راهبرد و راهکار بیداری برای نماز صبح ۱۳۹۹/۱۰/۱۹ - ۴۳۱ بازدید

باسلام واحترام خدمت کارشناسان محترم که به حق دغدغه ای ازماراباپاسخ هاتون برطرف می کنید
سوال؟من برخی مواقع نمازصبحم قضامیشه وهمان روزقضای ان رامیخوانم،ولی دغدغه من اینکه این عملم موردقبول ورضای خداقرارنگیردومورد بازخواست وعذاب دراخرت قراربگیرم؟چه راهکاری دین برای رفع اینگونه دغدغه هاپیشنهادمی دهد؟

خوشحالیم که نگرانى شما در دوران شور و حال جوانى رسیدن به کمالات انسانى مى باشد و امیدواریم با مطالبى که در این نوشتار ارائه مى گردد بتوانیم راه حل مناسبى جهت دغدغه هاى ذهنیتان ارائه نمائیم . باشد که ما را نیز از دعاى خیر خود فراموش نفرمائید ؟ خوشحالیم که نگرانى شما در دوران شور و حال جوانى رسیدن به کمالات انسانى مى باشد و امیدواریم با مطالبى که در این نوشتار ارائه مى گردد بتوانیم راه حل مناسبى جهت دغدغه هاى ذهنیتان ارائه نمائیم . باشد که ما را نیز از دعاى خیر خود فراموش نفرمائید .
خواندن نماز صبح در اول وقت آن , شاید از نمازهاى دیگر مشکل تر باشد چرا که کندن از رختخواب گرم و لذت خواب در ابتداى راه سخت است ولى نماز گزار مى تواند با کمى تمرین و ممارست از منافع سحر و صبح بهره مند گردد و از فیض نماز اول وقت ( بالاخص نماز صبح ) بى نصیب نماند . پیامبر خدا ( صلى الله علیه و آله ) فرمودند : هیچ بنده اى نیست که به اوقات نماز و مواضع خورشید اهتمام ورزد , مگر اینکه آسودگى در هنگام مردن و از بین رفتن غم و اندوه ها و نجات از آتش را برایش ضمانت کنم . ( میزان الحکمه / ج ۷ / ص ۳۱۲۹ )
دانشجوى عزیز باید توجه داشته باشید که از دست دادن سحر خیزى معلول علتهاى مختلفى مى باشد . مهمترین عامل آن این است که انسان به درستى نمى داند هدف زندگى چیست و دین و عبادت چه نقشى در رسیدن به این هدف دارد . کسانى که هدفمند زندگى مى کنند و مى دانند براى چه باید دین دار بود , چه بسا انگیزه بسیار قوى اى در این زمینه دارند و این مشکل را ندارند .
زندگى از نظر اسلام که دین توحیدى است , فرصت خدایى شدن انسان است و هدف زندگى هم همین است . انسان مظهر خدا است و یک عمر فرصت دارد که این مظهریت خود را بالفعل کند و هر چه بیشتر صفات خدا را در خود جاى دهد و پر از خدا شود و خدایى گردد . مانند آهنى که چون در کنار آتش قرار میگیرد , به رنگ آتش در مى آید و صفات آتش پیدا مى کند , از زیبایى و قدرت و حرارت ووو
در زندگى انسان نیز فرصت هاى فراوانى مانند اوقات نماز و روزه و حج و خدمت به خلق خدا و مانند آن وجود دارد که همه فرصت هاى خدایى شدن انسان هستند . انسان خداجو تمام سعى اش این است که فرصت ها را از دست ندهد و از آن به نحو احسن براى کمال و قرب خود به خدا استفاده نماید . در این میان نماز صبح و اول وقت بسیار اهمیت دارد .
