زن و حکومت ۱۳۹۱/۰۳/۰۱ - ۲۹۷۲ بازدید

علت اینکه پیامبر(ص) فرمودند: هرگز رستگار نخواهد شد قومى که زنى حاکم آنان باشد. آیا این در جامعه امروزى با توجه به مشارکت زنان، ظلم به زنان نیست، لطفا مفصل توضیح بدهید؟

توجه به مطالب ذیل در جهت رسیدن به پاسخ شایسته است:مطلب اول: در برخی از روایات زمامداری زنان نفی و نهی شده است. در صحیح بخاری آمده است: عن أبی بکرة قال: عصمنی الله بشئ سمعته من رسول الله صلی الله علیه و سلم، لما هلک کسری قال: من استخلفوا؟ قالوا: ابنته، فقال النبی صلی الله علیه وسلم: لن یفلح قوم ولّوا أمرهم امرأة فلما قدمت عائشة، یعنی البصرة، ذکرت قول رسول الله صلی الله علیه و سلم فعصمنی الله به» (ترمذی، 1403ق: ج3، ص360)؛ راوی می گوید ، من زمانی نسبت به اصحاب جمل در شک بودم که آیا حق با آنان است و باید به همراه آنان به جنگ بروم یا نه؛ در آن هنگام خداوند مرا به وسیله کلامی از رسول خدا (ص) سود رساند و از افتادن در دام فتنه رهایی بخشید. پس از فوت کسری، زمانی که به آن حضرت خبر رسید که دختر کسری حکومت اهل فارس را بر عهده گرفت، فرمود: هرگز رستگار و پیروز نخواهد شد حکومت قومی که زنی را به حکومت خویش انتخاب کنند.استدلال به این روایت و روایات نظیر آن بر نفی شایستگی زنان برای حکومت منوط به چند امر است: اولاً، محرز بودن صدور این روایات از معصوم؛ ثانیاً، پذیرفته شدن دلالت این روایات بر عدم شایستگی زنان برای زمامداری در تمام زمان ها و در تمام حکومت ها. اما در سند این احادیث، شک‌ و شبهه‌هایی وجود دارد که اصالت آنها را با تردید مواجه می سازد (ر.ک. موسوی گرگانی، 1381: ش 30، ص93؛ مرتضوی، 1376: ش6، ص177)؛اگر چه شهرت این حدیث می تواند ضعف سند آن را جبران نماید (منتظری، 1369: ص121). همچنین در دلالت این قبیل روایات بر نفی شایستگی زنان برای زمامداری تردیدهایی وجود دارد؛ از جمله این که روایات نافی صلاحیت زنان برای زمامداری، ممکن است ناظر به زنان زمامدار زمان صدور حدیث باشد که شأن صدور بعضی از این احادیث این موضوع را تایید می نماید. در این حال این احادیث، ناظر به جنس زن در تمام ادوار نخواهد بود. همچنین ممکن است این احادیث در صدد بیان حکم شرعی نبوده بلکه مفاد آن‌ها یک حکم عقلی ارشادی باشد. مطلب دوم:درباره تفاوت زن و مرد مى توان به دو محور اساسى اشاره کرد:1. تفاوت هاى جسمانى که با تجربه حسى قابل درک هستند و در فیزیولوژى و آناتومى مورد مطالعه قرار مى گیرند.2. تفاوت هاى روحى که آگاهى به آن از طریق تجربه حسى مقرون به تجزیه و تحلیل هاى عقلانى، امکان پذیر است و در علم روان شناسى از آن بحث مى شود. مانند برخوردارى زن از عواطف، انفعالات و احساسات بیشتر و... .تفاوت هاى موجود حکایت مى کند که هدف مادى و دنیوى از آفرینش زن و مرد یکى نیست، بلکه دو هدف از آفرینش این دو صنف از انسان لحاظ شده است و این تفاوت در آفرینش فیزیکى و روانى براى ایجاد زمینه همکارى و هماهنگى براى اداره زندگى به نحو احسن و نهایتاً براى ایجاد نظام احسن است.
