قبر علی اصغر(ع) ۱۳۹۶/۰۸/۱۰ - ۱۲۶۸ بازدید

لطفا به چند سؤال ما پاسخ دهید۱.قبرحضرت علی اصغر(ع)کجاست؟آیا سرمبارک علی(ع) اصغر سرنیزه رفت؟سرمبارک مولایمان حسین(ع) درکجا دفن شد؟

در اینکه حضرت علی اصغر علیه السلام کجا دفن شده چند قول وجود دارد :۱.ابن اعثم کوفی، خوارزمی، طبرسی و سید بن طاووس در کیفیت شهادت و دفن حضرت علی اصغر(ع) می نویسند:چون امام حسین علیه السلام مرگ جوانان و یاران و عزیزان خود را دید، و تمام یاران و خویشان او شهید شدند، تنها ماند و با او جز دو نفر باقی نماند، یکی فرزندش زین العابدین علیه السلام، و دیگری پسر شیرخواری که نامش عبدالله یا علی بود. لذا تصمیم گرفت تا سپاه دشمن را با خون خویش ملاقات کند ... سپس حضرت به درِخیمه آمد و فرمود: آن طفل(علی) را بیاورید تا با او وداع کنم، پس کودک را به وی دادند، امام علیه السلام او را می بوسید، و می فرمود: (ای پسرکم) وای بر این مردم اگر دشمن آنان جدت (محمد ص) باشد. پس در همان حال که کودک در دامان حضرت بود، حرمله بن کاهل اسدی، تیری به آن کودک زد و او را در دامن پدر به شهادت رساند، حسین (ع) با دست خود خونها را گرفت تا دستش پر شد و سپس به طرف آسمان پاشید و گفت: بارالها، اگر امروز فتح و نصرت خویش را از ما بازداشته ای، آن را در چیزی که برای ما بهتر است، قرارده. آنگاه حسین از اسب فرود آمد و با غلاف شمشیر خود، قبری برای او حفر کرد و خون را به تمام بدن طفل مالید و بر او نماز خواند، و او را دفن کرد(مقتل الحسین، ج ۲، ص ۳۷؛ کتاب الفتوح، ج ۵، ص ۱۱۵؛ الاحتجاج، ج ۲، ص ۱۰۱؛ مقتل سید الشهداء، ج ۱، ص ۸۵۶)۲. برخی بعد از ذکر مطالب اولی که ذکر شد در پایان اینگونه ذکر می کنند که حسین علیه السلام بدن این طفل را آورد و کنار بدن دیگر شهدا قرار داد.( تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۲۴۵؛ الارشاد شیخ مفید، ج ۲، ص ۱۰۸؛ اعلام الوری، ص ۲۴۳؛ مثیر الاحزان، ص ۷۰؛ مقتل سید الشهداء، ج ۱، ص۸۵۷،پاورقی) همانطور که ملاحظه می فرمایید این بزرگان از نحوه دفن سخنی به میان نیاورده اند لذا این طور به نظر می رسد که نحوه دفن علی اصغر هم مانند دیگر شهدا به عهده امام سجاد علیه السلام بوده است. ۳.هرچند مشهور و صحیح این است که پایین پای حضرت، محل دفن حضرت علی اکبر است اما به نظر برخی آنکه پایین پای امام حسین علیه السلام دفن شده حضرت علی اکبر نیست بلکه حضرت علی اصغر است.(بحارالانوار، ج ۴۵ ،ص ۱۰) البته این قول بسیار ضعیف است هرچند شیخ مفید هم در کتاب مهم الارشاد خود به دفن شدن علی بن الحسین الاصغر بر پایین پای امام تاکید می کند اما باید بدانیم که شیخ مفید قائل است که علی اکبر، امام سجاد است پس به نظر شیخ مفید، علی بن الحسین الاصغر کسی نیست جز همان که همه ما به نام علی اکبر روز عاشورا می شناسیم. * سر طفل شیرخواره امام حسین بر نیزه نرفت چون بنابر نقلی امام حسین (ع) با دستان مبارک خود ایشان را دفن کردند.