علت عدم استجابت دعا ۱۳۹۸/۱۱/۳۰ - ۶۲۵ بازدید

سلام میگن دعاکنیدبایداطمینان داشته باشی براورده میشه دعامیکنم بعدمیگم طبق شرایط دعا گناهکارباشم دعام نگیره یا چیزدیگه داده بشه یااخرت بهم بدن همیناباعث میشه سردبشم وباخلوص نیت واطمینان وباوردعانکنم

دوست گرامی. خیلی از مردم سوال می کنند که چرا دعا می کنیم، اما مستجاب نمی شود، مگر خداوند نفرموده است که: ادعونی استجب لکم. دعا کنید اجابت می کنم. پس چرا دعای ما را اجابت نمی کند؟
در پاسخ به این سوال باید توجه کنیم که وقتی خدای متعال می فرماید دعا کنید تا من اجابت کنمٍ، حتما اجابت می کند، اما وقتی اجابت نمی شود، اینجا حتما مشکلی وجود دارد.
برای اینکه بدانیم مشکل کجا است و آنرا برطرف سازیم، ابتدا باید ببینیم مشکل از ناحیه خدا است، یا از ناحیه ما است.
در مورد خداوند وقتی خوب مطالعه و بررسی می کنیم، درمی یابیم که به فرموده تمامی علما و عرفای اسلام صفات خدا عین ذات او است. یعنی اینطور نیست که اراده کند تا به کسی نیازهایش را بدهد یا ندهد. دعای کسی را مستجاب کند یا نکند. به کسی مهربانی کند یا نکند.
این تصور ما از خدا که خیال می کنیم خدا به بعضی ها می دهد و به بعضی ها نمی دهد. با بعضی مهربان است، با بعضی نیست. وقتی خوشحال است مثلا اجابت می کند، وقتی ناراحت است اجابت نمی کند . به سخن کسی گوش می دهد و و سخن دیگری را نمی شنود، به کسی توجه دارد و به دیگری توجه ندارد، درست نیست.
این حالت ها و تصورات مربوط به بشر است. ما انسان ها اینطوری هستیم، خدا مثل ما نیست. صفات خدا مانند صفات انسان ها نیست.
صفات خدا ذاتی است، یعنی ذاتش اقتضای بخشش کردن دارد، ذاتا دهنده است، ذاتا ریزش دارد، ذاتا فیض بخش است، فیاض است. ذاتا بخشنده است، ذاتا مهربان است.
وقتی می گوییم خدا صفاتش ذاتی است، یعنی اصلا نمی تواند نبخشد، نمی تواند فیض نداشته باشد، نمی تواند ظهور نکند، دست خودش نیست که جلوی خودش را بگیرد و مانع جود و کرامت خود شود.
درست مانند خورشید که نورافشانی و حرارت بخشی اش ذاتی است و نمی تواند جلوی نورافشانی خودش را بگیرد. نمی تواند گرم نکند. خورشید یعنی نورافشانی و حرارت بخشی، اینها عین خورشید است.
بخشندگی هم عین ذات الهی است. فیض بخشی عین ذات الهی است. ظهور وتجلی عین ذات الهی است.
یکی از صفات خدا این است که مجیب است، اجابت کننده است، اجابت دعا و مجیب بودن هم عین ذات او است. خدا ذاتا اجابت کننده دعاها است و نمی تواند دعای کسی را اجابت نکند.
با این تفصیل متوجه می شویم که وقتی دعای کسی اجابت نمی شود، اشکال از ناحیه خدای متعال نیست. خدا ذاتا اجابت کننده هر دعایی است و نمی تواند با ذاتیات خودش مخالفت کند. هیچ موجودی قادر نیست مانع ذاتیات خودش شود.
پس اشکال از ناحیه خدا نیست و بلکه از ناحیه خود ما است. ما باید مشکل را در خودمان بجوییم و بیابیم که چرا دعایمان اجابت نمی شود.
اینجا سه نکته وجود دارد که لازم هست به آن دقت شود:
اولا باید بدانیم که خدای متعال غنی بالذات و مطلق است و منبع تمام کمالات و قدرت ها و نعمت ها است و ما در مقابل فقر و نیازمند مطلق ایم.
ما در زندگی خود نیازها و خواسته های فراوانی داریم که باید برای تامین آنها اقدام کنیم و خدای متعال تنها منبع تامین تمام نیازهای ما است.
پس ما باید نیازهای خود را از خدا بخواهیم و تنها خدا است که برطرف کننده نیازهای بندگان خود است. تمامی بندگان و انسان های دیگر، خودشان عین فقر و نیاز اند و هر چه دارند از خدای متعال است.
ثانیا برای رسیدن به خواسته ها باید اقدام عملی کنیم، یعنی بدانیم که هر مشکل و نیازی راه معقول و مشروعی برای برطرف کردن دارد و سعی کنیم راه تامین آنرا بیابیم و برای تامین خواسته های خود عملا تلاش کنیم. در کنار این تلاش، دعا هم یکی از اقدامات عملی است که برای رفع نیازها انجام می دهیم.
به همان دلیل که گفتیم خدای متعال منبع تمام ثروت ها است و هر کس هر چه دارد از او است، دعا کردن هم در کنار تلاش عملی ضرورت دارد.
کسی که دعا نمی کند طبعا دچار محرومیت می شود. دعا رابطه انسان با خدا را برقرار می نماید، برای رسیدن به خواسته ها حتما باید دعا هم بکنیم و در این زمینه کوتاهی نکنیم، یعنی انسان واقعا بنشیند و با خدا رابطه برقرار کند و با صمیم قلب دعا کند و بخواهد و خواسته اش را تکرار کند و شرایط و آداب دعا را هم رعایت نماید.
