نسخه آزمایشی

روزی برای دختران ۲ ۱۳۸۶/۸/۳۰ - ۶۷۷۴ بازدید

روزی برای دختران ۲

در شماره قبل این
مقاله به موضوعاتی چون

فرایند تصویب روز ملی دختران، اهداف و دلایل نامگذاری و مقام و جایگاه زن در اسلام
پرداخته شد. در این شماره نیز به اهمیت الگوسازی برای دختران و الگوپذیری آنان از
شخصیت های بزرگی چون حضرت فاطمه معصومه(س) پرداخته شده است. لطفا ما را با نظرات
خود یاری کنید.

 

اهمیت الگو سازی و الگو پذیری


فلسفة مهم تصویب روز ملی دختران
الگوسازی و ارائه
الگو به بخشی مهم و مؤثر از جامعه می باشد. از منظر روان شناختی و جامعه شناختی
انسان همواره نیازمند به الگویی رفتاری و نمونه ای عملی است و وجود الگوهای رفتار و
شخصیت های نمونه و مربی نقش بسیار مهمی در سازندگی انسان ها دارد. الگو (Pattern)
در فرهنگ علوم اجتماعی به افراد انسانى کامل و رشدیافته‏اى که لیاقت سرمشق بودن
دیگران را دارند اطلاق مى
گردد.[۱]
الگوپذیرى، به معنای فرایند پیروى از یک مدل عینى و راهنماى عمل در رفتار و کردار،
گرچه در همه دوره‏هاى زندگى انسان کم و بیش مطرح است ولى این فرایند در دوره جوانى
کارکرد بیشترى دارد. در این دوره، که مهم‏ترین دوره تکوین شخصیت افراد است، رشد
کمالات انسانى از سرعت‏بیشترى برخوردار مى ‏گردد و از آنجا که فرد در آستانه ورود
به جامعه است و همواره تلاش مى‏ کند که شخصیت‏ خود را به گونه‏ اى پى ‏ریزى کند که
سریع‏تر و بیش‏تر از دیگران مورد توجه قرار گرفته و مورد توجه دیگران باشد[۲]،



در کارها و رفتارهای فردی و اجتماعی خویش به دنبال
الگو می گردد و در پی شخصیت برجسته ای است که به او دل بسته و تقلید کننده منش و
کردار او حتی نوع و شکل لباس و آرایش، باشد.




در نظام تربیتى اسلام نیز، یکى از
عوامل مؤثر در تکوین شخصیت مذهبى همانندسازى با الگوهاى برتر است. این شیوه در
زندگى فردى و اجتماعى انسان کارکردهاى گوناگونى دارد . گاهى به عنوان یکى از عوامل
مهم تربیت، بستر پرورش فضایل انسانى و سجایاى اخلاقى را فراهم مى ‏سازد. گاهى در کمک
به هماهنگ‏سازى اجتماعى، زمینه آموزش اصول و مقررات پذیرفته شده اجتماعى را به
نسل‏هاى آینده آماده مى‏کند و زمانى هم، علاوه بر انتقال ارزش ‏هاى فرهنگى، به
تثبیت و تبلیغ و ترویج آموزه ‏هاى اعتقادى، فکرى کمک مى ‏کند. از سوى دیگر تاریخ
اجتماعى بشر نشان داده که در صورت عدم وجود الگوها در یک جامعه انسانى، افراد در
زندگى ظاهرى، عقلى و ایمانى خویش سر در گم و حیران مى‏مانند و به دلیل پیروی از
اسوه‏هایى نالایق و الگوهایى دروغین متحمل خسارات عظیم مادى و معنوى می گردند.[۳]
زیرا انسان در چنین حالتى نه میزانى براى سنجش حدود و کمالات و صفات انسانى و الهى
خویش دارد و نه میزانى براى سنجش نارسایى و کمبودهایش در نتیجه انسان اسیر شیطان
گشته و خلاء وجودى الگوی صحیح را در همه ابعاد اعم از فردى ـ اجتماعى با الگوهای
فاسد و اسوه‏هاى سیئه پر می سازد.[۴]
بحرانهاى بى‏ شمار اخلاقى و ارزشى که در قرن بیستم براى بشریت پدید آمده است، ناشی
از همین موضوع مهم است.

