صله رحم ۱۳۹۹/۰۶/۱۱ - ۲۸۸ بازدید

سلام .
اگر در خانواده ای پدر و مادر با یکی از خویشاوندان قطع رابطه کند تکلیف فرزند مکلف چیست ؟ آیا باید او هم قطع رابطه کند ؟!

برای جواب سوال شما اول باید چند استفتا که از خدمت مراجع محترم در مورد صله رحم شده بیان کنیم و بعد به طور مفصل به جواب شما بپردازیم
الف .مصداق رحم:
سوال: خویشاوندانى که قطع رحم با آنان جایز نیست، چه کسانى اند؟ جواب (همه مراجع) : ارحام کسانى اند که در مراتب ارث واقع مى شوند؛ مانند: پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندان آنان و نیز عمو، عمه، خاله، دایى و فرزندان آنان.(دفتر همه مراجع)
پس هرچند برکات و آثاری که برای صله رحم بیان شده و اقتضای اخلاق اسلامی، همه بستگان سببی و نسبی را دربر می‌گیرد، اما خویشان نسبی از اولویت برخوردارند.

ب . مصداق صله رحم
سوال: صله رحم به چه چیز تحقّق مى یابد؟ آیا رفت و آمد با خویشاوندان واجب است؟ جواب (همه مراجع) : صله رحم، منحصر به رفت و آمد با خویشاوندان نیست؛ بلکه این عمل با هدیه دادن، میهمانى کردن، پیغام فرستادن، تماس تلفنى، سلام کردن و... نیز تحقق مى یابد. پس همین اندازه که قطع رحم نشود، کافى است. (آیت الله فاضل، جامع المسائل، ج ۱، س ۱۷۷۲؛ آیت الله تبریزى، استفتاءات، س ۲۱۸۵ و ۲۱۸۹؛ آیت الله سیستانى، صله رحم و دفتر همه مراجع). ج . اهمیت صله رحم
همانگونه که می‌دانید، یکی از دستورالعمل های دین در بخش احکام اسلامی که به فعالیت های عینی و خارجی انسان اختصاص دارد، ارتباط با خویشاوندان و اقوام است که از آن تحت عنوان «صله رحم» یاد می شود. در اندیشه دینی ما، حفظ، توسعه و تعمیق روابط فامیلی و ارتباط صمیمانه و حمایتی خویشاوندان از آنچنان اهمیتی برخوردار است که پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) آن را جزء دین دانسته‌اند؛ (محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۷۲، باب ۳، روایت ۷۳) و در جای دیگر، هدف از رسالت خویش را پس از بندگی خداوند و شکستن بت ها و طواغیت، صله رحم معرفی می کنند.( محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۳۸، باب ۶۵، حدیث ۴۹)قرآن نیز حفظ پیوندهای فامیلی را یکی از وظایف و برنامه های صاحبان خرد (اولوا الالباب) تلقی کرده (۲۱، رعد) و در آیاتی چند، تارکان این امر مهم را مستحق لعنت و نفرین الهی می داند. از منظر تفکر دینی نقش صله رحم به گونه ای است که انجام آن سبب سامان دهی و ایجاد سلامت و عافیت و در طریق صحیح قرار گرفتن تمام امور می شود؛ آنجا که امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: «تبارّوا و تواصلوا... و تعطون العافیه فی جمیع امورکم.»( محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۷۴، باب ۱۷، حدیث ۱۰). همچنین در روایتی دیگر ارتباط خویشاوندی را سبب آرامش و تسکین خاطر افراد معرفی کرده و چنین می فرمانید: «ای ما رجل غضب علی ذی رحمه فلیقم الیه، ولیدنُ منه و لیمسه فان الرحم اذا مسَّت الرحم سکنت.»؛( همان، ج ۷۳، باب ۱۳۲، حدیث ۹) هرگاه کسی از رحم خود عصبانی شد، و بر او غضب کند پس باید به سوی او روانه شود و با او تماس برقرار کند. به درستی که دو رحم در تماس با یکدیگر به آرامش و سکون می رسند. بنابراین، درباره اهمیت صله رحم و نقش و پیامدهای آن در سلامت و آرامش روحی و بهداشت روانی انسان از منظر آموزه های دینی همین بس که امام صادق (علیه السلام) ایجاد ارتباط فامیلی و پای بندی به آن را تأمین کننده سلامت و عافیت تمام امور انسان معرفی کرده است. این نشان از توجه به جایگاه بلند صله رحم در منابع دینی و پیامدها و آثار و نقش های فراوانی است که در سلامت و بهداشت روانی انسان می تواند داشته باشد. د . قطع رحم
«قطع رحم» گناه کبیره است .
امام باقر علیه السلام از جد بزرگوارشان امیرالمؤ منین علیه السلام در قسمتى از روایتى نقل فرمودند که قطع ارتباط خویشاوندى چه اثر ناگوارى را در پى خواهد داشت ؟ فرمودند: و ان الیمین الکاذبة و قطیعة الرحم لتذران الدیار بلاقع من اهلها و تنقل الرحم و ان نقل الرحم انقطاع النسل (۹۵).و به درستى که قسم دروغ و قطع رحم خانه ها را ویران و خالى از اهل و دیار مى کند و خویشاوندى را از جا برمیکند و از جاى برکندن خویشاوندى مایه قطع نسل مى گردد.
