علم امام علی(ع)-مقام امام علی(ع) ۱۳۸۹/۰۲/۱۹ - ۷۶۸ بازدید

درباره مقام و منزلت و دانش حضرت علی (ع) توضیح دهید.

دست تقدیر الهى ، سرنوشت فرزند بزرگوار ابوطالب را چنان رقم زده بود که وى در دامان آخرین فرستاده خداوند پرورش یابد و عمرى را به مصاحبت و هم کلامى ایشان ، و برخوردارى از تعالیم سازنده و اخلاق متعالى آن حضرت بگذراند و در این میان ، به چنان مقام والایى از جهت کرامت ها و بزرگوارى هاى روحى و معنوى دست پیدا کند که بتواند نور وحى و رسالت را به عیان مشاهده نماید و ناله شیطان را به گاه فرود آمدن وحى به گوش بشنود و پیامبر ( ص ) در گرامى داشت مقام وى ، و خبر دادن از سطح متعالى دانش او بفرمایید : 

« اى على ، تو آنچه را من مى شنوم ، مى شنوى و آنچه را مى بینم ، مى بینى با این فرق که تو ( همچون من ) پیامبر نیستى ، بلکه جانشین منى و به راه خیر مى روى » . 1

به اعتراف دوستان و دشمنان ، امیرمؤمنان ، پس از رسول خدا ( ص ) داناترین و مطلع ترین اشخاص از حقایق عالم بود ، کوهى بلند از معرفت و شناخت که از دامنه هاى آن آبشارهاى فراوان دانش جارى مى شد و اجتماع بشرى را طراوت و نشاط و حیات و زندگى دیگرگون مى بخشید . در روایت است که امام باقر ( ع ) فرمود : 

« خداوند تمام دانش پیامبران را براى رسولش حضرت محمد ( ص ) گرد آورد و آن حضرت ( ص ) تمام آن ها را به على ( ع ) سپرد » . کسى در میام جمع پرسید : اى فرزند رسول الله ( ص ) ، آیا علم امیرمؤمنان بیشتر است یا علم برخى پیامبران ؟

امام ( ع ) فرمود : « گوش کنید این مرد چه مى گوید ! خداوند دانش هاى پیامبران را به محمد ( ص ) عطا کرد و او نیز همه آنها را به امیرمؤمنان ( ع ) واگذارد ، و این مرد مى پرسد : دانش على ( ع ) بیشتر است یا دانش برخى پیامبران » . 2 
لیاقت و شایستگى عظیم امیرمؤمنان و استعداد شگرف ایشان باعث شده بود که رسول خدا ( ص ) جان گرامى او را از دانش هاى گوناگون و اطلاع از حقایق عالم هستى بیان کند و به تعبیر متون روایى و تاریخى ، هزار باب ، هزار کلمه و هزار حدیث در باب معرفت حقایق به او بیاموزد که از هر کدام آنها هزار باب و حرف و کلمه و حدیث دیگر سرچشمه مى گرفت . 
از این رو است که مى نگریم پس از گذشت قرن هاى متمادى از شهادت امیرمؤمنان ( ع ) و ظهور افکار و اندیشه هاى گوناگون و بروز شخصیت هاى بزرگ در زمینه هاى مختلف علمى ، هنوز پژواک صداى آسمان آن وجود بى بدیل در گوش تاریخ و بشریت طنین انداز است که « بپرسید از من ، پیش از آن که مرا نیابید » . 
اصبغ بن نباته گوید : امیرمؤمنان ( ع ) پس از بیعت مردم براى خلافت ، به سوى مسجد حرکت کرد در حالى که عمامه رسول خدا ( ص ) را بر سر ، عباى حضرت را بر دوش ، نعلین ایشان را در پا و شمشیر وى را بسته به کمر داشت . پس بالاى منبر رفت و . . . فرمود : اى مردم ، از من بپرسید ، پیش از آن که من را نیابید . سینه من گنجینه دانش است که در آن علوم فراوانى است آموخته رسول خدا ( ص ) . از من بپرسید که علم اولین و آخرین نزد من است . به خدا سوگند اگر بر مسند حکم و قضاوت بنشینم ، در میان یهودیان با توراتشان ، در میان مسیحیان با انجلیشان و در میان مسلمانان با قرآن کریم حکم خواهم کرد و تورات و انجیل و قرآن به زبان آیند که على ( ع ) راست مى گوید و به حق حکم مى کند » . 3 
آرى ، امیرمؤمنان ( ع ) باب علم و حکمت پیامبر خدا ( ص ) ، گنجینه دانش نبوى و وارث علم آن حضرت ، و همه پیامبران الاهى ، و میراث بان حکمت و علم آنان بود و داناترین شخص ، پس از رسول خدا ( ص ) به شمار مى آمد و گستره آگاهى هاى او از حقایق تمامت دانش ها را در نوردیده و حد و مرز همه علوم را در هم شکسته و یقینى خالص و زلال ، بدون ذره اى جهل و تردید و شبهه و توهم ، حاصل کرده بود ، چندان که خود مى فرمود : « اگر پرده از روى حقایق فرو افتد ، چیزى بر یقین من افزوده نخواهد شد » . 4 
چنین است که گفتارهاى آن بزرگوار در بیان راه هاى شناخت خدا و مراتب خداشناسى و تشریح صفات الاهى ، فوق العاده است و در نگاه فیلسوفان و متکلمان از جایگاه ویژه و بلند ، برخوردار است . نیز کلمات امام ( ع ) درباره آغاز آفرینش ، آفرینش فرشتگان ، آسمان ها ، زمین و حیوانات ، و سخنان ایشان ، در زمینه جامعه شناسى و روان شناسى ، تاریخ ، ریاضیات ، فیزیک ، زمین شناسى و . . . که مبتنى بر واقعیات عالم و پیشگویى هاى علمى است ، هر انسان متفکر و منصفى را به اعجاب و خضوع و اعتراف به مقام بلند علمى آن حضرت ( ع ) وا مى دارد . 
سخن آخر این که بى شک تاریخ هیچ دانشمند و فیلسوف و متفکرى را سراغ ندارد و دیگر هم سراغ نخواهد نداشت که همچون امیرمؤمنان ( ع ) راست قامت و استوار بایستد و بگوید : « هر چه مى خواید از من بپرسید » و در پاسخ فرو نماند و براى جواب دادن ، هرگز به تأمل و اندیشه نیاز نداشت باشد . حال که چنین است بیایید فروتنانه در مقابل علم و دانش بیکران و بى کدورت این امام هدایت  زانوى تعلم و یادگیرى بر زمین نهیم و پرسش هاى خود در زمینه هاى گوناگون را با ایشان در میان گذاریم و مطمئن باشیم که پاسخ هاى حضرت ( ع ) و پیام هاى آموزنده وى جز حق و راستى و حقیقت نیست و ما را جز به سعادت دنیا و آخرت و آنچه مایه تعالى و ترقى بشریت است ، راه نخواهد نمود . 
 

( 1 ) نهج البلاغه ، خطبه . 192 
 

( 2 ) اصول الکافى ، ج 1 ، ص . 222 
 

( 3 ) بحارالانوار ، ج 10 ، ص . 117 
 

( 4 ) ارشاد القلوب ، ج 22 ، ص . 212

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.