شورا در اسلام ۱۳۷۸/۱۰/۱۱ - ۲۶۱ بازدید

از نصوص دینی و سیره برمی آید که کارکرد شورا صرفاً ارائه نقش مشورتی به رهبر و یا کارگزاران حکومت است و خود نمی تواند نهادی تصمیم گیرنده باشد و مصوبات آن نقش الزامی و رسمی پیدا کند؛ بنابراین کارکرد آن با نهادهای شورایی مانند مجلس و یا شوراهای محلی و... که امروزه در جهان معمول است، تفاوت دارد. از این رو نمی توان از طریق نصوص دینی وجود چنین نهادهایی را توجیه کرد؟

کارکرد نهاد شورا در اسلام، منحصر به ارائه نقش مشورتى نیست. در رابطه با این مطلب ادله متعددى وجود دارد. اکنون بدون ورود به مباحث فنى و تخصصى، به برخى از آنها اشاره مى شود: ۱. لسان برخى از آیات قرآن -مانند: (وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَیْنَهُمْ) از این جهت اطلاق دارد و کارکرد شورا را منحصر به ارائه نقش مشورتى نمى سازد.
۲. در مواردى پیامبر اکرم(ص) دستور داده اند که رأى شورا، باید ملاک عمل قرار گیرد. روزى امیرمؤمنان(ع) از آن حضرت پرسید: «اى پیامبر! اگر مسأله اى پدید آمد که در رابطه با آن آیه اى از قرآن و یا سیره و سنتى از جانب شما وجود نداشته باشد. چه کنیم؟» حضرت فرمود: «آن را با مشورت مؤمنان انجام دهید». سپس آن حضرت اضافه فرمود: «مشورت را به امور خاص محدود نسازید»؛«یا رسول الله ارأیت اذا نزل بنا امر لیس فیه کتاب و لا سنه منک، ما نعمل به؟ فقال(ص): «اجعلوه شورى بین المؤمنین و لاتقصرونه بامرخاصه» (تفسیر فرات ابن ابراهیم کوفى، ص ۶۱۵، محمد هادى معرفت، ولایت فقیه، ص ۱۰۱). یعنى، اساساً در امور مختلف از مشورت مدد جویید و آن را ملاک عمل قرار دهید.
۳. در موارد بسیارى، پیروى از رأى اکثریت مورد تأکید قرار گرفته و از مخالفت و سرپیچى با ارباب رأى و بصیرت نهى شده است. از جمله اینکه پیامبر اکرم(ص) فرمود: «دوراندیشى آن است که با صاحبنظران مشورت کنى و امرشان را فرمان برى، پس هرگاه خردمند خیرخواه چیزى گفت آن را بپذیر، و مباد که بر خلاف آن ها عمل کنى که در آن هلاک و نابودى است».«العزم، ان تستشیر ذاالرأى و تطیع امره، و قال: اذا اشار علیک العاقل الناصح فاقبل، و ایاک و الخلاف علیهم، فان فیه الهلاک» (بحارالانوار، ج ۷۲، ص ۱۰۵).
بنابراین نهاد شورا در نظام اسلامى، داراى کارکردهاى متفاوت و اشکال گوناگونى است. برخى صرفاً ارائه دهنده نقش مشورتى است؛ بدون آنکه براى مشورت گیرنده الزام آور باشد و برخى داراى نقش الزام آور و مؤثر قطعى در تصمیم گیرى ها و برنامه ریزى ها است.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.