شناخت حضوری ۱۳۹۰/۱۲/۱۷ - ۴۶ بازدید

شناخت بر دو گونه است ؛ حصولی و حضوری. شناخت حصولی ، شناخت مفهومی است. یعنی مفهوم و صورتی از معلوم نزد عالِم حاصل می گردد ؛ و عالِم به وسیله صورت ذهنی به بیرون از خود ، آگاه می شود. به عبارت دیگر علم حصولی ، علم با واسطه است ؛ یعنی در علم حصولی بین عالِم و معلوم ، صورت ذهنی واسطه می شود.ولی خود مفهوم و صورت ذهنی ، بدون واسطه در نزد عالِم حاضر است. لذا در علم حصولی مفهوم یا صورت ذهنی را «معلوم بالذات» و معلوم خارجی را که به واسطه مفهوم و صورت ذهنی شناخته می شود ، «معلوم بالعرض» می نامند.


شناخت بر دو گونه است ؛ حصولی و حضوری. شناخت حصولی ، شناخت مفهومی است. یعنی مفهوم و صورتی از معلوم نزد عالِم حاصل می گردد ؛ و عالِم به وسیله صورت ذهنی به بیرون از خود ، آگاه می شود. به عبارت دیگر علم حصولی ، علم با واسطه است ؛ یعنی در علم حصولی بین عالِم و معلوم ، صورت ذهنی واسطه می شود.ولی خود مفهوم و صورت ذهنی ، بدون واسطه در نزد عالِم حاضر است. لذا در علم حصولی مفهوم یا صورت ذهنی را «معلوم بالذات» و معلوم خارجی را که به واسطه مفهوم و صورت ذهنی شناخته می شود ، «معلوم بالعرض» می نامند. برای مثال درخت داخل باغچه ، معلوم بالعرض است ؛ امّا صورت درخت که در هنگام نگاه کردن به آن در ذهن ما پدید می آید ، معلوم بالذات است.
امّا شناخت حضوری ، شناخت از راه مفهوم و صورت ذهنی نیست. بلکه در علم حضوری ، وجود خود معلوم ، نزد وجود عالِم ، حاضر می شود. لذا در علم حضوری بین عالم و معلوم هیچ واسطه ای موجود نیست. مثل علم انسان به خود و به حالات درونی خود ، نظیر حبّ و بغض و شادی و اندوه و شک و یقین خودش. علم انسان به صور ذهنی خودش نیز علم حضوری است. همین طور علم انسان به وجود قوای نفسانی خود نظیر علم به وجود عقل ، فکر ، قوّه خیال ، اراده ، اختیار و... ، علم حضوری است. یعنی انسان برای علم به این امور نیازی به استفاده از ذهن ندارد. مشاهدات انسان در هنگام خواب دیدن و همچنین مشاهدات و مکاشفات عارفانه نیز به صورت علم حضوری است . وحی و الهام انبیاء و ائمه (ع) نیز از سنخ علم حضوری است . علم مجرّدات(موجودات غیر مادّی) نیز علم حضوری است ؛ چرا که در مجرّدات حواسّ و ذهن وجود ندارد. چون لازمه وجود ذهن ، قابلیّت ؛ و لازمه قابلیّت مادّیت است. از اینجا روشن می شود که علم حصولی در خدا نیز راه نداشته و علم او به خود و همه موجودات علم حضوری است.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق این صفحه اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.