بر این اساس انسان
همواره به الگو نیاز دارد و براى شکل دادن شخصیت خود نمونه و سرمشق مى ‏طلبد. معرفى
الگوهاى ربانى در قرآن نیز پاسخ به همین نیاز فطری و طبیعی انسان است: «لَقَدْ
کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ؛[۵]
قطعاً براى شما در [اقتدا به]
رسول خدا سرمشقى نیکوست.»، «قَدْ کَانَتْ لَکُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِی
إِبْرَاهِیمَ وَالَّذِینَ مَعَهُ؛[۶]
قطعاً براى شما در [پیروى از] ابراهیم و کسانى که با اویند سرمشقى نیکوست.»
قرآن کریم براى الگوهای ربانى پنج ویژگى بنیادین را معرفى مى‏کند: ۱. عشق راستین به
خداوند و اولیاى او ۲. تعقل و علم برتر ۳. توانایى و قدرت برتر ۴. هماهنگى بین عمل
و گفتار ۵. تلازم با اجتماع یا وحدت در عین کثرت.[۷]

بر اساس تصریح آموزه های اصیل اسلامی[۸]
پیامبر گرامی اسلام و اهل بیت ایشان،
تمامی شرایط الگو بودن و مقتدا بودن را دارا می باشند و عقل حکم می کند انسان
دنباله رو کسانی باشد که به گواهی تاریخ در کمالات، فضایل و خوبی ها از همه برتر
بوده و با علم و قدرت الهی خویش، توانایی راهنمایی بشریت و تامین سعادت مادی و
معنوی و خوشبختی دنیوی و اخروی او را دارند. چنانکه رهبر معظم انقلاب اسلامى در
دیدار صمیمانه خود با جوانان می فرماید : «من نمى‏توانم کسى یا اشخاص معینى را اسم
بیاورم که حتماً آنها الگوى شما باشند، بالاخره هر کسى ذوقى و سلیقه ایى دارد؛ منتها
مى‏ شود این ‏طور فرض کرد که الگویى را که انسان انتخاب مى‏کند، باید الگویى باشد که
شخصیت و منش او کاملاً با آرمان هاى انسان، همخوان و هماهنگ باشد. فرض بفرمایید
بعضی ها یک هنرپیشه را الگوى خودشان قرار بدهند؛ خوب، این خیلى منطقى نیست. مثلاً
یک هنرپیشه ا‏ى خارجى را الگوى خودشان قرار بدهند؛ این نمى ‏تواند منطقى باشد. محیط
او محیط دیگر و زندگى او زندگى دیگرى است. یک انسان مسلمان، یک نوجوان مسلمان و
ایرانى که برایش عزت ایران، سربلندى و آیندهى ایران، آینده‏ کشور و آینده‏ى نسل
خودش، آن هم در چهارچوب معارف و احکام اسلامى مطرح است، نمى ‏تواند خارج از این
چهارچوبها الگو انتخاب بکند. بنابراین الگو را بایستى در بزرگانى که از لحاظ دید و
جهت گیرى و هدفها به هدفهاى ما مى ‏خورند، انتخاب کرد؛ در بین مسلمانهاى صدر اسلام،
اشخاص بسیار برجسته و خوبى هستند، در بین شخصیت هاى برجسته امروز و دوره‏هاى گذشته
هم همین‏طور، واقعاً شخصیتهاى برجسته ا‏یى هستند. به زندگى ائمه که نگاه کنید،
زندگى امام حسن و امام حسین(علیهماالسّلام)، جوانی هاى ائمه، بسیار چیزهایى با
ارزشى در زندگى آنهاست که هر جوان و نوجوانى را جذب مى ‏کند؛ هم نوع دخترانه‏اش
هست، هم نوع پسرانه‏اش هست. همه‏ى آنها شخصیت هایى بودند که مى ‏توانند واقعاً براى
انسان جاذبه داشته، و براى جوان ها و نوجوان هاى ما الگو باشند.»