یک دعای درست و حسابی انجام دهد، ماهیت دعا کلامی است، با کلام و سخن گفتن با خدا رابطه برقرار کند و با تمام وجود خواسته خود را با خدا مطرح نماید و از او برآورده شدن حاجات اش را بخواهد.
ثالثا، بداند که اجابت دعا سه شرط اساسی دارد اول این است که به حالت اضطرار رسیده باشد و واقعا احساس نیاز شدید کند و حالت طلب شدید در او پیدا شود. اگر این حالت به وجود بیاید دعا به اجابت نزدیک می شود.
شرط دوم آن ایمان است. یعنی کسی که دعا می کند واقعا باید به خدا و صفات خدا و بخشندگی خدا و جود خدا و قدرت و توانایی خدا برای اجابت خواسته های بندگان و حکمت خدا و مهربانی خدا ایمان داشته باشد و به این ایمان خود عملا پایبند باشد
شرط سوم بندگی است. یعنی مطیع خدا باشد، بنده خدا باشد، عمل صالح هم داشته باشد، عمل صالح شرط وجود ایمان در انسان است.
عاشق نشد کسی که یار به حالش نظر نکرد.
ای خواجه درد نیست وگرنه دواش هست.
خدای متعال در واقع به بندگان خود وعده اجابت داده است و کسی که گناه می کند، ایمان و بندگی اش خلل دارد، ناقص است، واقعی نیست این شخص مشکل بندگی دارد آنوقت دعا می کند اجابت نمی شود و خیال می کند خدا به او توجه ندارد، به خدا بدگمان می شود، ناامید می شود به رحمت خدا و خیلی فکر های بدی به ذهنش می رسد که درست نیست.
در حقیقت مشکل از خود ما است، ما اولا باید خوب دعا کنیم و ثانیا گاهی در دعا کردن حالت طلب و اضطرار واقعی نداریم و همین طوری از روی شکم سیری دعا می کنیم و ثالثا دعا باید از روی ایمان باشد و عمل صالح داشته باشیم و واقعا بنده خدا باشیم تا دعایمان مستجاب شود. وقتی کسی گناه می کند از هماهنگی با حقیقت هستی خارج می شود و دعایش با مانع روبرو می گردد.
اگر کسی طلب واقعی و اضطرار داشته باشد و با ایمان کامل دعای کاملی انجام دهد، حتما و بدون تردید اجابت می شود. خدای متعال صادق الوعد است، اگر خدای متعال فرموده دعا کنید تا اجابت می کنم، این وعده خدای متعال قطعی است.
ادعونی استجب لکم، یعنی ای بندگان مومن من اگر واقعا دعا کنید و خواسته خود را از من بخواهید، بدانید که حتما اجابت می کنم و نیازهای مشروع و معقول شما را تامین می نمایم.

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

میهمان
بارها دیده شده خداوند دعای گناهکاران را هم مستجاب کرده و حتی نیاز کافران را تامین و انها را به ثروتی که میخواستند رسانده است
پرسمان
بله خداوند است ومی بخشد و می دهد چون خدا است و برهرچیزی قادر است و البته او خدای حکیم است و بدون حکمت کاری نمی کند: ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ «اين است فضل خدا ،مي دهد هر كه را كه بخواهد و خداوند صاحب فضل عظيم است.» شادمان از نعمت و فضل خدا ---------------- كان ندارد در فزونى انتها هرگز در باره نعمتى كه پروردگار بديگرى ارزانى داشته نباید حسد ورزيد، و هر كه از مرد و زن آنچه را كسب كند بهره مند ميشود و هرکس از فضل خدا هر چه بخواهد ومسئلت نمايد، خداوند اجابت ميفرمايد زيرا به همه چيز و به هر پديده‏اى احاطه دارد! اما یکی از حکمتهای الهی در استجابت دعای ایشان وبرآورده کردن حاجات دنیاییشان را در آیه 178 سوره آل عمران بیان فرموده است:« وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ » آنها كه كافر شدند (و راه طغيان پيش گرفتند) تصور نكنند اگر به آنان مهلت مى‏دهيم ،به سود آنها است، ما به آنان مهلت مى‏دهيم كه بر گناهان خود بيفزايند و عذاب خوار كننده‏اى براى آنها مى‏باشد. درواقع این مهلت دادن و بهره مندیشان از دنیا به این جهت است که در عین این که پاداش اعمال خیری که در دنیا داشته اند را بدهد (ودیگر از خدا به خاطر کارهای خوبی که در دنیا کرده اند انتظار پاداش نداشته باشند )بلکه (به خاطرطغیان گریشان بعد از رسیدن به دنیای بیشتر) بر گناهانشان افزوده شودو عذاب خوارکننده الهی بیشتری برای ایشان فراهم شود!