مومنین و اولیاى خدا این مشکلات را ندارند , دلیل آن هم روشن است . چون ایمان قوى اى دارند . باید ایمان را تقویت کنیم . با معرفت توحیدى هستى و خداوند , با تسلیم . با ولایت پذیرى و رابطه با اولیاى خدا . از طریق رابطه با قرآن کریم . قرآن کتاب توحید است , وقتى به درستى با آن رابطه نداریم و وقتى حتى آن را نمى خوانیم , مشکل پیدا مى کنیم . ایمانمان ضعیف مى شود . هجوم فرهنگى دشمن هم که غوغا کرده . شیطان و نفس و دشمن هم فراوان داریم . چاره اى جز خودسازى نیست . خودسازى یعنى خود را از هر چه غیر خدایى است خالى کنى و پر از خدا شوى , مانند بطرى اى که پر از هوا است و وقتى شما آن را از آب پر مى کنید هواى آن خالى و آب جاى آن را مى گیرد . باید اندیشه و اخلاق و علم و عمل مان توحیدى و پر از خدا شود تا راحت شویم , تا انگیزه زندگى داشته باشیم و تا با اشتیاق به سوى خدا برویم و با علاقه نماز بخوانیم . ! ! ! ! ! !
پرسشگر گرامى . اگر چیزى به نام خواب وجود نداشت ، چه اتفاقى مى افتاد ! ! خواب و استراحت یکى دیگر از نعمتهاى خداوندى است که ما از آن غافل هستم . امیدواریم خداوند توفیق شکر گذارى نعمت هایش را به ما عنایت بفرماید . قرآن کریم در مورد شب و استراحت در آن مى فرماید : « وَ جَعَلْنَا نَوْمَکمُ‌ْ سُبَاتًا * وَ جَعَلْنَا الَّیْلَ لِبَاسًا و خواب شما را مایه آرامشتان قرار دادیم ، و شب را پوششى ( براى شما ) » . [
[ ۱ درمان واقعى بیدارى صبح براى نماز :
لطفا دقت کنید ! ! من از شما سوال مى کنم , آیا در مواقعى که قرار است صبح زود از خواب بلند شوید نیز نمى توانید از خواب بلند شوید ؟ مانند مواقعى که براى رفتن به کوه و گردش با دوستان خود صبح زود برنامه ریزى نموده اید ! یا مثلا امتحان دارید ! آیا تاکنون فکر کرده اید چرا وقتى با دوستتان قرار دارید , فورا بیدار مى شوید و چه بسا بدون کوک کردن ساعت و از مدتها قبل از ساعت قرار , خود به خود بیدار مى شوید و هیچ چیزى مانع بیدار شدن شما نمى شود , اما هنگامى که مى خواهید نماز بخوانید و با خدا صحبت کنید و قرار ملاقات با خدا دارید , اینطور نیست و هر کارى مى کنید بیدار نمى شوید و اگر بیدار شدید دوباره مى خوابید ؟
مى دانید مشکل ما چیست ؟ مشکل این است که ما به قرارى که با دوستمان داریم بیشتر معرفت داریم و بیشتر ایمان داریم و رابطه با دوستان را بیشتر دوست داریم تا نسبت به خداوند . مشکل در ضعف ایمان است . نمى دانیم خدا چیست و چه خاصیتى براى ما دارد . از رابطه با دوست لذت مى بریم اما از رابطه با خدا لذت نمى بریم . وقتى یاد دوست را در ذهن خود کوک مى کنیم , بدون ساعت بیدار مى شویم , ولى وقتى یاد خدا را در خود کوک مى کنیم , نمى توانیم بیدار شویم . این یک مشکل فنى ایمانى است . تمام کسانى که صبح بیدار مى شوند و کسانى که حتى قبل از صبح بیدار مى شوند و نماز شب مى خوانند , اینها با ساعت بیدار نمى شوند . ساعت کمک مى کند , ولى ساعت به انسان انگیزه نمى دهد . دستگاه انگیزشى انسان را فقط و فقط خدا تحریک مى کند . تا معرفت و محبت خدا در دل انسان کوک نشود , انسان نمى تواند بیدار شود . شما اگر مى خواهید صبح بیدار شوید , اول باید عشق خدا را در خودتان کوک کنید و بعد البته رعایت موارد زیر هم مى تواند کمک کار باشد .