* در این که سر امام حسین علیه‌السلام کجا دفن شده است، منابع تاریخی شیعه و سنی گزارش‌های گوناگونی آورده‌اند تا آنجا که هفت قول در این باره گفته شده است. ۱_کربلا:سر به بدن ملحق شده است. این قول مشترک میان شیعه و سنی است. علمای شیعه، از جمله شیخ صدوق (متوفای ۳۸۱ ق)، سید مرتضی (متوفای ۴۳۶ ق)، فتال نیشابوری (متوفای ۵۰۸ ق)، ابن نما حلی، سید ابن طاووس (متوفای ۶۶۴ ق) شیخ بهایی و مجلسی این قول را بیان کرده‌اند. شیخ صدوق و پس از او، فتال نیشابوری در این باره می‌نویسند: علی بن حسین علیه السلام همراه زنان (از شام) خارج شد و سر حسین علیه‌السلام را به کربلا باز گرداند. (شیخ صدوق، الامالی، مجلس سی‌ و یکم، ص ۲۳۲؛ فتال نیشابوری، روضة الواعظین، ص‌۱۹۲و مجلسی، بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۰). سید مرتضی در این باره می‌گوید: روایت کرده‌اند که سر امام حسین علیه‌السلام با جسد در کربلا دفن شد. (رسائل المرتضی، ج ۳، ص ۱۳۰).ابن شهر آشوب بعد از نقل سخن فوق از سید مرتضی، از قول شیخ طوسی نقل کرده است که به همین سبب (ملحق کردن سر امام به بدن و دفن آن) زیارت اربعین (از جانب امامان علهیم‌السلام) توصیه شده است. (مناقب آل ابی‌طالب، ج ۴، ص ۸۵ و مجلسی، بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۱۹۹: «قال الطوسی رحمة ‌الله: و منه زیارة الاربعین»)ابن نمای حلی نیز نگاشته است: آنچه از اقوال بر آن می‌توان اعتماد کرد، آن است که بعد از آن که سر امام در شهرها گردانده شد، به بدن بازگردانده شد و با جسد دفن شد. (نجم الدین محمد بن جعفر بن نما حلی، مثیرالاحزان، ص ۸۵).سید ابن طاووس نوشته است: اما سر حسین علیه‌السلام، روایت شده که سر برگردانده شد و در کربلا با جسد شریفش دفن شد و عمل اصحاب بر این معنا بوده است. (سید ابن طاووس، اللهوف فی قتلی الطفوف، ص ۱۱۴).مجلسی، یکی از وجه‌های استحباب زیارت امام حسین علیه‌السلام را در روز اربعین، الحاق سرهای مقدس را به اجساد توسط علی بن حسین علیهما‌السلام بیان کرده است. مجلس، (بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۳۴)، وی در جای دیگر بعد از نقل اقوال دیگر در این باره می‌نویسد: مشهور بین علمای امامیه آن است که سر امام همراه بدن دفن شده است. (همان، ج ۴۵، ص ۱۴۵). برخی اندیشمندان اهل‌ تسنن نیز این قول را بیان کرده‌اند: ابوریحان بیرونی (متوفای ۴۴۰ ق) در این باره می‌نویسد: و فی العشرین ردّ راس الحسین علیه‌السلام الی مجثمه حتی دفن مع جثته...؛ در روز بیستم (صفر)، سر حسین علیه‌السلام به بدنش ملحق و با آن دفن گردید. (بیرونی، الاثار الباقیه عن القرون الخالیه، ص ۳۳۱). قرطبی (متوفای ۶۷۱ ق) می‌نویسد: امامیه می‌گویند که سر حسین علیه‌السلام پس از چهل روز به کربلا بازگردانده و به بدن ملحق شد و این روز نزد آنان معروف است و زیارت در آن روز را زیارت اربعین می‌نامند. (محمد بن احمد قرطبی، التذکرة فی امور الموتی و امور الاخره، ج ۲، ص ۶۶۸). قزوینی نیز نگاشته است: روز اول ماه صفر، عید بنی‌امیه است، چون در آن روز، سر حسین علیه‌السلام را به دمشق وارد ساختند و در روز بیستم آن ماه، سر ایشان به بدن، باز گردانده شد. (زکریا محمد بن محمود قزوینی، عجائب المخلوقات و الحیوانات و غرائب الموجودات، ص ۴۵).مناوی (متوفای ۱۰۳۱ ق) نوشته است: امامیه می‌گویند: پس از چهل روز از شهادت، سر به بدن بازگردانده شد و در کربلا دفن شد. (عبدالرووف مناوی، فیض القدیر، ج ۱، ص ۲۰۵).