سیاست در قرآن ۱۳۹۸/۲/۱۰ - ۲۴۱ بازدید

آیا داخل قرآن ما از سیاست حرفی زده شده و در کدام آیات؟

بله، در قرآن کریم آیات سیاسی وجود دارد، البته باید توجه داشت که بررسى و تحقیق پیرامون سیاست در قرآن کریم به دو شکل امکان ‌پذیر است:
یکم: ما به دنبال لفظ و واژه «سیاست» در قرآن کریم باشیم و جست و جو و نتیجه ‌گیرى خودمان را مبتنى بر این واژه نماییم. مسلماً این روش تحقیق و پژوهش نمى ‌تواند روش مقبول و پسندیده خصوصاً در ارتباط با قرآن باشد؛ زیرا بسیارى ازموضوعات مسلم و قطعى در قرآن کریم وجود دارد که به لفظ آنها اشاره نشده است.
دوم: به دنبال آیات متعددى باشیم که محورهای اساسی سیاست را بیان نموده است، نظیر مبانی حاکمیت، حکومت مطلوب، ویژگى ‌ها و شرایط حاکم، نحوه کسب قدرت و مبناى مشروعیت، جایگاه مردم، منشا قانونگذاری، اهداف و وظایف حکومت، نحوه حکومت داری و... . مسلماً پژوهشى داراى ارزش علمى و مفید است که مبتنى بر تحقیق همه جانبه از آیات قرآن و موضوعات مختلف آن باشد و از منابع و تفاسیر معتبرى استفاده شود.
مبانی سیاست در قرآن:
۱. اختصاص حاکمیت، ولایت و سرپرستى همه جانبه مادى، معنوى، دنیوى و اخروى براى خدا، رسول و اولیاى خاص او: «إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ»(سرپرست و ولى شما تنها خدا و پیامبر او است و کسانى که ایمان آورده ‌اند؛ همان کسانى که نماز به پا مى‌ دارند و در حال رکوع زکات مى‌ پردازند)(مائده (۵)، آیه ۵۵) و همچنین رجوع کنید به: یوسف (۱۲)، آیه ۴۰؛ مائده (۵)، آیه ۴۲ و ۴۳.
۲. اثبات امامت و رهبرى سیاسى - اجتماعى براى پیامبر(ص)، امام(ع) و منصوبان از ناحیه آنان: (إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُکُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَ إِذا حَکَمْتُمْ بَیْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ...)نساء (۴)، آیه ۵۸ و ر.ک: مائده (۵)، آیه ۶۷. «خداوند به شما فرمان مى ‌دهد که امانت ها را به صاحبانشان بدهید و هنگامى که میان مردم داورى مى ‌کنید، به عدالت داورى کنید».
توضیح اینکه امانت در قرآن، گستره وسیعى دارد و یکى از مهم ترین عرصه ‌هاى آن، مسأله امامت و رهبرى است. امام رضا(ع) در تفسیر این آیه، مى‌ فرماید: «اهل امانت امامان هستند؛ هر امامى امانت رهبرى را باید به امام بعد از خود بسپارد... . (الشیخ عبد على بن جمعه العروسى الحویزى، تفسیر نورالثقلین، ج ۱، ۴۹۶ )
۳. اثبات حکومت و خلافت در زمین براى برخى از پیامبران گذشته؛ مانند حضرت داود(ع) و سلیمان(ع): (یا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناکَ خَلِیفَةً فِى الْأَرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ) سوره ص (۳۸)، آیه ۲۶ و ر.ک: همان، آیه ۲۰؛ نمل (۲۷)، آیه ۲۶ و ۲۷؛ نساء (۴)، آیه ۵۴. «اى داود! ما تو را خلیفه در زمین قرار دادیم، پس در میان مردم به حق داورى کن».
۴. دعوت به کار شورایى و جمعى کردن: (وَ شاوِرْهُمْ فِى الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ)آل عمران (۳)، آیه ۱۵۹ و ر.ک: شورى (۴۲)، آیه ۳۷ «در کارها با آنان مشورت کن؛ اما هنگامى که تصمیم گرفتى، [قاطع باش و] بر خدا توکل کن».
۵. امر به جهاد و مبارزه با طاغوت ها، مستکبران و ستمگران و لزوم تهیه امکانات دفاعى: (یا أَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الْکُفَّارَ وَ الْمُنافِقِینَ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ) تحریم (۶۶)، آیه ۹ و ر.ک: اعراف (۷)، آیه ۵۶؛ بقره (۲)، آیه ۲۱۸. «اى پیامبر! با کفار و منافقان پیکار کن و بر آنان سخت بگیر». (وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّکُمْ)؛انفال (۸)، آیه ۶۰. «هر آنچه از نیروى سلاح و اسبان آماده مى‌ توانید براى تهدید دشمنان خداوند و دشمنان خودتان فراهم سازید». (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَکُمْ فَانْفِرُوا ثُباتٍ أَوِ انْفِرُوا جَمِیعاً) نساء (۴)، آیه ۷۱. «اى اهل ایمان، سلاح جنگ برگیرید و آن گاه دسته دسته یا با هم براى جهاد بیرون روید». (ما لَکُمْ لا تُقاتِلُونَ فِى سَبِیلِ اللَّهِ) همان، آیه۷۵ «چرا در راه خدا جهاد نمى ‌کنید»....
۶. اثبات سلطنت و حکومت براى برخى از حاکمان صالح و عادل؛ مانند طالوت و ذوالقرنین: (وَ قالَ لَهُمْ نَبِیُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طالُوتَ مَلِکاً) بقره (۲)، آیه ۲۴۶ و ۲۴۷ و ر.ک: کهف، آیات ۸۳-۹۸. «و پیامبرشان به آنان گفت: خداوند طالوت را براى زمامدارى شما مبعوث کرده است». براى آگاهى بیشتر ر.ک:
- عباسعلى عمید زنجانى، مبانى اندیشه سیاسى اسلام، فصل ۵، اندیشه سیاسى در متون اسلامى؛
-آیه ‌ الله مکارم شیرازى، پیام قرآن (تفسیر موضوعى)، ج ۹و۱۰.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.