رعایت نکاتى که ذکر مى شود , بعد از کوک کردن یاد و عشق خداوند در دل , مى تواند شما را در بیدار شدن به موقع براى نماز صبح یارى کند .
. ۱ هر چه معده در هنگام خواب شب سبک باشد ، به هنگام صبح راحت تر مى توانید از خواب برخیزید . از این رو فاصله ى ۲ ساعت بین خوردن شام و خواب , فاصله ى مناسبى است . البته بهتر است غذایى که میل مى کنید ، نیز غذایى سبک و کم حجم باشد . حضرت عیسى - علیه السلام - مى فرماید : اى بنى اسرائیل ! پرخورى نکنید زیرا هر که زیاد بخورد ، زیاد مى خوابد وهر که زیاد بخوابد ، کمتر نماز مى خواند وهر که کمتر نماز بخواند ، در زمره غافلان قلمداد مى شود . [
[ ۲ امام صادق - علیه السلام - ، در مورد سخنانى که میان حضرت یحیى - علیه السلام - و ابلیس گذشت ، فرمود : یحیى به شیطان گفت : این آویزها چیست ؟ شیطان گفت : اینها شهوات و امیالى است که فرزند آدم گرفتار آنها شده است . یحیى گفت : آیا چیزى از آنها براى من نیز هست ؟ شیطان گفت : گاه سیر و پر مى خورى و ما هم تو را از نماز و یاد خدا باز مى داریم . یحیى گفت : با خدا عهد مى بندم که هرگز معده خود را از غذا پر نکنم و ابلیس گفت : من هم با خدا عهد مى بندم که از این پس هرگز مسلمانى را اندرز ندهم .
آن گاه امام جعفر صادق - علیه السلام - فرمود : اى حفص ! با خدا عهد مى بندم که جعفر وخاندان جعفر هرگز شکمهاى خود را از طعام انباشته نکنند . . . . [ . ۲
[ ۳ بدن انسان به خصوص در شب به خواب کافى نیاز دارد و اگر این نیاز برطرف نشود , در کار روزانه و . . . . ایجاد خلل مى کند . شب نشینى ها و خوابیدن دیر هنگام , در بیدار نشدن براى نماز و یا کسالت در آن بسیار مؤثر است . معمولا کسانى که تا دیر وقت بیدارند ، نمى توانند نماز صبح را بجا آورند . اگر هم بیدار شوند , طبیعى است که نمازى با کسالت و خواب آلودگى بخوانند .
حضرت على - علیه السلام - درباره ى آیه ى یا ایها الذین امنوا لا تقربوا الصلاه و انتم سکارى حتى تعلموا ما تقولون اى کسانى که ایمان آورده اید در حال مستى به نماز نزدیک نشوید , تا بدانید چه مى گویید پرسیدم , فرموده : شما را از خواب آلودگى و چرتى است که نمى گذارد بدانید در رکوع و سجود و تکبیرتان چه مى گویید . [ [ ۴ بنابر این دیر خوابیدن در شب ما را از درک لذتهاى معنوى در سحر و نماز , محروم مى کند .
. ۳ رعایت آداب خواب , از جمله : وضو گرفتن , خواندن سوره هاى توحید ، ذکر صلوات ، تسبیحات اربعه ، تسبیح حضرت زهرا ( سلام الله علیها ) , آیه الکرسى , بخصوص خواندن آیه ى آخر سوره ى کهف و نیز توسل به امام زمان براى محروم نماندن از فیض نماز اول وقت و . . . از جمله امورى است که خواب مؤمن را همراه با هدف و انگیزه مى کند و این توجه و هدفمندى در بیدارى صبح تأثیرگذار خواهد بود . البته اگر بجا آوردن همه ى آداب خواب برایتان سخت است , به هر میزان که مقدورتان مى باشد انجام دهید .
