ریشه چهارشنبه سوری ۱۳۹۱/۰۱/۱۵ - ۷۱۴ بازدید

ریشه چهارشنبه سوری چیه؟

چهارشنبه‌سوری یک جشن‌ ایرانی است. در شاهنامه فردوسی اشاره‌هایی درباره بزم چهارشنبه‌ای در نزدیکی نوروز وجود دارد که نشان‌دهنده کهن بودن این جشن است. مراسم سنّتی مربوط به این جشن ملّی، از دیرباز در فرهنگ سنّتی مردمان ایران زنده نگاه داشته می شده‌است.از این نمونه جشن ها در آیین ایرانیان، خصوصا ایران باستان فراوان بوده است. از آن جمله جشن آتش سوری است که در ایران باستان برای پیش درآمد یا پیش‌باز نوروز برگزار می‌شده و آمیزه‌ای از چند آیین گوناگون بوده است. سوری به معنی «سرخی» است و اشاره ای به سرخی آتش است. در تاریخ بخارا آمده‌است: «چون امیر سدید منصوربن نوح به ملک نشست، هنوز سال تمام نشده بود که در شب سوری چنان که عادت قدیم است آتشی عظیم افروختند..». این آتش را برای گریزاندن سرما و فراخوانی گرما، آن هم بیشتر بر روی بامها می‌افروختند تا شگون داشته باشد. این جشن جزء آیین های ده روز پایان سال بوده است. آیین آتش‌افروزی تا روزگار ما بر جای مانده و نام «چهارشنبه سوری» بر خود گرفته‌است. در دوران پس از حتی با وجود مخالفتهای برخی از فقهای سنی مذهب، برخی از آداب و رسوم خاص آن مانند نوروز، چهارشنبه سوری و سیزده بدر که از پیش از اسلام وجود داشته اند، به دلیل همسویی این اعیاد با طبیعت و نیز دخالت جشن نوروز در تعیین خراج سالانه، همچنان حفظ شده است[۱].
اولئاریوس در دوره صفوی زندگی می کرده چهارشنبه آخر سال را که چهارشنبه سوری بوده، از ایام مورد توجه مردم یاد کرده و گفته است که مردم آن را بدترین روزهای سال دانسته کار را تعطیل می کنند. «از خانه کمتر خارج شده و حتی المقدور کمتر حرف می زنند و سعی می کنند به کسی پولی ندهند ... عده ای هم کوزه های خود را برداشته ... به خارج شهر رفته و وزه را از آب پر کرده و آن را می آورند و به خانه و اطاقهای خود می پاشند و عقیده دارند که چون آب، صاف و پاک است، پلیدیها و بدبختیها را از خانه شسته با خود می برد»[۲].
همانگونه که از این تحقیقات مشخص است، این احتمال که جشن چهارشنبه سوری با تقدس آتش در دین زردشت هماهنگی داشته، بسیار زیاد است. البته باید به این نکته توجه داشت: با توجه به پویایی فرهنگ جوامع انسانی که با توسعه و رشد آنها، تحولات و دگرگونی هایی در فرهنگ عمومی حاصل می شده، این جشن نیز از این اصل کلی مستثنی نبوده و در طول تاریخ تغییراتی چه در کیفیت برپایی آن و چه در بینش و دیدگاه جامعه نسبت به آن پدید آمده است. [۱] جعفریان، رسول، فصلنامه نامه مفید، شماره ۹، نوروز ونوروزیه های دوره صفوی
[۲] سفرنامه اولئاریوس، ج ۲، ص ۴۶۶

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.