در صورتى که در اقوام کدورتى پیش آید و یک ظرف قطع ارتباط کند و طرف دیگر به قطع ارتباط او اعتنا نکند وظیفه شرعى خودش را انجام دهد این رفتار اثر سوء و ناگوار را براى قطع رحم کننده در پى خواهد داشت .
این مطلب را داود رقى از امام صادق علیه السلام نقل مى کند و مى گوید: کنت جالسا عندا ابى عبدالله علیه السلام اذ قال لى مبتدئا من قبل نفسه : یا داود لقد عرضت على اعمالکم یوم الخمس فراءیت فیما عرض على من عملک صلتک لابن عمک فلان فسرنى ذالک ، انى علمت ان صلتک له اسرع لفناء عمره وقطع اجله قال داود: و کان لى ابن عم معاندا خبیثا بلغنى عنه و عن عیاله سوء حال فصککت له و الصک معرب چک با الفارسیة نفقة قبل خروجى الى مکة ، فلما صرت بالمدینة خبرنى ابوعبدالله علیه السلام بذالک (۹۶).داود رقى گوید: در خدمت امام صادق علیه السلام نشسته بودم ناگاه امام علیه السلام آغاز سخن نمودند و فرمودند اى داود روزهاى پنجشنبه اعمال شما بر من عرضه مى شود در چیزهائیکه بر من عرضه شده بود عمل تو را دیدم با فلان پسر که عمویت که پیوند خویشاوندى برقرارى کرده اى و این عمل تو مرا خوشحال نمود به درستى که پیوند برقرار کردن شما با او در نابودى عمر او و به پایان رساندن اجل وى سرعت بخشیده است داود مى گوید من پسر عمویى داشتم که خبیث و معاند بود به من رسید از او و عیالش که وضع مالى آنها خوب نیست وقتى که مى خواستم به مکه بروم براى آنها حواله اى چک کنار گذاشتم وقتى که به مدینه رسیدم امام صادق علیه السلام به من از جریان خبر دادند.
کوتاهى عمر و محرومیت از مال دنیا هم یکى دیگر از آثار نامطلوب قطع ارتباط خویشاوندى است : ابوحمزه ثمالى از امیرالمؤ منین علیه السلام روایت مى کند:قال : قال امیرالمومنین علیه السلام فى خطبة اعوذبالله من الذنوب التى تعجل الفناء فقام الیه عبدالله بن الکواء الیشکرى فقال : یا امیرالمومنین او تکون ذنوب تعجل الفنا؟ فقال نعم ویلک قطیعه الرحم ، ان اهل بیت لیجتمعون و یتواسون و هم فجره فیرزقهم الله و ان اهل البیت لیترقون و یقطع بعضهم بعضا فیحرمهم الله و هم اتقیاء. (۹۷)ابو حمزه ثمالى مى گوید: امیرالمومنین علیه السلام در خطبه اى فرمودند پناه مى برم به خدا از گناهانى که در نابودى مرتکب شونده شتاب مى کند عبدالله بن یشکرى برخاست و گفت یا امیرالمومنین ! مگر گناهى هم هست که عامل شتاب در نابودى باشد حضرت فرمودند، آرى واى بر تو آن گناه قطع رحم است ، چه بسا نواده هایى هستند گرد هم مى آیند و یارى هم مى کنند با اینکه از حق دورند خداوند به آنان وسعت روزى مى دهد و چه بسا نواده هایى هستند که از هم جدا مى شوند و از همدیگر قطع رحم مى کنند پس خداوند آنان را محروم از روزى مى کند در حالى که پرهیزکارند. *** نتیجه :
بنابراین اینکه پدر و مادرتان با برخی اقوام خویش قهر می کنند و رابطه ای ندارند، به خودشان مربوط است، اما از آنجا که صله رحم بر شما واجب و قطع رحم حرام است باید رابطه خود را با اقوام پدر و مادرتان که عموها، دایی ها، خاله ها، عمه ها و مادر بزرگ و پدربزرگ تان هستند ادامه دهید و همچنان حرمت و احترام پدر و مادرتان را حفظ کنید؛ اطاعت از پدر و مادرتان در این خصوص وجهی ندارد.
امام علی (علیه‌السلام) در این خصوص می‌فرماید: «لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِی مَعْصِیةِ الْخَالِق» ؛ «اطاعت از مخلوق (هر کس که باشد) در انجام معصیت الهی پذیرفتنی نیست».
می توانید خیلی صریح و آشکار به پدر تان اعلام دارید که بیش از آنچه در دین و آموزه های دینی آمده هست، در هیچ شرایطی حاضر نیستید کوتاه بیایید و عقب نشینی کنید اما در سایر موارد، اختیار با خودتان است.
البته اگر توان مقابله با پدر تان را ندارید و احتمال آسیب و درگیری جدی بین والدین و فرزندان وجود دارد، می توانید دیدارها را با بستگان پدر و مادرتان در ظاهر کم کنید و یا بدون اطلاع پدر و مادرتان با آن رابطه برقرار کنید و یا به انواع دیگر صله رحم همچون تماس تلفنی، نامه نگاری و... روی بیاورید تا شما مصداق قطع رحم نگردید.
همواره موفق و کامروا باشید.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.