میهمان
کی دعاهامستجاب میشه
پرسمان
پرسشگر گرامی ، جهت دریافت پاسخ به نکات زیر توجه نمایید : برخی افراد که فکر می کنند دعایشان مستجاب نمی شود و از این موضوع گله دارند و حتی گاهی تا مرز ناامیدی و بی ایمانی و ترک نماز و مانند آن پیش می روند و سوالات فراواني هم در اين زمينه مطرح مي کنند، نگراني و مشکلاتي که براي ايشان در اين زمينه وجود دارد، بیشتر ناشی از نگرش ناصحیح آنها به موضوع دعا و اجابت است. بنابراین در صورتی که این نگرش اصلاح شود بسیاری از مشکلاتی که در اين رابطه براي آنان پیش می آید حل خواهد شد. برای اصلاح نگرش، لازم است نکاتی را که به آنها اشاره می کنیم کاملا با دقت مطالعه نمایید. الف ) اجابت حتمی دعا از جهتي دعا عين اجابت است، زيرا نوعي عبادت و پرستش است و هر عبادتي با قصد قربت انجام مي شود؛ در هنگام موجب قرابت حتمي است، عبادت كننده تصميم دارد كه به خداي خود نزديك شود و به كمالات ذات اقدس الهي آراسته گردد و در حقيقت از دعا چيزي جز خود خداي متعال و قرب او را نمي خواهد. اين خواسته چون با خلوص نيت و شرايط لازم انجام شود، در همان لحظه به اجابت مي رسد و اثر معنوي خود را بر روح و جان انسان مي گذارد. با استمرار اين حالت آدمي به تدريج مظهر نورانيت و اسماء و صفات كماليه حق تعالي مي شود و به سعادت شايسته خود خواهد رسيد. اين نياز،‌ يعني نياز به حضور خداي متعال با صفات کماليه اش در انسان، يک نياز پيوسته است. البته يک نياز متعالي و خاص اهل کمال است و اغلب مردم عادي از ان غفلت دارند، ولي موضوعي است که دعا براي تحقق آن در اصل توصيه شده است. امام صادق(ع)فرمود: ((عليكم بالدعاء فانكم لا تقربون بمثله)); شما را به دعا سفارش مى كنم. زيرا با هيچ عمل ديگرى همچون دعا، به خدا نزديك نمى شويد. پـس دعا، درمان عطش قلب و تسكين سوزش جان و عروج به عالم بالاست. امام سجاد(عليه السلام) فرمودند: «دعاي مؤمن از سه حال خارج نيست؛ يا برايش ذخيره مي گردد يا در دنيا برآورده مي شود يا بلايي را كه مي خواهد به او برسد دفع مي كند.»(ميزان الحكمه ، ج 4 ،ح 5723) امام صادق(عليه السلام) مي‌فرمايد: «روز قيامت خداوند متعال مي‌فرمايد: اي بندة من!‌ تو مرا خواندي و من اجابتت را به تأخير انداختم. اكنون ثواب و پاداش تو چنين و چنان است. پس مؤمن آرزو مي‌كند كه كاش هيچ دعايي از او در دنيا اجابت نمي‌شد، براي آن ثواب و پاداش نيك كه مي‌بيند».(اصول كافي، ج 4، ص 245.)بنابراين با توجه به حديث بالا خداوند متعال اجابت دعا در آخرت به اين معنا نيست كه عين آن چيز يا چيزي از همان جنس و بالاتر به او داده مي شود ، بلكه پاداشهاي آخرت قابل مقايسه با اين دنيا نيست ، به طوري كه مومن آرزو مي كند كه كاش هيچ دعايي از او در دنيا اجابت نمي‌شد. ب ) دعای اقتضای اجابت هر دعايي اقتضاي اجابت دارد، ولي از نظر فلسفي براي اينكه اين اقتضا به عليت تبديل شود و خواسته ما در خارج واقعا محقق شود، عوامل ديگري نيز در كار است كه بايد همگي جمع شوند. عليت و ضرورت وجود چيزي در خارج در گرو اين است كه تمامي علت هاي اقتضايي با هم جمع شوند و وجود آن چيز در خارج به صورت ضرورت درآيد و گرنه با تحقق برخي از عوامل و اقتضائات وجود آن ضروري و حتمي نخواهد بود. بنابراين همانگونه كه گفتيم: هر دعايي حتما اقتضاي اجابت دارد و خداوند فرموده ادعوني استجب لكم، ولي عملي شدن آن بستگي به وجود ساير اقتضائات و علت ها و شرايط ديگري دارد كه در تحقق خارجي آن دخيل هستند.ثانيا، دعا اقتضاي اجابت دارد نه اينكه علت اجابت باشد. در اين زمينه بايد بدانيد كه تحقق هر آرزو و رسيدن به هر هدفي راه اختصاصي و طبيعي خود را دارد و دعا تنها يكي از عوامل موفقيت و رسيدن به خواسته ها و نيازها است. براي موفقيت و رسيدن به خواسته هاي مشروع خود بايد برنامه ريزي و تلاش پي گير داشت. به طور مثال دعا درباره سلامتي اقتضاي اجابت دارد، يعني در صورتي كه انسان تلاش كند و نزد طبيب برود و دارو مصرف كند و دعا هم بكند اين عوامل روي هم باعث صحت و سلامتي انسان خواهد شد.