سجده شکر ۱۳۹۲/۰۹/۱۰ - ۹۷۰ بازدید

اینکه بعد از نماز سر را میگذارند بر روی مهر وچپ و راست میکنند سر را و ذکر میگویند چطوری است؟

در پاسخ به مطالب زیر توجه کنید .
۱.      عمل مورد پرسش از جمله اعمالی است که در سجده شکر انجام می گیرد .
۲.     توضیح اینکه یکی از   اعمالی   که خداوند متعال برای ادای شکر بندگان نسبت به نعمت های خود قرار داده «سجده شکر» است. این عمل، به صرف گذاشتن قسمت جلوی پیشانی بر روی زمین ( یا بنابر احتیاط هر چیزی که سجده بر آن صحیح است [۱]) به نیت شکر خدا تحقق می یابد. و ذکر زبانی در تحقق آن شرط نیست، هر چند مستحب است که در سجده، ذکر «شکرالله» یا «شکراً شکراً» را یک بار یا سه بار و یا صد بار به زبان آورد، هم چنان که می تواند به جای لفظ «شکراً» کلمه «عفواً» را به همان تعداد بگوید . 
برای ادای سجده شکر، یک بار انجام آن کفایت می کند، ولی دوبار انجام دادن آن مستحب است. و برای فاصله انداختن بین دو سجده، کافی است که ابتدا طرف راست پیشانی و سپس طرف چپ آن را روی زمین گذارد، و آن گاه گونه راست و سپس گونه چپ را روی زمین قرار دهد. یا این که ابتدا طرف راست پیشانی و گونه راست، و سپس طرف چپ پیشانی و گونه چپ را روی زمین بگذارد. [۲] همه این موارد در ادای سجده شکر، پسندیده و خوب است، تفصیل بیشتر را هم از کتب فقهی و احکام باید جستجو کرد . 
این سنت پسندیده را خود پیامبر اکرم (ص) مکرر انجام می دادند . 
امام صادق (ع) فرمودند : 
اِنَّ رَسوُلَ اللهِ – صَلیَّ اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ – کانَ فی سَفَرٍ یَسیرٍ عَلی ناقَهٍ لَهُ اِذا نَزَلَ، فَسَجَدَ خَمسَ سَجَدات. فَلَمّا اَن رَکِبَ قالُوا: یا رَسُولَ اللهِ اِنّا رَأَیناکَ صَنَعتَ شَیئاً لَم تَصنَعهُ؟ فَقالَ: نَعَم، اِستَقبَلَنی جَبرَئیلُ – عَلَیه السَّلام – فَبَشَّؤ فی بِبِشاراتٍ مِنَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ، فَسَجَدتٌ للِهِ شَکراً، لِکَلِّ بُشری سَجدَهً [۳ ] 
پیامبر (ص) سوار بر شتر ماده ای به سفر کوتاهی رفته بودند، ناگهان از شتر پیاده شده و پنج بار سجده به جا آوردند. وقتی سوار شدند، همراهان گفتند: ای رسول خدا، عملی از شما دیدیم که قبلاً چنین کاری انجام نداده بودید. فرمودند: جبرئیل جلوی من آمد و از پیشگاه الهی به من بشارتهائی داد. پس من برای هر بشارتی یک بار به عنوان شکر، خدا را سجده کردم . 
پیامبر (ص) در مسیری با همراهان خود در حرکت بودند که این بشارت ها به ایشان رسید، می توانستند همان جا روی مرکب به صورت لفظی «الحمدلله» یا «شکرالله» بگویند. ولی از مرکب پیاده شدند و به خاک افتاده و سجده به جا آوردند. و با این عمل خویش، نوع دیگری از شکر را به ما آموزش دادند و اهمیت آن را به ما گوشزد فرمودند. امامان ما (ع) نیز نسبت به این نوع شکرگزاری در عمل، مقید بودند : 
عَن هِشامِ بنِ اَحمَر، قالَ: کُنتُ اَسیرُ مَعَ اَبیِ الحَسَنِ عَلیه السلامُ فی بَعضِ اطرافِ المدینه، اِذ ثَنی رِجلَهُ عَن دابَّتِهِ، فَخَرَّ ساجِداًٌ فَأَطالَ وَ اَطالَ، ثُّمَ رَفَعَ رَأسَهُ وَ رَکِبَ دابَّتَهُ، فَقُلتُ: جُعِلتُ فِداکَ قَد اَطَلتَ السُّجوُدَ؟ فَقالَ: اِنَّنی ذَکَرتُ نِعمَتهً اَنعَمَ اللهُ بِها عَلَّی فَاَحبَبتُ آن اَشکُرَ رَبّی [۴ ] 
