شعرای معروف جاهلی ۱۳۹۹/۰۲/۲۱ - ۳۸۵ بازدید

لطفا شرح حال شعرای بزرگ زمان جاهلیت را توضیح دهید.

پیش از ظهور اسلام هفت قصیده که از لحاظ فصاحت و بلاغت بی نظیر بودند در خانه کعبه آویخته شده بودند، به این هفت قصیده «معلقات سبع» می گفتند، اسامی گویندگان این هفت قصیده به شرح ذیل است:۱ امرؤ القیس بن حجر کندی، متوفی به سال ۵۴۰ میلادی، صاحب قصیده لامیه (۱).
۲ طرفة بن عبد بکری، از قبیله «بکر بن وائل» از قبایل «عدنانی» صاحب قصیده «دالیه» متوفی در حدود سال ۵۶۹ میلادی (۲).
۳ زهیر بن أبی سلمی مزنی، از عرب «عدنانی» صاحب قصیده «میمیه» متوفی به سال ۶۲۷ میلادی (۳).
۴ لبید بن ربیعه عامری صحابی، صاحب قصیده «الفیه» متوفی به سال ۶۶۱ میلادی (۴). عمرو بن کلثوم بن مالک عدنانی، صاحب قصیده نونیه متوفی در حدود سال ۵۸۴ م (۵).
۶ عنترة بن شداد عبسی.صاحب قصیده میمیه متوفی در حدود سال ۶۱۵ م (۶).
۷ حارث بن حلزه یشکری عدنانی.صاحب قصیده همزیه (۷) ، متوفی در حدود سال ۵۷۰ م.
برخی أصحاب معلقات را ده نفر دانسته اند و سه نفر ذیل را افزوده اند.
۸ عبید بن أبرص أسدی، صاحب قصیده باثیه که «منذر بن ماء السماء» پادشاه حیره، متوفی در سال ۵۵۴ میلادی او را کشت (۸).
۹ أعشی قیس: میمون بن قیس بن جندل، صاحب قصیده لامیه (۹) متوفی به سال ۷ ه.
۱۰ نابغه ذبیانی: زیاد بن معاویه، صاحب قصیده دالیه (۱۰) ، متوفی به سال ۶۰۴ م؟ .
چیزی که عرب جاهلی و بعدها عرب مسلمان را در این خصوص ممتاز نموده است، اینست که در میان ملل و اقوام دیگر تا آن روز یا زن سخنور و شاعر سابقه نداشته و یا اگر داشته اندک بوده اند ولی در عرب جاهلی زنان سخنور و شاعر آنهم در حد اعلی زیاد بوده اند، مثلا خنساء که یک زن بوده از شعرای معروف جاهلیت است.
سرآمد شعرای عهد جاهلی امرء القیس کندی است که در سال ۵۴۰ میلادی در گذشت، و اسلام را درک نکرد. مشهورترین اشعار وی قصیده ناب اوست که با الفاظ و تعبیرات نغز و دل انگیز و پرسوز و گداز سروده شده و با این بیت آغاز می گردد:
>قفا نبک من ذکری حبیب و منزل
بسقط اللوی بین الدخول فحومل
یعنی: همرهان لحظه ای درنک کنید تا من به یاد یار سفر کرده و سرمنزل او بگریم و ریگستان میان «دخول» و «حومل» را از سرشک دیدگانم سیراب سازم (۱۱).
«ابو تمام حبیب بن اوس» ، که در سال ۲۳۱ هجری وفات یافته و از ادبای شیعه به شمار می رود و اشعاری نیز در مدح پیشوایان شیعه دارد، بسیاری از اشعار زمان جاهلیت را گردآوری کرده و در ده باب به شرح زیر تنظیم نموده است: (۱) حماسه و شجاعت (۲) مراثی (۳) ادب (۴) غزلهای مناسب با دوران جوانی (۵) هجا و ذم اشخاص و قبائل (۶) شعرهای مناسب با میهمانی و سخاوت (۷) مدایح (۸) اوصاف و حالات و سیر (۹) مطایبات و لطیفه ها (۱۰) مذمت زنان!
از طرف دانشمندان و ادباء اسلامی، شرحهای زیادی به منظور توضیح لغات و مقاصد گویندگان نوشته شده، و خود کتاب نیز به زبانهای مختلف خارجی ترجمه گردیده است، که قسمتی از آنها در معجم المطبوعات مذکور می باشد. (۱۲)
برگرفته از پایگاه اطلاع رسانی حوزه
پی نوشت ها:
۱ علی علیه السلام او را أشعر شعراء دانست (سفینة البحار، ج ۱، ص ۷۰۳، نقل از ابن ابی الحدید) و از او به «ملک ضلیل» یعنی شاه بسیار گمراه، پادشاه بسیار بیچاره سرگردان تعبیر فرمود (نهج البلاغه خ ۴۵۵) امرؤ القیس آخرین پادشاه سلسله کندی است که در قرن پنجم میلادی در عربستان مرکزی زمام حکومت را به دست گرفتند و با پادشاهان یمن همان رابطه را داشتند که ملوک حیره با خسروان ایران، شاهان غسانی با قیصرهای روم، مؤسس این سلسله حجر بن عمرو آکل المرار، در سال ۴۵۰ میلادی در گذشت.دیوان امرؤ القیس در سال ۱۸۷۷ در پاریس چاپ شده است.
۲ وی پیوسته عمرو بن منذر پادشاه حیره و برادرش قابوس بن منذر را در شعر خویش هجومی گفت، تا آنکه عامل بحرین به فرمان عمرو بن منذر که خود طرفه به امید صد هزار درهم جایزه حامل آن فرمان بود دست و پای وی را برید و به دارش آویخت (ر.ک: ترجمه تاریخ یعقوبی، ص ۲۵۷ ۲۶۰) .دیوان طرفه را اعلم شنتمری شرح کرده است.
۳ اسلام آوردن زهیر معلوم نیست ولی دو پسرش «بجیر» و «کعب» که دو شاعر بزرگوارند، اسلام آورده اند، دیوان وی اول بار در سال ۱۸۷۰ م در لندن به طبع رسیده است.
۴ ر.ک: آداب اللغة العربیة، ج ۱ ص .۱۱۱
۵ ر.ک: المجانی الحدیثه، ج ۱، ص ۱۲۷، م.
۶ طبقات فحول الشعراء، ص .۱۲۸
۷ طبقات فحول الشعراء .۱۲۷
۸ طبقات فحول الشعراء ص ۱۱۵.در بعضی کتب، قتل عبید بن نعمان بن منذر نسبت داده شده است (ر.ک: معارف ابن قتیبه ص ۶۴۹، چاپ دوم مصر، دار المعارف ۱۳۸۸، و أعلام زرکلی، ج ۴، ص ۳۴۰ چاپ سوم) م.
۹ أبو بصیر: أعشای کبیر که قصیده لامیه اش از معلقات عشر است و در خطبه «شقشقیه» مولی علی علیه السلام یک شعر از وی آمده است، أعشی قصیده ای در مدح رسول اکرم گفت و به مکه آمد، اما گویا توفیق اسلام آوردن نیافت.
۱۰ برای وی در بازار «عکاظ» خیمه ای زده می شد، و در اشعار عرب داوری می کرد.
۱۱ نگاه کنید به «معلقات» ترجمه عبدالمجید آیتی.
۱۲ «معجم المطبوعات» ، / .۲۹۷

