ریاست جمهوری زنان ۱۳۹۱/۹/۱۵ - ۱۹ بازدید

بر اساس اصل یکصد و پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «رئیس جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد:ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوا و مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور».منظور از رجال به موجب تفسیر شورای نگهبان که بر اساس قانون اساسی مفسر قانون اساسی(۱) است معنای حقیقی و لغوی آن است نه معنای مجازی آن(۲). بنابراین مرد بودن از شرایط ریاست جمهوری در نظام جمهوری اسلامی ایران است و زنان نمی توانند عهده دار این مسئولیت شوند.
بر اساس اصل یکصد و پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران «رئیس جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد:
ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوا و مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور».
منظور از رجال به موجب تفسیر شورای نگهبان که بر اساس قانون اساسی مفسر قانون اساسی(۱) است معنای حقیقی و لغوی آن است نه معنای مجازی آن(۲). بنابراین مرد بودن از شرایط ریاست جمهوری در نظام جمهوری اسلامی ایران است و زنان نمی توانند عهده دار این مسئولیت شوند. علاوه بر این که ریاست جمهوری از مسئولیت های سنگین اجرایی است که نیازمند برخورد با مسائل گوناگون داخلی و خارجی و افراد زیادی است که این امر با طبیعت زنان سازگار نیست و از عهده آنان خارج است از این رو در اکثر قریب به اتفاق کشورها طبیعت زنان سازگار نیست و از عهده آنان خارج است از این رو در اکثر قریب به اتفاق کشورها مردان عهده دار این مسئولیت هستند و زنان کمتر رغبت حضور در این گونه مناصب و پذیرش این مسئولیت را دارند. «و باید توجه داشت که در جمهوری اسلامی مشاغل و مقامات قبل از این که جزء حقوق افراد محسوب شود یک تکلیف و وظیفه سنگین است و آمادگی مردان با توجه به وضع طبیعی و تجربیات تاریخ برای عهده دار شدن این مسئولیت بیش از زنان است.»(۳)
در تکمیل موضوع فوق مطلبى که باید به آن توجه داشت و در اسلام به آن توجه خاص شده مسأله تفاوت هاى روحى و جسمى زنان و مردان و تفاوت وظایف آنهاست. یک حقیقت غیر قابل انکار این است که مرد و زن از نظر جسمى و شرایط فیزیولوژیک با یکدیگر متفاوتند و هر یک براى انجام وظایف ویژه اى آفریده شده اند. اینکه بعضى ها اصرار دارند این دو جنس را مساوى در همه چیز قلمداد کنند اصرارى دور از واقعیت است و مطالعات مختلف علمى آن را انکار مى کند مطهرى، مرتضى، نظام حقوق زن در اسلام، بخش هفتم، صص ۱۹۰ ۱۶۷.، آیا با وجود این تفاوت آشکار مى توان گفت زن و مرد باید در تمام شئون همراه یکدیگر گام برداشته و در تمام کارها مثل هم باشند؟
حتى در جوامعى که شعار آنها مساوات و برابرى بین زن و مرد در تمام جهات است، در عمل غیر آن دیده مى شود. مثلاً مدیریت سیاسى و نظامى بیشتر آنها در دست مردان است. واقعیت این است که جنس زن براى انجام وظایف متفاوتى با مرد آفریده شده و به همین دلیل احساسات متفاوتى دارد. قانون آفرینش گرمى کانون خانواده و پرورش نسل ها را بر عهده او گزارده به همین دلیل سهم بیشترى از عواطف و احساسات به او داده است. در حالى که وظایف خشن و سنگین اجتماعى بر عهده جنس مرد گذارده شده و سهم بیشترى از دوراندیشى به او اختصاص یافته. بنابراین اگر بخواهیم عدالت را اجرا کنیم باید پاره اى از وظایف اجتماعى که نیاز بیشترى به اندیشه و مقاومت و تحمل شدائد دارد بر عهده مردان گزارده شود و وظایفى که عواطف و احساسات بیشترى را مى طلبد بر عهده زنان. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، جلد ۲، ص ۱۶۴ ذیل آیه ۲۲۸ سوره بقره.
قرآن کریم با تصریح به واقعیت حقوقى زنان، عدالت در وضع قوانین را نیز گوشزد نموده است با اشاره به این حقیقت که لازمه این عدالت عدم برابرى بین زنان و مردان در برخى حقوق است تفسیر نمونه، جلد ۲، ص ۱۵۷ و ۱۵۶ ذیل آیه ۲۲۸ سوره بقره.، آنجا که مى فرماید: (و لهن مثل الذى علیهن بالمعروف و للرجال علیهن درجه و الله عزیز حکیم)؛ بقره (۲)، آیه ۲۲۸. «و براى زنان همانند وظایفى که بر دوش آنهاست حقوق شایسته اى قرار داده شده و مردان بر آنان برترى دارند و خداوند توانا و حکیم است». در تفسیر مجمع البیان آمده است طبرسى، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، جلد ۳، ص ۷۳؛ نگاه کنید: تفسیر نمونه، جلد ۳، ص ۳۶۲، ذیل آیه ۳۲، سوره نساء.: ام سلمه یکى از همسران پیامبر روزى به پیامبر اکرم(ص) عرض کرد: چرا مردان به جهاد مى روند و زنان جهاد نمى کنند و چرا براى ما نصف میراث آنها مقرر شده اى کاش ما هم مرد بودیم و همانند آنها به جهاد مى رفتیم و موقعیت اجتماعى آنها را داشتیم و همانند این پرسش ها را دیگر زنان نیز از پیامبر(ص) مطرح کرده بودند که این آیه نازل شد:
«برترى هایى که خداوند نسبت به بعضى از شما بر بعضى دیگر قرار داده آرزو نکنید (این تفاوت هاى طبیعى و حقوقى براى حفظ نظام اجتماع شما و طبق اصل عدالت است ولى با این حال:) مردان و زنان هر کدام بهره اى از کوشش ها و تلاش ها و موقعیت خود دارند (و نباید حقوق هیچ یک پایمال گردد) و از فضل (و رحمت و برکت) خدا درخواست کنید و خداوند به هر چیز داناست.» نساء (۴)، آیه ۳۲. همان طور که در شأن نزول آمده است تفاوت سهم ارث مردان و زنان و دیگر تفاوتها براى جمعى به صورت یک سؤال در آمده بود آنها گویا توجه نداشتند که این تفاوت به خاطر آن است که هزینه زندگى عموما بر دوش مردان است و دیگر تفاوت ها نیز به جهت تفاوت از نظر آفرینش و جنسیت و صفات جسمى و روحى است که همه آنها بر طبق عدالت و قانون الهى است و اگر غیر آن مصلحت بود براى شما قرار داده مى شد بنابراین آرزوى تغییر آنها یک نوع مخالفت با مشیت پروردگار - که عین حق و عدالت است - مى باشد.
اما در عین حال این آیه گوش زد مى کند که نباید این تفاوت جنسیت سبب شود که یکى از این دو جنس حقوق دیگرى را پایمال کند لذا بلافاصله مى فرماید «مردان و زنان هر کدام بهره اى از کوشش ها و تلاش ها و موقعیت خود دارند». نکته مهم دیگرى که باید به آن توجه داشت: اهمیت و اهتمام اسلام به حفظ حرمت زن و پاسداشت کرامت وى و تأکید بر حفظ عفت و پاکدامنى اوست. و شاید یکى از فلسفه هاى قوانینى که این گونه محدودیتها را براى بانوان قرار داده است در صدد توجه دادن آنان به جایگاه بلند و مرتبه والاى آنان در آئین الهى مى باشد و توجه دادن به کرامتى است که خداوند به آنان بخشیده و فراهم آوردن ضمانت ها و تعهدات کافى براى حفظ پاکى و پاکدامنى آنان مى باشد. مقاله: شایستگى زنان براى عهده دارى قضاوت، محمدى گیلانى، فصل نامه فقه اهل بیت، تابستان ۱۳۷۶، شماره ۱۰، ص ۱۱۴.