همان گونه که بین زن و مرد به لحاظ طبیعى و اجتماعى تفاوت هایى است، به لحاظ برخى از تکالیف و احکام دینى نیز تفاوت هایى وجود دارد. چنان که تفاوت هاى طبیعى و اجتماعى منافاتى با ارزش زن و مرد ندارند، بلکه همانند تفاوت هاى موجود در پنج انگشت دست است، تفاوت در پاره اى از مسئولیت ها، مانند رهبرى و ریاست جمهورى نیز منافاتى با ارزش اجتماعى و معنوى زن و مرد ندارد. زیرا ملاک ارزش معنوى و کمال انسان ها تقوى و تقرّب به خداوند است و ملاک ارزش اجتماعى و مناصب سیاسى از قبیل رهبرى و ریاست جمهورى و...، توانایى ها، ظرفیت ها و صلاحیت هایى است که براى اجتماع و استقرار نظم در جامعه نافع و سودمند است. آن چه در این میان هیچ نقشى در کم یا زیاد کردن ارزش ندارد، جنسیت است.
اگر اختلاف مردان و زنان در حقوق و تکالیف، کاملاً رعایت شود، هم مصالح زنان و هم مصالح مردان و هم مصالح جامعه تأمین خواهد شد. زیرا خداوند به هر کس به اندازه استحقاقش، قابلیت ها و ظرفیت هایى عطا کرده است و در حقیقت اگر هر شخصى از محور عدالت خداوند تجاوز نکند، وظایف و تکالیف فردى و اجتماعى خویش را انجام دهد و نسبت به حقوقى که خداوند حکیم براى آنان در نظر گرفته است قانع و راضى باشد، عدالت اجتماعى، نظم و هماهنگى، شادابى، نشاط و بالندگى در جامعه حاکم خواهد شد.[1]
قابل توجه است از میان بیش از 190 کشور موجود در جامعه جهانى، شمار زنانى که رهبرى یا ریاست جمهورى و مقامات مشابه آن را به عهده داشته اند، على رغم ادعاى تساوى و تشابه حقوق زن و مرد و گرایشات فمینیستى یا تظاهربه آن، بسیار اندک است. و این خود دلیل این امر است که واقعاً شرایط و استعدادها متفاوت است.
پروفسور جرج کستلین فیلسوف معاصر و استاد علوم سیاسى دانشگاه میل مى نویسد: سیاست از فنون بزرگ و فرهنگى است که راهى بس پیچیده و پرپیچ و خم دارد و از هیچ قانون ثابت و یکنواختى تبعیت نمى کنند. از این رو، محتاج اعصاب قوى و اندیشه نیرومند است، بارها پشت افرادى از نوابغ و قهرمانانى که گمان داشتم مغز آنان با بزرگى کره زمین برابرى مى کند، به خاک مالیده شده، نه سیاست کار ساده اى است نه سیاست مدارى کار هر کس[2].
در سال 1872 بعد از یک سلسله فعالیت ها و فشارها مادام مارتیسن به مقام ریاست جمهورى آمریکا نائل آمد، اما با پریشانى که در اوضاع ملت به وجود آورد، برکنار شد.[3]
بنا بر آنچه گفته شد ریشه تفاوت زن و مرد در مسئولیت هاى اجتماعى و سیاسى در تفاوت قدرت جسمى و توانایى مدیریتى است که به طور معمول در مردان پیش از زنان است.
نکته مهم و پایانى نیز اهمیت کانون خانواده است که از نگاه آموزه هاى وحیانى، خانه و خانواده تحت الشعاع کارهاى اجرایى قرار نگیرد. بلکه زن به عنوان کانون محبت و تربیت، خانه و خانواده اولویت او باشد.
خارج شدن زن از وظیفه اصلی و بنیادین و ارزشمندش که ملازم انسان سازی و جامعه سازی است می تواند لطمه جبران ناپذیری به فلاح و رستگاری یک جامعه بزند. هم از این لحاظ که جامعه را از انسان های شایسته محروم می نماید و هم از این جهت که ویژگی های احساسی و عاطفی زنی که در منصب رهبری جامعه است ، می تواند اسیب های جبران ناپذیری را بر پیکره جامعه وارد نماید.
پی نوشت ها:
[1]. براى آگاهى بیشتر ر.ک:
الف. حقوق زن در قرآن، مصباح یزدى، صص1821؛
ب. اصول بنیادین در نگرش اسلامى نسبت به حقوق زن، سید ابراهیم حسینى؛
ج. کاوشى در مفهوم رجال مذهبى و سیاسى، سید احمد میر مرتضایى، مجله معرفت، شماره82، مهر1383.
[2]. به نقل از: سیماى زن در آیینه فقه شیعه، زهرا گواهى، بى جا، سازمان تبلیغات اسلامى، چاپ اول، 1349، ص 225.
[3]. همان.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.