ضمایر مونث در قرآن ۱۳۹۹/۰۱/۱۲ - ۱۹۹ بازدید

چرا با اینکه خداوند در قرآن گفته زن و مرد را مساوى آفریده ایم، ولى همه نام هاى خداوند با ضمایر مذکّر همراه است؟

در پاسخ بیان چند نکته بایسته است: اینکه براى خداوند ضمیر مذکّر به کار رفته است. مانند «قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ»، بدین جهت است که از نظر ادبى، ضمیر «هو» براى جنس مذکّر و براى موجودى که نه مذکّر و نه مؤمنث است به کار مى رود اما ضمیر «هى» تنها برای جنس مؤنث و یا مؤنث مجازى و لفظى به کار مى رود مانند آیات شریفه:
«فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِیَ الْمَأْوى»(۱) «همانا بهشت همان جایگاه است».
«وَ نَفْسٍ وَ ما سَوّاها»(۲) «سوگند به نفس و آنچه آن را درست کرد».
از این رو ضمیر «هو» در دو مورد به کار مى رود:
۱. در مقابل «هى» و براى موجود مذکّر؛ چه حقیقى و چه مجازى.
۲. به معناى جامع میان مذکّر و مؤنث و یا در موجودى که جنسیت خاص مذکّر یا مؤنث در آن لحاظ نشده است (مانند «اله») و یا اینکه هر دو جنس مذکّر و مؤنث در آن لحاظ شده و مدنظر است. پس هنگام اطلاق «هو» بر خداوند، به هیچ وجه پرسش از مذکّر و مؤنث بودن مرجع ضمیر معنایى نخواهد داشت؛ زیرا او جسم ندارد؛ نه مذکّر است و نه مونث و نه چیز دیگرى شبیه به این موارد «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ». با این حال قرآن مجید به زبان مردم نازل شده است و مى بایست که قواعد ادبیات عرب در آن رعایت مى گردید.(۳)
پی نوشت ها:
(۱) نازعات ۷۹، آیه ۴۱.
(۲) الشمس ۹۱، آیه ۷.
(۳) محمدتقى مصباح یزدى، پرسش ها و پاسخ ها، ج ۵، ص ۳۰، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، ۱۳۸۲.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.