. ۴ در مواقعى که زنگ ساعت شما را بیدار نمى کند ، بهتر است به یکى از نزدیکان سفارش کنید که شما را در ساعت مقرر بیدار کند . در ضمن براى ایجاد عادت مى توانید مثلاً ۲۰ دقیقه مانده به طلوع آفتاب بیدار شوید و نماز خود را بجا بیاورید و هر روز نماز خود را سعى کنید به نماز اول وقت نزدیک تر نماید . . ۵ انجام هر کارى در ابتدا ممکن است کمى سخت باشد ، ولى با تمرین و ممارست و استقامت و پایدارى آن عمل , آسان خواهد شد . خیلى از جوانان تلاش کرده اند و به نتیجه نیز رسیده اند . شما هم مى توانید یکى دیگر از آن جوانان باشید . همین مطرح کردن سوال تان نشان مى دهد که مى خواهید و مى شود ، ان شاءالله .
. ۶ جهت پایبندى به تصمیم براى خود برنامه تنبیه بگذارید . به عنوان مثال با خود عهد ببندید که هرگاه سر ساعت مورد نظر از خواب بلند نشدید ، برنامه ى مورد علاقه تان را که هر روز دنبال مى کردید ترک نمایید .
. ۷ یکى از کارهاى شیطان قبل از انجام هرعبادتى این مى باشد که ، آن را براى ما سخت جلوه مى دهد . مانند ذره بین که اجسام کوچک را بزرگ نشان مى دهد و در این صورت است که با بزرگ نشان دادن چیزى فرد در خود احساس ناتوانى مى کند .
. ۸ نمازهاى روزانه ى خود را سعى کنید در مساجد به جاى آورید و از این طریق روحیه یى معنویتان را بالا ببرید . هر مقدار که ایمان تان افرایش یابد ، انجام اعمال عبادى برایتان آسان تر خواهد شد .
. ۹ همان طور که انجام عبادت ایمان را افزایش مى دهد ، گناه نیز ایمان فرد را سست کرده و توفیق عبادت را از فرد مى گیرد . بر این اساس باید انسان از گناه خود توبه حقیقى نماید تا به انجام عبادت موفق شود . پیامبر خدا - صلى الله علیه وآله و سلم - مى فرماید : نیکى را نور دل و آرایه ( زیباى و روشناى ) رخسار و نیروى کار یافتم و بدى و گناه را سیاهى دل و سستى در کار و زشتى چهره . [ . ۱۰
[ ۵ در مورد آثار و پیامدهاى نماز تأمل کنید ، البته اگر قبل از نمازهاى روزانه و شب به هنگام خواب باشد ، موثر تر است . این مطلب را به عنوان اصل کلى در ذهن داشته باشید ، هر مقدارى آگاهى ما در مورد مسئله اى افزایش یابد احتمال انجام آن کار ( در صورت مثبت بودنش ) نیز افزایش مى یابد . از این رو به این مطالب دقت کنید . « و الذین هم على صلواتهم یحافظون اولئک هم الوارثون و کسانى که بر نمازهایشان مواظبت مى کنند . آنان همان وارثانند ( وارثان بهشت ) » . [ [ ۶
امام على - علیه السلام - مى فرمایند : هیچ کارى نزد خداى ( عزو جل ) محبوبتر از نماز نیست . پس مبادا چیزى از امور دنیا شما را از اوقات نماز باز دارد زیرا خداى ( عز و جل ) مردمانى را نکوهیده و فرموده است : الذین هم عن صلاتهم ساهون همانان که از نمازشان غافلند , یعنى از اوقات نماز غافلند و به آن اهمیتى نمى دهند . [ [ ۷ در اهمیت صبح همان بس که خداى عز و جل به آن قسم خورده است : « و الصبح اذا اسفر [ [ ۸ و سوگند به صبح چون آشکار شود و الصبح اذا تنفس [ [ ۹ و سوگند به صبح چون بدمد » .
