سریه های پیامبر(ص) ۱۳۹۰/۰۸/۱۷ - ۳۱۸۰ بازدید

ویرایش علمی - علل سریه های اسلام

یکی از اقدامات پیامبر گرامی اسلام(ص) در جهت تحقق اهداف رسالت، اقدامات سیاسی- نظامی بود. جنگ های عصر نبوی پس از هجرت پیامبر(ص) به مدینه آغاز شدند و بیش از چهل و پنج سریه در این دوره رخ داده است. این گروه از سپاهیان اسلام، بدون آنکه پیامبر(ص) همراه آنان خارج شود به دستور رسول خدا(ص) به سوی مکانی و برای انجام ماموریتی اعزام می­شدند[1].
جدای از آنکه هر کدام از این سریه ها با علل و عوامل مختص به خود همراه بوده اند اما عمده هدف این جنگ ها، تشکیل دولت اسلامی و تقویت جنبه های مختلف حکومت از جمله اقتدار سیاسی و قدرت نظامی و در راستای ایجاد تحولات فرهنگی بوده اند.
بعنوان نمونه هنگامی که حضرت علی(ع) از سوی پیامبر(ص) ماموریت یافت تا سوی یمن حرکت نماید؛ حضرت علی(ع) از رسول خدا(ص) پرسید: اى رسول­خدا، چگونه رفتار کنم؟ پیامبر(ص) فرمود: هنگامی که به سرزمین آنان رسیدی تو شروع به جنگ مکن تا آنها شروع به جنگ کنند و اگر شروع به جنگ کردند و یکى دو نفر از شما هم کشته شدند، باز هم تو جنگ مکن! با آنها مدارا کن و گذشت و چشم­پوشى خود را به آنها نشان بده، بعد به آنها بگو: آیا موافقید و میل دارید که لا اله الا الله بگویید؟ اگر گفتند آرى، بگو: آیا موافقید که نماز بگزارید؟ و اگر گفتند آرى، بگو: آیا موافقید که از اموال خود صدقه یى بپردازید که میان فقراى شما تقسیم شود؟ و اگر پذیرفتند انتظار دیگرى از آنان نداشته باش. به خدا سوگند اگر خداوند یک مرد را به دست تو هدایت کند، برایت بهتر است از آنچه که خورشید بر آن طلوع و غروب مى کند[2].
از سوی دیگر با تشکیل حکومت در مدینه، جامعه اسلامی بشدت از سوی مثلث اشراف قریش، بدویان حجاز و یهودیانی که متأثر از بدویان و اشراف بودند مورد تهدید قرار داشت، و مسلمانان دچار تحریکات و ناامنی روحی بودند.
سیاست خارجی پیامبر(ص) در مقابل تحریکات و تهدیدات خارجی در بسیاری موارد در قالب غزوات و سریه های دفاعی و تهاجمی بروز می کرد و این امر ناشی از تحریکات و سیاست تخریب خارجی بود که جریانات ضد امنیتی داخلی نیز متأثر از آن می شد. سریه «رجیع» و سریه »«بئرمعونه» که هردو در ماه صفر سال چهارم هجری بوقوع پیوستند[3] با همین دیدگاه قابل تحلیل می باشند. در واقعه رجیع، بنی هذیل مبلغان مدعو را به شهادت رساندند و در جریان بئر معونه حادثه قتل از سوی بدویان نجد تکرار شد و آنان چهل تن از مبلغان احکام و قرآن را به شهادت رساندند.
از سوی دیگر هر جنگی می تواند مشتمل برتجربه های فراوانی باشد. تجربه هایی که توام با شیرینی و تلخی شکست است. جنگ به واسطه دشواری آن، صحنه آزمایش الهی است. مردان با ایمان و استوار اهل مقاومتند و کسانی که از ایمان ضعیفی برخوردارند توان ایستادگی دربرابر دشمن را ندارند. از این رو مسلمانان در جنگ ها امتحان شدند و در بسیاری از نبردها با هدایت های رسول گرامی اسلام با امر مشاوره و چگونگی استفاده از تجربیات دیگران اشنا شدند.
و از همه مهمتر مسلمانان در همین جنگ ها می آموختدند که اگر پیامبر نزدشان نبود حق ندارند از پیروی حق دست بردارند و برای رسیدن به اهداف الهی- اسلامی از هیچ کوششی دریغ نورزند.

از این رو در وقوع اینگونه سریه ها که جنبه تدافعی داشته و برای دفاع از امت اسلامی و حفظ آمیزه های دینی آنان بوده، نیازی به حضور مستقیم پیامبر نبوده است.


[1] ابن عبدالبر اندلسى ، الدرر فی اختصار المغازی و السیر، قاهره ، وزارت اوقاف مصر، 1415 چاپ اول، ص103
[2] الواقدی، محمد بن عمر؛ کتاب المغازى، تحقیق مارسدن جونس، بیروت، مؤسسة الأعلمى، چاپ سوم 1409، 3ج، ص 1079 ؛ تقى الدین أحمد بن على المقریزى، إمتاع الأسماع بما للنبى من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، تحقیق محمد عبد الحمید النمیسى، بیروت، دار الکتب العلمیة، ط الأولى، 1420/1999، ج2، ص96
[3] إمتاع الأسماع، ج 1، ص 170

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.