نابرده رنج گنج ميسر نمي شود - مزد آن گرفت جان برادر كه كار كرد. برخي افراد خيال مي كنند همين كه بنشينند و دعا كنند و در اين زمينه با اصرار از خداوند چيزي بخواهند، مي توانند خداوند را مجاب كنند و به خواسته خود برسند. اين تصور درست نيست. رسيدن به هر خواسته اي راه خود را دارد و بايد از مسير طبيعي خودش بدان دست يافت. البته در كنار تلاش فردي و اجتماعي موضوع دعا هم سفارش شده است و باعث جلب عنايت و كمك خداوند مي شود. به عبارت ديگر بايد برخواست و دعا كرد نه اينكه نشست و دعا كرد. دعا كردن نشستني نيست. دعا براي كسي مفيد است كه در مسير قرار دارد و عملا تلاش مي كند و نهايت سعي خود را براي رسيدن به اهداف خود در زندگي انجام مي دهد. چنين كسي بسيار موفق خواهد بود و براي او رسيدن به خواسته ها و استجابت دعاها دور از انتظار نيست. ج ) مصلحت انسان اگر در بعضی موارد دعای انسان اجابت و دربعضی دیگر به ظاهر اجابت نمی شود به دلیل مصلحت انسان است ، آن موردی که اجابت نمی شود به دلیل مغايرت دعا و خواسته با مصلحت واقعي انسان است. گاهى اوقات انسان از خداوند چيزى درخواست مى نمايد و فكر مى كند اجابت آن به نفع او مى باشد، در حالي که در واقع اجابت آن درخواست به ضرر او تمام خواهد شد. انسان به خاطر علم محدودش نسبت به زواياي وجودي و شرايط پيرامون خود (در حال و آينده) نمي تواند بهترين و يا بدترين را براي خود تشخيص دهد، خداوند حكيم در معجزه ي آسماني خود مي فرمايد: ... عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُون ـ چه بسا چيزى را خوش نداشته باشيد، حال آن كه خيرِ شما در آن است ؛ يا چيزى را دوست داشته باشيد، حال آنكه شرِّ شما در آن است ؛ در حالي كه خدا مى داند و شما نمى دانيد. » (البقرة:216) اگر انسان به حكمت و مهرباني خداوند اعتقاد و به اين آيه از قرآن كريم كه مي فرمايد :« وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُم - و پروردگارتان فرمود: مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم ».(غافر:60) اطمينان داشته باشد ؛بايد پس از دعا به درگاه الهي به آنچه كه خداوند حكيم و مهربان برايش مقدر ساخته راضي و خشنود باشد و آن را براي خود بهترين بداند چون طبق آيه ي ذكر شده امكان ندارد خداوند دعاي بنده اش را بي پاسخ بگذارد و چون او را بيشتر ازخود او دوست دارد بهترين را برايش انتخاب نكند. در دعاي افتتاح درباره تاخير اجابت دعا آمده است:« و لَعَلَّ الذّى اَبْطَاَعَنَّي هُوَ خَيرٌ لي لِعِلْمِكَ بِعَاقَبِةِ اْلاُمُورِ-چه بسا تأخير در استجابت دعا برايم بهتر بوده است، چون تو از عاقبت امور آگاهى..» د ) عوامل اجابت دعا 1- اضطرار در دعا يكي از عواملي که باعث اجابت زودهنگام دعا مي شود حالت اضطرار است، دعاي افرادي است كه مضطر شده اند و هيچ چاره اي براي خود نمي يابند، به اجابت نزديک است. همانگونه كه در قرآن كريم، پروردگار متعال در معرفي خود چنين مي فرمايد: امن يجيب المضطر اذا دعاه و يكشف السوء ... قرآن كريم، سوره مباركه النمل، آيه 62- چه كسي است هنگامي كه بيچارگان او را مي خوانند، پاسخ آنان را مي دهد و بديها را از آنان برطرف مي سازد؟. در دعا هست که: يا مجيب دعوة المضطرين . اي پاسخ دهنده به دعاي درماندگان. قید «اضطرار» براى این است كه در حال اضطرار، دعاى دعا کننده از حقیقت برخوردار است و دیگر گزاف و بیهوده نیست؛ زیرا تا آدمی درمانده و مضطر نشود، دعایش آن واقعیت و حقیقتی كه در حال اضطرار دارد را ندارد و این خیلى روشن است. مي توان گفت يكي از علل استجابت دعاي مضطرين، صداقت و اخلاصي است كه در آنان وجود دارد، يعني حالت اضطرار، حالت روحي و قلبي آنان را به گونه اي نموده است كه خداي خود را خالصانه دعا مي كند و واضح است كه دعاي خالصانه هم به هدف استجابت مي رسد. حال ببينيم (اضطرار) چيست و از آن كيست؟ اضطرار همان حالت درماندگي است كه انسان براي خود راه چاره اي نمي يابد و در طول زندگي، طبعا هر كسي كم و بيش در مواردي به آن مبتلا مي شود. قید دیگرى که براى دعا آورده این است كه فرموده: إِذَا دَعَاهُ؛ وقتى او خدا را بخواند، و این براى آن است كه بفهماند خداوند متعال وقتى دعا را مستجاب مى كند كه دعا کننده به راستى او را بخواند؛ نه اینكه در دعا رو به خدا كند و دل به اسباب ظاهرى داشته باشد و این وقتى صورت مى گیرد كه امید دعا کننده از همه اسباب ظاهرى قطع شده باشد؛ یعنى بداند كه دیگر هیچ كس و هیچ چیز نمى تواند گره از كارش بگشاید. آن وقت است كه حقیقتا متوجه خدا مى شود و در کمال صداقت تنها او را مى خواند. المیزان ج15 ص381 2. امید به اجابت اميد به اجابت دعا يکي از شرايطي است که اجابت را تسهيل مي کند، زيرا خداي متعال اميد کسي را نااميد نمي کند. دعا كننده بايد با اميد و اطمينان كامل دعا كند و نه با شك و