بر این اساس مى توان با برنامه ریزى صحیح از این لحظات ملکوتى بهره برد و خود را محروم نکرد و آن را مقدمه اى براى سحر خیزى قرار داد . علامه حسن زاده ى آملى ( حفظه الله تعالى ) مى فرمایند : کسى که سحر ندارد از خود خبر ندارد !
در مورد نماز همین بس که امام صادق ج علیه السلام - در لحظات عمر شریف شان فرمودند : کسى که نماز را سبک بشمارد به شفاعت ما نمى رسد . تفکر در این روایات نیز سود مند است :
پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : [ حفظِ ] شش امر را براى من عهده دار شوید من بهشت را براى شما عهده دار مى شوم : نماز ، زکات ، امانتدارى ، شهوت ، شکم وزبان را . [
[ ۱۰ امام باقر - علیه السلام - مى فرماید : خداوند دوست دارد کسى را که با مردم مزاح کند ، اما سخن زشت به زبان نیاورد و نیز کسى را که اندیشه اى یکتا پرست داشته باشد و کسى را که آراسته به خصلت شکیبایى باشد و کسى را که به نماز خواندن افتخار کند . [
[ ۱۱ پیامبر خدا صلى الله علیه وآله : اى ابوذر ! پروردگارت عزّ وجلّ ، به وجود سه نفر ، بر فرشتگانش مى بالد : مردى که در جایى تنها باشد و [ به وقت اذان ] اذان بگوید ونماز بخواند . پروردگارت به فرشتگان مى فرماید : ببینید بنده من نماز مى خواند وهیچ کس جز من او را نمى بیند . پس هفتاد هزار فرشته به زمین فرود آیند وپشت سر او به نماز ایستند وتا فرداى آن روز برایش آمرزش مى طلبند .
ومردى که شب هنگام در تنهایى برخیزد و نماز گزارد وسجده کند و در حال سجده خوابش برد . پس ، خداوند متعال فرماید : به بنده من بنگرید که روحش نزد من است وبدنش در طاعت من سجده کنان . . . . [
[ ۱۲ پیامبر خدا - صلى الله علیه و آله - مى فرماید : هیچ بنده اى نیست که به اوقات نماز و مواضع خورشید اهتمام ورزد , مگر اینکه آسودگى در هنگام مردن و از بین رفتن غم و اندوه ها و نجات از آتش را برایش ضمانت کنم . [
[ ۱۳ معرفى منابع جهت مطالعه ى بیشتر
. ۱ صلوه الخاشعین ، شهید دستغیب .
. ۲ اسرار نماز ، محسن قرائتى .
[ [ ۱ . نباء / ۹ و
. ۱۰ [ [ ۲ . میزان الحکمه / ج / ۱ ص ۱۸۶ .
[ [ ۳ . همان /
. ۱۸۷ [ [ ۴ . همان / ج ۷ / ص
. ۳۱۲۹ [ [ ۵ . همان / ج
. ۱۱۴ / ۳ [ [ ۶ . مؤمنون / ۹ و
. ۱۰ [ [ ۷ . میزان الحکمه / ج ۷ / ص
. ۳۱۲۹ [ [ ۸ . مدثر /
. ۳۴ [ [ ۹ . تکویر /
. ۱۸ [ [ ۱۰ . میزان الحکمه / ج / ۲ ص
. ۲۷۶ [ [ ۱۱ . همان / ج / ۲ ص
. ۴۲۴ [ [ ۱۲ . همان / ج / ۲ ص . ۵۵۷
[ [ ۱۳ . همان .

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.