 

الگو بودن حضرت معصومه (س)

انتخاب
روز تولد حضرت معصومه (س) به عنوان روز دختران ابتکاری شایسته به منظور الگوسازی
برای دختران می باشد.
آن حضرت با
توجه مقامات الهی، کمالات اخلاقی و رفتاری و همچنین با توجه به اینکه در زمان
رحلتشان دوشیزه بودند و مرقد مطهرشان نیز در ایران واقع شده، می‌توانند الگویی
مناسب برای دختران کشور ما باشند.
بر این اساس در روز ملی دختران باید به ابعاد وجودی ایشان برای الگوسازی توجه شده و
این الگوی الهی را به دختران جامعه معرفی نماییم:


آن
حضرت در حقیقت بتول دوم و جلوه ای از وجود حضرت زهرا سلام الله علیها بود.در طهارت
نفس امتیازی خاص و بسیار والاداشت که امام هشتم برادر آن حضرت او را «معصومه» لقب
داده و می فرماید: «مَنْ زَارَ الْمَعصُومَةَ بِقُمْ کَمَنْ زَارَنى ؛هرکس معصومه
را در قم زیارت کند، مانند کسى است که مرا زیارت کرده است.» . لقب دیگر حضرت
معصومه(س) «کریمه اهل بیت» است.[۹]
مقام علم و عرفان او در مرحله ای است که در فرازی از زیارتنامه غیر معروف او چنین
می خوانیم: «سلام بر تو ای فاطمه دختر موسی بن جعفر و حجت و امین ایشان»، «سلام بر
تو ای بانو پسندیده نیک سرشت، ای بانوی رشد یافته، پاک طینت، پاک روش، شایسته و
پسندیده». بدین لحاظ و مقامات عالی معنوی آن بانوست که حضرت رضا علیه السلام در
فرازی از زیارتنامه معروفش به ما آموخته که در کنار مرقدش خطاب به او بگوییم: «یا
فاطمه اشفعی لی فی الجنة فان لک عندالله شانا من الشان». (ای فاطمه! در بهشت از من
شفاعت کن چرا که تو در پیشگاه خداوند دارای مقامی بس ارجمند و والا هستی). امام
صادق علیه السلام سال ها قبل از ولادت حضرت معصومه(س) می فرماید: «به زودی بانویی
از فرزندانم به سوی آن کوچ کند که نامش فاطمه دختر موسی بن جعفر است و با شفاعت او
همه شیعیانم وارد بهشت می شوند.»[۱۰]




آغاز ماه ذیقعده هنگامی که آن بانوی گرامی چشم به جهان گشود، آن
روز برای اهل بیت عصمت، روز شادی و سرور وصف ناپذیر و از ایام الله بود زیرا اختری
از آسمان ولایت و امامت طلوع کرده بود که قلبها را جلا و شفا می داد و چشمها را
روشن می کرد و به کانون مقدس اهل بیت علیهم السلام گرمی و صفا می بخشید[۱۱]
که هموراه الگویی کامل برای دختران مسلمان محسوب می گردد.


قدومش مبارک و راهش
پر رهرو باد

 

پایان

 

پی نوشت ها:






[۱]

-

شعارى‏ نژاد، فرهنگ علوم رفتارى،
ص۲۵۷ ؛آلن، بیرو، فرهنگ علوم اجتماعى، ترجمه باقر ساروخانى، ص۲۶۰ ـ ۲۶۱.






[۲]

-

ر.ک : جوان و الگوها، سید صادق
سیدنژاد ، مجله دیدار آشنا ، شماره ۱۶ .






[۳]

-

ر.ک :
تقلید از الگوها، آسیب ‏شناسى و راه‏کارهاى آسیب‏زدایى ، حسین مهدیزاده ،
مجله معرفت ، ش ۶۹ ؛ محمدتقى مصباح، جامى از زلال کوثر، ص ۶۹ ؛ جامعه و
تاریخ از دیدگاه قرآن، ص ۲۲۱ـ ۲۲۳.






[۴]

-

لطایف
معنوى، ص۶۰.






[۵]

-

سوره
احزاب ، آیه ۲۱ .






[۶]

-

سوره
ممتحنه ، آیه ۴ .






[۷]

-

زنان و
الگوگیرى از شخصیتهاى نمونه اسلام ، مریم معین ‏الاسلام ، مجله پیام زن ، ش
۱۲۴ .






[۸]

-

ر.ک :
سوره احزاب ، آیات ۲۱ و ۳۳ .






[۹]


-

ر.ک :
کریمه اهل بیت، ص۴۳.






[۱۰]

-

ر.ک :
مجلسی ، بحارالانوار ، ج ۴۸ صفحه ۳۰۷ و ج ۶۰ صفحه ۲۱۶ .






[۱۱]

-


با تلخیص از زندگینامه

حضرت معصومه(س) تهیه و تنظیم:موسسه تبیان(دفتر قم) .

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.