ترديد و سوءظن . در دعاى ابى حمزه ثمالى چنين مى خوانيم: وَاَعْلَمُ اَنَّكَ لِلرّاجى بِمَوضِعِ اِجابَةٍ- بارالها! مى دانم كه تو براى كسى كه به تو اميدوار است در مقام و موضع اجابت هستى . و در اعمال بيست و هفتم رجب چنين آمده است : وَاَسْئَلُكَ بِكُلِّ دَعْوَةٍ دعاكَ بِها راجٍ بَلَّغْتَهُ اَمَلَهُ. پروردگارا! با دعا و خواندنى از تو تقاضا و طلب مى كنم كه يك فرد اميدوار تو را آنگونه دعا كرد و تو هم او را به آرزويش رساندى گاهي شيطان نداشته هاي ما را چنان بزرگ جلوه مي دهد که ما از انبوهي از داشته هايمان غفلت مي کنيم. چگونه خداوند انسان را رها مي کند در حالي که در هر زمان نعمت ها و الطاف بي شمارش او را احاطه کرده است ؟ به اجابت نرسيدن دعا هرگز نبايد باعث نااميدى از رحمت پروردگار شود; زيرا گاهى ممكن است دعاى شخص تا 20 سال به تإخير بيافتد. (كافي،ج2،ص355) هيچ موقع نااميد از درگاه خداوند كريم نباشيد. زيرا خدايي كه رحمت واسعه اش همه را فرا گفته نا اميدي در مورد او معنا ندارد، آيا مي شود كنار دريا بود و از ديدن دريا نااميد شد؟ خير، فقط كافي است چشم باز كنيم تا دريا را ببينيم. «لاَيُخَيَّبُ آمِلُه -- هر كه به او اميد بندد نوميدش نمى‌سازد.»( دعاي افتتاح) 3 . توسل به اولياي الهي توسل از ديدگاه شيعه براي رسيدن به آنچه نزد خداي متعال است يک ضرورت است. وسيله قرار دادن معصومين يكي از راه هاي رسيدن به حوايج است. خداي متعال در اين زمينه هم مي فرمايد: و ابتغوا اليه الوسيله. به سوي خدا از وسيله استفاده كنيد و امامان معصوم(ع) وسايل الي الله هستند. ( مائده 35) وسيله قرار دادن كساني كه مي توانند ميان ما و خداوند واسطه شوند، باب وسيعي دارد. هر كسي به هر مقداري كه نزد خداي تعالي عزيز و آبرومند است ، مي تواند وسيله انسان به درگاه الهي براي رسيدن به حاجت ها و نيازها باشد و در امر استجابت دعا وساطت نمايد. برترين كساني كه از وجاهت و آبرومندي كامل نزد خداوند برخوردارند، معصومين (ع) هستند. پس از ايشان مقربان درگاه الهي از اهل معرفت و كمال و حتي مومنان و كساني كه اجمالا آبرومند هستند، وسيله خداوند محسوب مي شوند. پيامبر اكرم(ص) فرموده است: «خداوند عزوجل مى فرمايد: اى بندگان من! گرامى ترين خلق و پرفضيلت ترين آنان نزد من، محمد و برادرش على و امامان بعد از وى هستند. اينان «وسيله»ها به سوى من مى باشند. هر كس حاجتى دارد و نفعى را طالب است و يا دچار حادثه اى سخت و زيان بار گشته و برطرف شدن آن را مى خواهد، مرا به محمد و آل طاهرينش بخواند تا به نيكوترين وجه حاجت او را برآورم» (بحارالانوار، ج 94، ص 22، ح 20) پس از اينكه آدم ابوالبشر مرتكب ترك اولى شد، در مقام توبه به پيشگاه خداوند عرضه داشت: پروردگارا به حق محمد(ص) از تو مى خواهم كه مرا بيامرزى... »( مستدرك صحيحين، ج 2، ص615) 4 . اخلاص در دعا بدون شک بندگي خالصانه خداوند، نقش موثري در سرعت اجابت خواسته ها و دعاها دارد، اتفاق افتاده که خيلي ها با يک «يا الله» و يا با يک «صلوات» حاجت گرفته اند چون در زندگي مسير عبوديت را طي کرده و خود را در لفظ و عمل، بنده ي خدا مي دانند. به تعبيري مي توان گفت: رابطه انسان با خداوند يکي رابطه متقابل است. اذکروني اذکرکم. مرا ياد کنيد تا به ياد شما باشم. سرعت اجابت خداي متعال نسبت به بنده بستگي به سرعت اجابت بنده نسبت به خداي متعال دارد. وقتي کسي بنده خدا شد و در بندگي صادق بود و وظايف بندگي را به سرعت و در اول وقت آن انجام داد، اگر از خداوند چيزي بخواهد که مطابق حکمت و مصلحت است، به سرعت اجابت مي شود. داستان آن باربر اصفهاني را شنيده اي که وقتي بچه از بالا به زمين در حال سقوط بود، با يک اشاره، کودک در بين زمين و آسمان توقف کرد و آهسته آهسته به آغوش او آمد؛ وقتي از او علت اين کرامت را پرسيدند گفت: «عمري هر چه خدا گفت گفتم چشم و انجام دادم، حالا من به خدا گفتم: خدايا مادر اين بچه را داغدار نکن، او هم اجابت کرد (او گفت: چشم) هر چه انسان نيت خالص و اگيزه الهي داشته باشد و در توحيد به مراتب بالاتري برسد. دعاي او نيز بيشتر و خالص تر و به اجابت نزديک تر مي‌شود، براي بيان همين نكته در روايات تاكيد شده است که : كه هنگام دعا از ديگران نا اميد باشيد و همه اميدتان به خدا باشد (ميزان الحكمه، ج ۲، ص 882) براى اينكه انسان به مقصود خود در دعا برسد، خداوند او را دعوت مى كند كه با اخلاص دعا نمايد «فادعُوا الله