سجده بر مهر-فلسفه مهر نماز-نماز پیامبر(ص) ۱۳۸۸/۰۳/۱۶ - ۳۴۵ بازدید

آیا پیامبر (ص) روی خاک سجده می کرده اند؟ باذکر دلایل وذکر منبع؟

رسول خدا(ص) بر خاک و زمین سجده مى کرد و در سجود چیزى را بین پیشانى و زمین حائل قرار نمى داد و مى فرمود: «جعلت لى الارض مسجد و طهورا(۱)؛ زمین براى من سجده گاه و پاک کننده قرار داده شده است». در این باره باید از سنت پیامبر و شیوه اصحاب نیز یاد کرد. روایات بسیارى - که شیعه و سنى نقل نموده اند - پیامبر(ص) بر خاک سجده مى کردند و در تابستان که بر اثر هواى عربستان خاک و ماسه هاى کف مسجد النبى(ص) بسیار گرم و سوزان مى شد، بر حصیر سجده مى کردند. باید گفت عبادات توقیفى است (یعنی باید دقیقا همانطور که فرمان داده شده است عمل کرد) و در اجزا و شرایط آن باید براساس قول و فعل قانونگذار اسلام(خدا و پیامبر و معصومین علیهم السلام) عمل کرد؛ چنان که خود پیامبر نیز فرموده اند: «صلّوا کما رأیتمونى اصلى؛ آن سان که مى بینید من نماز مى خوانم، شما نیز نماز بخوانید». بنابراین از نظر فقهى بر غیر آنچه که پیامبر(ص) بر آن سجده کرده اند، سجده جایز نیست.پیامبر، مسلمانان را نیز بدین کار امر مى کرد، روزى پیامبر یکى از اصحاب خود را دید که بر لایه عمامه اش سجده مى کرد، با دست مبارکش به او اشاره کرد و فرمود: عمامه ات را بر دار و به پیشانى اش اشاره نمود(۲) همچنین وقتی دید که بلال حبشى بر گِردىِ عمامه اش سجده کرد تا داغى زمین آزارش ندهد؛ پیامبر با دست خود عمامه بلال را از زیر پیشانى او بیرون کشید و فرمود: «بلال! پیشانى ات را بر خاک گذار»(۳)و به صهیب نیز فرمود: «ترب وجهک یا صهیب؛ پیشانى تان را بر خاک گذار».(۴) سیره یاران پیامبر هم سجده بر روى زمین بود، جابر بن عبدالله انصارى مى گوید: من نماز ظهر را با پیامبر مى گزاردم ؛ مشتى از سنگریزه در دست گرفته و آنها را دست به دست مى کردم تا خنک شود و به هنگام نماز بر آن سجده کنم.(۵) بیهقى یکى از دانشمندان اهل سنت، درباره تبیین این حدیث مى نویسد: اگر سجده بر لباس متصل به بدن جایز بود قطعا این کار آسانتر از خنک کردن سنگریزه ها در کف دست و قرار دادن آنها براى سجده بود.(۶) خباب بن ارت مى گوید: «به رسول خدا (ص) از شدت حرارت زمین که پیشانى و دست ها را آزار مى دهد شکایت کردیم. او به شکایت ما پاسخ نگفت».(۷)
مهر نزد شیعه موضوعیت ندارد؛ بلکه ملاک همان سجده بر خاک است و مهر وسیله اى است که سجده بر خاک را در هر جا و هر مکان سهل و آسان مى سازد. عالمان برجسته اهل سنت نیز سجده بر خاک را تأکید کرده اند؛ هم چنان که امام محمد غزالى در کتاب «احیاءالعلوم» بر این مسأله انگشت نهاده است. حتی بعضی از مهمترین فقهای وهابی (ابن تیمیه) سجده بر خاک را بهترین نوع سجده معرفی می کند لکن به دلیل اینکه این عمل از ویژگی های شیعه است از آن نهی می نماید. بنابراین مخالفت برخى از اهل سنت با این مسأله، از روى ناآگاهى و تعصبات جاهلانه است و از نظر منابع فقهى و عالمان برجسته اهل سنت نیز سجده بر خاک افضل است. اگر اشکالى هست در این است که چرا برخلاف سنت پیامبر(ص) اهل سنت بر هر چیزى حتى فرش و یا کمر و پای شخص جلویی در نماز جماعت سجده مى کنند.
پی نوشت:
۱. صحیح بخارى، ج ۱، ص ۹۱ کتاب تیمم.
۲.سنن کبرى، ج ۲، ص ۱۰۵.
۳و۴.الحقیقه کماهى، ص ۲۱.
۵.مسند احمد، ج ۳، ص ۳۲۷.
۶.همان.
۷.سنن بیهقى، ج ۲، ص ۱۰۵.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.