قضاوت

اما از سوى دیگر، اسلام زن را مانند مرد برخوردار از روح کامل انسانى و اراده و اختیار دانسته و او را در مسیر تکامل که هدف خلقت است مى بیند لذا هر دو را در یک صف قرار داده و با خطاب هاى «یا ایها الناس» و «یا ایها الذین آمنوا» مخاطب ساخته برنامه هاى تربیتى، اخلاقى و علمى را براى آنها لازم کرده است. و با آیاتى مثل «من عمل صالحا من ذکرا و انثى و هو مؤمن فاولئک یدخلون الجنة»، غافر (۴۰)، آیه ۴۰. وعده برخوردار شدن از سعادت کامل را به هر دو جنس داده و با آیاتى مانند: «من عمل صالحا من ذکر او انثى و هو مؤمن فلنحیینه حیوة طیبة و لنجزینهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون»، نحل (۱۶)، آیه ۹۷.مى گوید: هر کدام از زن و مرد مى توانند به دنبال انجام برنامه هاى اسلام و وظایف الهى به تکامل معنوى و مادى برسند و به حیاتى طیب و پاکیزه که سراسر سعادت نور است گام نهند.
در پایان براى آگاهى بیشتر و بهتر مطالعه کتاب ارزشمند «نظام حقوق زن در اسلام» اثر استاد شهید مطهرى، به خصوص بخش هاى پنجم، ششم و هفتم را توصیه مى کنیم.