مخلصين له الدّين؛ دعا را كه از شئون دين است، با اخلاص بخوانيد». دعاى مخلصانه و از سر صدق به عنوان عبادتى شايسته، مورد تشويق خداوند قرار گرفته است. وقتى در جاى ديگر از دعا سخن به ميان مى آيد مى فرمايد خداوند دعاى مؤمنان را چون با اخلاص بوده، جواب مى دهد «و يستجيب الذين امنوا و عملوا الصالحات» چون آنچه مى خواهند از روى مصلحت است، خداوند نيز از روى مصلحت اعطا مى كند و اضافه هم مى دهد چون خود دعا، عبادتى است كه پاداش مضاعف دارد «و يزيدهُم من فضله» در مجموع مى توان نتيجه گرفت كه خداوند مردم را دعوت نمود تا دعا كنند و دعا را بهترين عبادت ها معرفى نمود و وعده داد كه دعاهاى خالصانه را مى پذيرد و به هدف اجابت مى رساند و علاوه بر آن پاداش دعا را نيز دو برابر اعطا مى نمايد. پس قبل از اينكه هر فردى بخواهد دعا كند مى بايست اخلاص در دعا را مدّ نظر بگيرد، اخلاص چيزى نيست كه به سادگى بدست آيد، لذا خداوند، دعا كننده را با دو شرط ايمان و عمل صالح، جواب مى دهد. اخلاص يعني انگيزه اصلي ما در دعا تنها اظهار بندگي و تقرب به خداي متعال باشد، حتي اگر در دعا نياز مادي هم مطرح مي شود، بايد نيازي باشد که در راستاي بندگي خداوند و تسهيل کنند آن باشد. البته گاه ممکن است دعاي بنده مخلصي سريعا مستجاب شود، اما در عين حال زمان تحقق آن نرسيده باشد. حضرت موسي (عليه السلام) آل فرعون را نفرين کرد و خداوند اجابت کرد اما بنا بر مصلحت الهي، چهل سال طول کشيد! 5 . حضور قلب دعا يعنى درخواست از خداى متعال براى برآورده ساختن حاجتى و طبيعى است كه اين ارتباط در صورتى مؤثر واقع مى شود كه باطن انسان متوجه خداي متعال باشد و تضرع به پيشگاه او شكل بگيرد و انسان فقط خدا را مؤثر در امور بداند. رسول اكرم (ص) مى فرمايد:« بدانيد كه خداوند دعائى كه از قلب غافل برخاسته باشد قبول نمى كند.» (الميزان،ج2،ص433) 6 . رعایت آداب رعايت آداب دعا در ارتباط موثر با خداوند نقش به سزايي دارد، در اين قسمت آداب استجابت دعا كه در روايات به آنها اشاره شده، ذكر مى كنيم. از جمله: 1. گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در ابتدا از آداب دعا است البته مستحب است هر کاري را با بسم الله آغاز کنيم. 2.تمجيد خداوند امام صادق (عليه السلام) فرمود: در كتاب امير المومنين (عليه السلام) آمده است كه پيش از درخواست چيزي از خدا، بايد او را ستود. پس هرگاه خداي عز و جل را خواندي (ابتدا) او را تمجيد كن. (راوي مي گويد:) عرض كردم: چگونه تمجيدش كنم؟ حضرت فرمود: مي گويي: يا من هو اقرب من حبل الوريد، يا من يحول بين المرء و قلبه، يا من هو بالمنظر الاعلي، يا من ليس كمثله شيء؛ اي كسي كه از رگ گردن به من نزديكتر است، اي كسي كه ميان انسان و دلش حائل مي شود، اي كسي كه در بالاترين چشم انداز است، اي كسي كه مانند ندارد». (همان، ح5622) 3. صلوات فرستادن بر پيامبر و خاندانش (صلوات الله عليهم اجمعين) امام علي (عليه السلام): «هر گاه از خداي سبحان درخواستي داري ابتدا بر پيامبر اسلام (صلي الله عليه و اله) درود فرست، سپس حاجت خود را بخواه؛ زيرا خدا بزرگوارتر از آنست كه از دو حاجت درخواست شده، يكي را برآورد و ديگري را باز دارد» (نهج البلاغه، حكمت 361) 4. نام بردن حاجت در دعا: امام صادق (عليه السلام): «راستي خداي تبارك و تعالي مي داند كه بنده هر گاه به درگاهش دعا كند چه مي خواهد ولي او دوست دارد كه حوائج به درگاه او شرح داده شود؛ پس چون به درگاه او دعا كردي حاجتت را نام ببر». (اصول كافي، ج6، ص 43) 5. اعتراف به گناه: امام صادق (عليه السلام): «(در دعا) ابتدا بايد خدا را ستود، سپس به گناه اعتراف نمود و آن گاه حاجت را خواست» (ميزان الحكمة، ح 5630) 6. يقين و اعتماد به دعا: امام صادق (عليه السلام): «دعا پايگاه اجابت است چنانچه ابر پايگاه باران است.» (اصول كافي،ج6، ص29) 7. خواندن خداوند با دلي پاك: امام صادق (عليه السلام): «راستي خداي عز و جل دعاي از روي قساوت قلب را اجابت نكند. 8. اخلاص در دعا: امام علي (عليه السلام): «اخلص في المسالة لربك، فان بيده العطاء و الحرمان و اكثر الاستخارة؛ در دعا با اخلاص پروردگارت را بخوان كه بخشيدن و محروم كردن بدست اوست و فراوان از خدا درخواست خير و نيكي داشته باش.» (نامه ي31 نهج البلاغه، بند 17 و 18) 9. تضرع کند: خداوند در قرآن كريمش فرمود: «ادعوا ربكم تضرعا و خفية؛ بخوانيد پروردگارتان را در حال تضرع و