هشام بن احمر گوید: همراه امام هفتم (ع) به یکی از اطراف مدینه می رفتم. ناگاه حضرت، پای خود را از روی چارپای (مرکب) خود خم کرده و به سجده افتادند، و مدتی آن را طول دادند. سپس سرشان را بلند کردند و سوار مرکب خود شدند. گفتم: فدایتان شوم، سجده را طولانی کردید، فرمودند: به یاد نعمتی افتادم که خدا به من عطا فرموده، پس علاقمند شدم که خدایم را شکرگزارم . 
در زندگی روزمره، ممکن است به یاد یکی از نعمت های خدا بیفتیم، و یا نعمت بودن امری بر ما آشکار شود. به عبارتی خدای عزوجل لطف کرده و معرفت نعمتی را به ما عطا فرماید، یا این که یاد آن را در ما زنده کند. در این حال، وظیفه داریم با قلب و زبان، سپاسگزار آن نعمت باشیم. و چه بهتر که به مربیان توحید اقتدا کرده، و به نشان تواضع، سر برخاک گذاشته، و خدا را بدین طریق شکر گزاریم . 
به سفارش امام صادق (ع) در این گونه احوال توجه کنیم، ایشان فرمودند : 
اِذا ذَکَرَ اَحَدُکُم نِعمَتهَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ فَلیَضَع خَدَّهُ عَلَی التُّرابِ شُکراً للهِ، فَاِن کانَ راکباً فَلیَنزِل، فَلیَضَع خَدَّهُ عَلَی التُّرابِ، وَ اِن لَم یَکُن یَقدِرُ عَلَی النُّزولِ لَلشَّهرَهِ فَلیَضَع خَدَّهُ عَلی قَرَبوُسِهِ. وَ اِن لَم یَقدِر فَلَیَضَع خَدَّهُ عَلی کفِهِ ثُمَّ لیَحمَدِالله عَلی ما اَنعَمَ اللهُ عَلَیهُ [۵ ] 
وقتی کسی از شما یاد نعمت خدا افتاد (متذکر شد)، پس باید گونه اش را به عنوان شکر خدا روی خاک بگذارد. و اگر سواره بود، پیاده شود و گونه اش را روی خاک بگذارد. و اگر به خاطر انگشت نما شدن نمی تواند پیاده شود، صورتش را روی برآمدگی زین (مرکب) خود بگذارد. و اگر نمی تواند، گونه اش را روی کف دستش بگذارد. سپس خدا را به خاطر نعمتی که به او داده حمد کند . 
از سیره اهل بیت (ع) برداشت می شود که به محض رسیدن به نعمت یا تذکر به آن بهتر است سجده شکر به جا آورده شود. ولی گاهی شرایط مکانی و اجتماعی به گونه ای است که نمی توان پیشانی یا گونه را روی خاک قرار داد، زیرا با این عمل ممکن است شخص انگشت نما شود و افراد کم ظرفیت او را مورد تمسخر قرار دهند. ائمه (ع) به ما یاد داده اند که حتی در چنین مواقعی از سجده شکر صرفنظر نکنید و به شکل های دیگر، مانند صورت گذاشتن روی بلندی زین مرکب و یا حداقل کف دست، خدا را حمد کنید. از این حدیث شریف، می توان استفاده کرد که سجده شکر، به صرف این که انسان گونه صورتش را روی زمین بگذارد، تحقق می یابد، و احتیاج به گذاشتن پیشانی روی خاک نیست. [۶ ] 
۳.    montazar.net
 
[۱] منهاج الصالحین / ج ۱ / ص ۱۷۹
[۲] عروه الوثقی / ج ۱ / ص ۶۸۸
[۳] اصول کافی / کتاب الایمان و الکفر / باب الشکر / ح ۲۴
[۴] اصول کافی / کتاب الایمان و الکفر / باب الشکر / ح ۲۶
[۵] اصول کافی / کتاب الایمان و الکفر / باب الشکر / ح ۲۵
[۶] عروه الوثقی / ج ۱ / ص ۶۸۹

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.