محدودة فعالیت های اجتماعی و سیاسی زنان


به غیر از مشاغل خاصی نظیر مرجعیت، قضاوت، امامت ظاهری و رهبری و ریاست جمهوری ـ که به دلیل ویژگی های خاص این مشاغل از یک سو و خصوصیات روحی و عاطفی زنان از سوی دیگر ـ در سایر فعالیت های اجتماعی و سیاسی، هیچ گونه محدودیتی برای زنان، از صدر اسلام تاکنون وجود نداشته است. براساس آموزه های اسلامی، زنان نیز مانند مردان حق دارند تا انتخاب گر باشند و مخالفت یا موافقت خویش را با نظام حاکم بیان کنند. (سراج، مرکز پژوهش های صدا و سیما، ۱۳۸۰، ص ۲۱۸)
البته دو شرط اصلی وجود دارد:
۱. رعایت عفت، حجاب و شئون اسلامی،
۲. حفظ حقوق شوهر و فرزندان و نهاد خانواده.
اگر این نکات در مشارکت سیاسی، اجتماعی زنان رعایت نشود، همان آثار منفی را در پی خواهد داشت که در کشورهای غربی شاهد آن هستیم. آنها نیز هم اکنون در حال بیداری و بازگشت از این مسیر انحرافی می باشند: چنان که براساس آمار، دو سوم زنان انگلیسی، خانه دار بودن را به اندازه شغل بیرون از منزل مهم و مفید می دانند و معتقدند: مسئولیت آنان در داخل خانه است و کسب درآمد و روزی، وظیفه مردان. همچنین در آمریکا بسیاری از زنانی که فرزند کوچک دارند، مشاغل خود را رها کرده و به مادران تمام وقت تبدیل شده اند. (مجله صبح، ش ۷۵، ص ۶۸)
خانم «ویجدیس فینبو گادوتیو» ـ نخستین زنی که رئیس جمهور ایسلند شد ـ پس از پایان دوره ریاست جمهوری خود، اعلام کرد: حاضر نیست در دوره بعدی در انتخابات شرکت کند؛ چون به نظر او «کار در خانه به مراتب آسان تر و لذت بخش تراست و در قبال مردم مسئولیت داشتن کمر شکن است، مردم نمی دانند که داشتن یک مقام عمومی، چه قدر دردسر و خودخوری دارد. نه تنها باید از منافع کشور دفاع کند؛ بلکه باید مراقب تاریخ هم باشد تا بعد او را مورد انتقاد قرار ندهند و مسئول خرابی های آینده ندانند». (مجله صبح، ش ۷۵، ص ۶۸)
این درست همان فرمایش امام علی(ع) در ۱۴۰۰ سال پیش است که درباره مشاغل سیاسی و اجتماعی زنان فرمود: «المراة ریحانه و لیست بقهرمانه»؛ «زن گلی خوشبو است و قهرمانی زورمند نیست».(نهج البلاغه، نامة ۳۱، ص ۱۲۹)
و بالاخره اینکه« باید توجه داشت که در جمهوری اسلامی مشاغل و مقامات قبل از این که جزء حقوق افراد محسوب شود یک تکلیف و وظیفه سنگین است و آمادگی مردان با توجه به وضع طبیعی و تجربیات تاریخ برای عهده دار شدن این مسئولیت بیش از زنان است.»(سید جلال الدین مدنی، حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: سروش، ۱۳۶۸، ج ۵، صص ۱۵۱-۱۵۲)
-----------------------------
پی نوشت ها:
۱. قانون اساسی، اصل ۹۸.
۲. سید محمد هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نشر دادگستر، ۱۳۷۹، ج ۲، ص ۳۳۶.
۳. سید جلال الدین مدنی، حقوق اساسی در جمهوری اسلامی ایران، تهران: سروش، ۱۳۶۸، ج ۵، صص ۱۵۱-۱۵۲. (لوح فشرده پرسمان، اداره مشاوره نهاد رهبری، کد: ۲/۱۰۰۱۰۳۹۶۰)

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.