایت نکردند؟

 خداوند
در قرآن به آدم می فرماید: اگر در بهشت باشی «إِنَّ لَکَ أَلاَّ تَجُوعَ فِیها
وَ لا تَعْری  وَ أَنَّکَ لا تَظْمَؤُا فِیها وَ لا تَضْحی
؛ در زندگی
بهشتی نه گرسنه می شوی نه برهنه می مانی نه تشنه می گردی و نه آفتاب زده می شوی».(۵)

 ولی
با این وجود وقتی شیطان او را وسوسه به جاودانه ماندن کرد و رهنمون به شجره خلد
توهمی نمود همیشه ماندن را بر آن همه راحتی بهشت ترجیح دارد و یکی از ویژگی های
ممتاز انسان است که برای جاودانگی و حفظ آینده خود حاضر است بسیاری از سختی ها و
مشکلات را تحمل کند. اما چه بسا شیطان و افراد شیطان صفت، از همین ویژگی انسان سوء
استفاده کنند و به عنوان تأمین زنگی آینده و بار زندگی بستن و... آدمی را به انحراف
بکشانند و او را در ورطه هلاکت قرار دهند.

 


سؤال آخر اینکه؛ آیا خوردن از درخت ممنوعه
توسط حضرت آدم(ع) سرپیچی از فرمان خدا و گناه نبود و با عصمت او ناسازگار نیست؟

 در
این باره باید دانست که میان «نهی مولوی» و «نهی ارشادی» تفاوت است. نهی مولوی در
مورد کارهای حرام می باشد که وعده جهنم برای آن داده شده است. مانند ارتکاب قتل و
یا ترک عبادت واجب، اما «نهی ارشادی» توصیه و سفارش است به طوری که اگر انجام دهد
آسایش و آرامش بیشتری خواهد داشت. مانند توصیه به رعایت مسائل بهداشتی و مصرف دارو
که اگر کسی رعایت نکرد، بیماری خودش طولانی خواهد شد و در دنیا آسایش و آرامش خودش
را از دست خواهد داد. با توجه به آنچه گفته شد، خوردن از درخت ممنوعه مورد نهی
ارشادی خداوند بود و موجب هبوط حضرت آدم به دنیا و سختی کشیدن او شد. اما کار حرام
نبود تا مورد «نهی مولوی» باشد و با عصمت ناسازگار باشد.

 

 پی‌نوشت‌ها:



۱.

اعراف، آیه ۲۰.


 ۲.

اعراف، آیه
.



۳.

اعراف، آیه ۲۱.


۴.

علل الشرایع، ج
۱، ص ۴.



۵.

طه، آیات ۱۱۸ - ۱۱۹.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

rash...
ممنمون . مگر خداوند از اینده خبر ندارد و ایا خداوند نمی دانست که ادم توسط شیطان وسوسه خواهد شد
پرسمان
سوال شما با شناسه ۶۶۴۳۸۴ و گذرواژه tpzij ثبت گردید

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.