علم حضوری و تطابق با واقع ۱۳۹۸/۰۷/۱۰ - ۱۰۳ بازدید

عرض سلام و ادب.
آیا میتوان گفت این علم حضوری ای که ما در خودمان داریم،بخاطر ساختار خاص انسان است و انسان اینگونه و با همین ساختارِ خاص، آن را درک میکند و این درکِ انسان است و ممکن است خود واقعیت اینگونه نباشد؟(همانند عقیده ی نسبی گرایان)

ـ علم حضوری و علم حصولی ادراک بر دو گونه است ؛ یا به واسطه ی مفهوم ذهنی است مثل ادراک ما از درخت یا ستاره یا عدد چهار یا عمل ضرب و تقسیم و امثال این امور ؛ یا بدون وساطت مفهوم ذهنی می باشد ؛ مثل ادراک هر کسی از وجود خودش یا ادراک هر شخصی از شادی و غم و دیگر حالات روانی خودش یا مثل ادراک هر کسی از مفاهیم ذهنی خودش. اگر ادراک از امری به واسطه ی مفهوم باشد ، آن را ادراک مفهومی یا ادراک حصولی گویند ؛ امّا اگر ادراک چیزی بدون وساطت مفهوم و از طریق اتّحاد وجودی بین ادراک کننده و ادراک شونده باشد ، آن را ادراک حضوری گویند. در ادراک مفهومی وجود خود شیء معلوم ما قرار نمی گیرد ، بلکه مفهوم ذهنی آن معلوم حقیقی ماست و خود آن به واسطه ی مفهوم ، معلوم ما می شود. لذا خود شیء خارجی را در این حالت ، معلوم بالعرض گویند و مفهوم آن را معلوم بالذّات. امّا در ادراک حضوری وجود شیء ادراک شده با وجود ادراک کننده متّحد بوده واسطه ی در میان نیست. توجّه شود که مفاهیم اگرچه واسطه برای معلوم خارجی می باشند ولی خود این مفاهیم ، معلوم حضوری ما واقع می شوند ؛ لذا مفاهیم ما ، متّحد با وجود ما و علم ما می باشند.
شناخت حضوری ؛ که بدون دخالت ذهن و مفهوم بوده و عین معلوم (وجود معلوم) در نزد عالم حاضر می شود نه ماهیّت آن بدون وجود خاصّش. در شناخت حصولی، از آن جهت که مفهوم ذهنی، واسطه ی بین معلوم خارجی و انسان می باشد، احتمال خطا وجود دارد؛ چرا که مفهوم ذهنی، گاه عقلی و مصون از خطاست و گاه خیالی و وهمی بوده و ممکن الخطاست. لذا در چنین معرفتی می توان در مطابقت مفهوم با واقع خارجی شکّ نمود؛ و با وجود شکّ، نیاز به اثبات لازم می آید؛ یعنی باید اثبات نمود که آنچه ما یافته ایم عقلی است نه خیالی و وهمی. امّا در معرفت حضوری که خود معلوم ، عیناً و با وجودش در نزد عالم حاضر می شود، و به عبارتی وجود عالم و معلوم یک نحوه اتّحاد و یگانگی پیدا می کنند، نه احتمال خطا وجود دارد و نه شکّ معنی پیدا می کند. چون شکّ این است که ما جهل داشته باشیم به اینکه آیا علم ما مطابق با معلوم هست یا نه؟ در حالی که در علم حضوری ، علم و عالم و معلوم ، متحّد با یکدیگر و در وجود همدیگر حاضرند و دوگانگی در کار نیست تا جهل به تطابق یا عدم تطابق علم با معلوم معنی پیدا کند.

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.