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
در یکی از درسهای کتاب عربی دوره دبیرستان خوانده بودیم که آسیه همسر فرعون با سنگ بزرگی که از ارتفاع بر روی بدنش انداختن به شهادت رسید ولی در این مقاله نوشته شده است که یه قصاب تمام پوست بدنش را کند این تناقضات را چگونه قابل توجیه هستند؟
پرسمان
در سفینه البحار ماده اسی چنین آمده است : فرعون دستور داد آسیه را به میخ کشیدند و در برابر آفتاب قرار دادند و بعدا دستور داد سنگ بزرگی را بر او بزنند تا کشته شود. شما می توانی به این معتقد باشی اشکالی ندارد . آیه الله مکارم هم چنین دارد : هنگامي كه آسيه، همسر فرعون معجزه موسي(ع) را در مقابل ساحران در روز مبارزه معروف آنها مشاهده كرد، اعماق قلبش به نور ايمان روشن شد، و از همان لحظه به موسي ايمان آورد . او پيوسته ايمان خود را مكتوم مي‏داشت، ولي ايمان و عشق به خدا چيزي نيست كه بتوان آنرا هميشه كتمان كرد، هنگامي كه فرعون از ايمان او با خبر شد بارها او را نهي كرد و اصرار داشت كه دست از آئين موسي(ع) بردارد و خداي او را رها كند، ولي اين زن تسليم خواسته فرعون نشد. سرانجام فرعون دستور داد دست و پاهايش را با ميخها بسته، در زير آفتاب سوزان قرار دهند و سنگ عظيمي بر سينه او بيفكنند . هنگامي كه آسیه آخرين لحظه‏ هاي عمر خود را مي‏گذارند دعايش اين بود «پروردگارا! براي من خانه‏ اي در بهشت در جوار خودت بنا كن و مرا از فرعون و اعمالش رهائي بخش و مرا از اين قوم ظالم نجات ده»! خداوند نيز دعاي اين زن مؤمن پاكباز فداكار را اجابت فرمود و او را در كنار بهترين زنان جهان مانند مريم قرار داد. جالب اينكه همسر فرعون با اين سخن، كاخ عظيم فرعون را تحقير مي‏كند و آن را در برابر خانه‏ اي در جوار رحمت خدا به هيچ مي‏شمرد، و به اين وسيله به آنها كه او را نصيحت مي‏كردند كه اينهمه امكانات چشمگيري كه از طريق «ملكه مصر بودن» در اختيار او است با ايمان به مرد شباني همچون موسي از دست نده! پاسخ مي‏گويد. مسلماً زرق و برق و جلال و جبروتي برتر از دستگاه فرعوني وجود نداشت، همانطور كه فشار و شكنجه، آن زن مؤمن را به زانو در نياورد و همچنان به راه خود در مسير رضاي خدا ادامه داد تا جان خويش را در راه معشوق حقيقي فدا كرد. (قصه هاي قرآن، حضرت آيت الله مكارم شيرازي) در مورد تناقضات اخبار تاریخی به این نکته توجه کنید که می توانید از مجموع آن دو ، حقیقت مشترکی را به دست آورید و به آن معتقد شوید و یا به هیچکدام معتقد نباشید مگر آن که مساله مساله اساسی باشد که در این صورت باید بررسی به عمل آورد . این که آسیه چگونه به شهادت رسید مهم نیست بلکه مهم خود شهادت است .

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.