ترس» (سوره ي اعراف، 155). امام حسين (عليه السلام): «رسول خدا (صلي الله عليه و اله) در هنگام ابتهال و دعا مانند بينوايي كه غذا مي طلبد، دستانش را بالا مي برد» (ميزان الحكمة، ح 5633) 10. دعا با صداي بلند و طلبكارانه نباشد؛ در هنگام دعا رو به قبله و با وضو و بهتر است از زبان معصومين باشد؛ چرا كه آنها ادب در گفتار، نحوه ي در خواست و نيازها را به بهترين شكل بيان نموده اند. 7 . لزوم تلاش و کوشش عملی دعا به سه گونه، لفظي، قلبي و عملي است. لذا براي برآورده شدن حاجت ها و نيازها بايد از هر سه راه در خواست زباني و رابطه قلبي با خدا و كوشش و فعاليت عملي براي رسيدن به حاجت ها و نيازها پيگيري كنيم. بنابراين از شرائط مهم استجابت دعا توام گشتن آن با عمل و تلاش و كوشش است در كلمات قصار امير مؤ منان على (عليه السلام ) مى خوانيم : الداعى بلا عمل كالرامى بلاوتر! (نهج البلاغه حكمت 337): دعا كننده بدون عمل و تلاش مانند تيرانداز بدون زه است !. (اصول كافي، ج 4، ص 213) بنابراين براي موفقيت و رسيدن به خواسته هاي مشروع خود بايد برنامه ريزي و تلاش پي گير داشت. همانطوري كه اگر شخصي بيمار شود بايد در كنار دعا و استمداد از خداوند متعال، حتما به دكتر مراجعه كند، چرا كه مراجعه به پزشك و قرار گرفتن در مسير درمان، خود نيز سببي از جانب خداوند متعال است. و خواستن شفاء و سلامتي بدون مراجعه به پزشك، در همه موارد، راه گشا نخواهد بود . در نتيجه؛ قرار گرفتن در مسير هايي كه خداوند متعال در پيش رويمان گذاشته، ما را در گرفتن نتيجه ي بهتر ياري مي كند. همچنين انسان براي دست يابي به خواسته هاي خود بايد تمام امكانات مادي و معنوي خود را بسيج كند و به نتيجه ي كار اميدوار باشد. نيز در كنار تلاش و كوشش انسان بايد به ريسمان الهي چنگ بزند و همه چيز را از جانب خدا بداند و هر آنچه را كه نياز دارد از او بخواهد و دست نياز به درگاهش دراز كند. 8 . زمان و مکان اجابت انتخاب زمان و مکان هاي خاص هم در اجابت دعا موثر است. در آيات صحيفه آسمانى و روايات توصيه شده است كه هرگاه نسيم رحمت الهى وزيدن گرفت و انسان احساس كرد دلش ميل به سخن گفتن با خدا دارد، نيايش كند. علاوه برآن، زمان هايى نيز در آيات و روايات به عنوان وقت هاى مناسب براى نيايش سفارش شده است، از جمله بعد از اقامه نماز، شب و روز جمعه، نيمه شب، از سحر تا طلوع آفتاب، هنگام بارش باران، هنگام تلاوت قرآن و اذان، هنگام ظهر، قنوت نماز وتر، پس از مغرب، شب قدر، روز عرفه و ميلاد و شهادت ائمه اطهار عليهم السلام. در اين لحظات اميد به استجابت بيشتر است. دعا در مساجد، حرم اهل بيت عليهم السلام، تربت شهيدان و... در سرعت استجابت آن بسيار مؤثر است. د ) عوامل رد شدن دعا كسى نزد امير مؤ منان على (عليه السلام ) از عدم استجابت دعايش شكايت كرد و گفت با اينكه خداوند فرموده دعا كنيد من اجابت مى كنم ، چرا ما دعا مى كنيم و به اجابت نمى رسد ؟! امام در پاسخ فرمود:« قلب و فكر شما در هشت چيز خيانت كرده لذا دعايتان مستجاب نمى شود): 1. شما خدا را شناخته ايد اما حق او را ادا نكرده ايد، بهمين دليل شناخت شما سودى بحالتان نداشته !. 2 . شما به فرستاده او ايمان آورده ايد سپس با سنتش به مخالفت برخاسته ايد ثمره ايمان شما كجا است ؟ 3 . كتاب او را خوانده ايد ولى به آن عمل نكرده ايد، گفتيد شنيديم و اطاعت كرديم سپس به مخالفت برخاستيد! 4 . شما مى گوئيد از مجازات و كيفر خدا مى ترسيد، اما همواره كارهائى مى كنيد كه شما را به آن نزديك مى سازد ... 5 . مى گوئيد به پاداش الهى علاقه داريد اما همواره كارى انجام مى دهيد كه شما را از آن دور مى سازد ... 6 . نعمت خدا را مى خوريد و حق شكر او را ادا نمى كنيد. 7 . به شما دستور داده دشمن شيطان باشيد (و شما طرح دوستى با او مى ريزيد) ادعاى دشمنى با شيطان داريد اما عملا با او مخالفت نمى كنيد. 8 . شما عيوب مردم را نصب العين خود ساخته و عيوب خود را پشت سر افكنده ايد .. . با اين حال چگونه انتظار داريد دعايتان به اجابت برسد؟ در حالى كه خودتان درهاى آنرا بسته ايد؟ تقوا پيشه كنيد، اعمال خويش را اصلاح نمائيد امر به معروف و نهى از منكر كنيد تا دعاى شما به اجابت برسد. 9 . مغايرت با حکمت خدا: به اقتضاي حکيم بودن خداي متعال دعايي مستجاب مي شود که با حكمت الهى مغايرت نداشته باشد، خداى متعال بر اساس حكمت خود اين عالم را طبق قوانين خاص اداره مى كند و هيچگاه، اين قوانين را نقض نمى كند؛ بنابراين استجابت دعا بايد از كانال قوانين و سنن الهى جريان يابد و اگر دعايى نقض كننده اين مطلب باشد مستجاب نمى شود. زيرا خداى متعال فقط كريم نيست بلكه حكيم نيز هست و هيچ صفتى از صفات او صفت ديگرش را نقض نمى كند. امام على عليه السلام در اين باره مى فرمايد: «ان كرم الله لا ينقض حكمته؛ فلذلك لا تقع الاجابة فى كل دعوة -به راستى كه كرم و بزرگوارى( خداى سبحان، حكمت او را نقض نمي كند؛ و از اين رو هر دعايى اجابت نشود» (غررالحكم، ح3478) 10 . گناه مانع اجابت دعا يكى از عوامل مهمى كه رابطه انسان با خداي متعال را تضعيف نموده و مانع اجابت دعا مي شود، نافرمانى از دستورهاى خدا است. حضرت على (عليه السّلام) در دعاى كميل چنين مى فرمايد:« پروردگارا! گناهانى را بر من ببخش كه موجب حبس و بالا نرفتن دعا مى شوند. و در جاى ديگر از همان دعا چنين مى فرمايد: اى آقا و مولاى من ! به عزتت قسم ! از تو مى خواهم كه بدى كردار و رفتارم موجب پوشيده شدن دعاى من از تو نشود. بندگان خدا با هر قدمى كه به سوى گناه برمى دارند يك قدم از خداوند فاصله مى گيرند و موجبات محروميت خويش از اجابت الهى را فراهم مى آورند. امام باقر عليه السلام در اين باره فرموده است:«ان العبد يسال الله الحاجة فيكون من شانه قضاؤها الى اجل قريب او الى وقت بطى ء فيذنب العبد ذنبا فيقول الله تبارك وتعالى للملك: لا تقض حاجته واحرمه اياها، فانه تعرض لسخطى واستوجب الحرمان منى -بنده حاجتى ازخدا طلب مى كند و مقرر مى شود آن حاجت در زمانى برآورده شود؛ پس در اين فاصله، او گناهى مرتكب مى شود و در نتيجه، خداوند مى فرمايد: حاجت اين بنده برآورده نشود و از آن محروم شود؛ چون او خشم و غضب مرا برانگيخت و همين باعث محروم شدن اوست. (بحار الانوار،ج73،ص329) 11. لقمه و کسب حرام : استفاده از درآمد حلال و پاكيزه از ديگر شرايط اجابت دعا است كه امروزه بيش از هرزمان ديگر لازم است به آن توجه شود. لقمه ى حرام تا 40 روز مانع استجابت دعا مى شود. (بحار الانوار،ج93،ص358) از پيامبر اسلام (صلى اللّه عليه و آله و سلم ) نقل شده : «من احب ان يستجاب دعائه فليطب مطعمه و مكسبه - كسى كه دوست دارد دعايش مستجاب گردد بايد غذا و كسب خود را پاك كند. شخصي خدمت رسول خدا (ص) آمد و گفت: دوست دارم كه دعايم مستجاب شود، حضرت به او فرمود: خوراك خود را پاكيزه كن و غذاي حرام نخور. پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه وآله فرمود: «ان العبد ليرفع يده الى الله ومطعمه حرام، فكيف يستجاب له وهذا حاله -همانا بنده دستش را براى دعا به درگاه خدا بالا مى برد در حالى كه خوراكش حرام است . با چنين حالى، چگونه دعايش مستجاب مى شود؟ (ارشاد القلوب، ص 149) 12. شتاب و عجله: امام صادق (ع) فرمود: هميشه مؤمن در خير و آسايش است تا هنگامى كه عجله نكند. در غير اين صورت نااميد مى شود و دعا را ترك مى كند. به درستى كه بنده هنگامى كه دعا مى كند خداوند متعال در صدد برآورده ساختن حاجت او است تا زمانى كه او عجله نكند. (ميزان الحكمه،ج3،ص875) 13. ستم و تجاوز به حقوق ديگران يكى ديگر ازموانع پذيرش دعا، تجاوز به حقوق ديگران است كه در روايات فراوانى براين مطلب تاكيد شده است. على عليه السلام فرمودند: ان الله عزوجل اوحى الى عيسى بن مريم عليه السلام: قل للملاء من بنى اسرائيل . . . انى غير مستجيب لاحد منكم دعوة - ولاحد من خلقى - قبله مظلمة -خداوند به عيسى بن مريم وحى فرمود: به اشراف) و بزرگان ( بنى اسرائيل بگو: ... من هرگز دعاى كسى از شما يا ديگر آفريدگانم را كه برگردنش حقى ازديگران است، اجابت نخواهم كرد( الخصال، ص 337، ح 40) 14. امید به غیر خدا بزرگترين مانع پذيرش دعا اين است كه به كسى يا چيزى غيرازخدا اميد بسته و يا او را به صورت مستقل مورد نيايش قراردهيم . از حضرت صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود: اذا اراد احدكم ان لا يسال ربه شيئا الا اعطاه فليياس من الناس كلهم، ولا يكون له رجاء الا عند الله، فاذا علم الله عزوجل ذلك من قلبه لم يسال الله شيئا الا اعطاه -هرگاه يكى از شما بخواهد كه هرچه ازخداوند درخواست كند به او بدهد، بايد از همه مردم چشم اميد قطع كرده و جز به خدا اميد نبندد. پس، چون خداى عزوجل دانست كه او به راستى چنين است، هر چه از خدا بخواهد به اوعطا كند. (كافى، ج 2، ص 48)

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.