اما اینکه آیا دقیقاً سر به بدن ملحق شد و یا در کنار ضریح و در نزدیکى بدن دفن شد، عبارت روشنى در دست نیست و در اینجا نیز سید بن طاووس چون و چرا را نهى کرده است.(اقبال الاعمال، ص ۵۸۸.)عده اى گفته اند: پس از آنکه سر را در زمان یزید سه روز به دروازه دمشق آویزان کردند، پایین آورده و آن را در گنجینه اى از گنجینه هاى حکومتى گذاشتند و تا زمان سلیمان بن عبدالملک در آنجا بود. سپس وى آن را بیرون آورده و پس از تکفین، آن را در گورستان مسلمانان در دمشق دفن کرد. پس از آن جانشین وى عمر بن عبدالعزیز (حکومت ۹۹ تا ۱۰۱ ق) آن را از گورستان درآورده و معلوم نشد که با آن چه کرد! اما با توجه به تقید او به ظواهر شریعت، به احتمال فراوان آن را به کربلا فرستاده است(الامینى، محمدامین، مع الرکب الحسینى، ج ۶، ص ۳۲۴؛ به نقل از: مقتل الخوارزمى، ج ۲، ص ۷۵)۲_نجف اشرف در کنار قبر حضرت على(ع)از عبارت علّامه مجلسى(ره) و نیز با پژوهش در روایات چنین به دست مى آید که رأس مبارک در نجف اشرف و در کنار قبر حضرت على(ع) دفن شده است.(بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۵.)روایاتى همانند سلام دادن امام صادق(ع) به همراه فرزندش اسماعیل، بر امام حسین(ع) - پس از نماز خواندن بر جدشان حضرت على(ع) در نجف - به صراحت و روشنى وجود سر را در نجف تا زمان امام صادق(ع) ثابت مى داند.( کامل الزیارات، ص ۳۴)روایات دیگرى نیز همین مطلب را تأیید مى کند؛ به گونه اى که حتى در کتاب هاى شیعه، زیارتى براى سر امام(ع) در نزد قبر امام على(ع) نقل شده است.( مع الرکب الحسینى، ج ۶، ص ۳۲۵-۳۲۸.)درباره کیفیت انتقال سر به این مکان، از قول امام صادق(ع) چنین نقل شده است: یکى از دوستداران اهل بیت(ع) در شام آن را سرقت کرد و به کنار قبر حضرت على(ع) آورد.(بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۵.) البته اشکال این دیدگاه آن است که قبر حضرت على(ع) تا زمان امام صادق(ع) براى همگان شناخته شده نبود.در روایتى دیگر آمده است: پس از آنکه سر مدّتى در دمشق بود، به کوفه نزد ابن زیاد برگردانده شد و او از ترس شورش مردم، دستور داد که آن را از کوفه خارج کرده و در نزد قبر حضرت على(ع) دفن کنند.(همان، ص ۱۷۸) اشکال دیدگاه قبلى به این دیدگاه نیز وارد است.۳_کوفهابن جوزى این دیدگاه را ابراز کرده و گفته است: عمرو بن حریث مخزومى آن را از ابن زیاد گرفت و پس از غسل، تکفین و خوشبو کردن، سر را در خانه خود دفن کرد.(تذکرة الخواص، ص ۲۵۹؛ به نقل از: مع الرکب الحسینى، ص ۳۲۹.)۴_ مدینه ابن سعد صاحب طبقات الکبرى این دیدگاه را پذیرفته و چنین بیان کرده است: یزید سر را براى عمرو بن سعید حاکم مدینه فرستاد و او پس از تکفین، آن را در قبرستان بقیع در کنار قبر مادرش فاطمه(س) دفن کرد.(ابن سعد، طبقات، ج ۵، ص ۱۱۲.)این دیدگاه به وسیله تعدادى دیگر از دانشمندان اهل سنّت (مانند خوارزمى، در مقتل الحسین(ع) و ابن عماد حنبلى در شذرات الذهب) پذیرفته شده است.(مع الرکب الحسینى، ج ۶، ص ۳۳۰ و ۳۳۱.)اشکال مهم این دیدگاه آن است که قبر حضرت فاطمه(س) معلوم نبوده تا در کنار آن دفن شود.۵_شامشاید بتوان گفت: بیشترین گزارش هاى اهل سنّت، حکایت از دفن سر در شام مى کند که معتقدان به این دیدگاه نیز در میان خود اختلاف داشته و اقوال مختلفى ابراز کرده اند؛ همچون:الف. در کنار دروازه فرادیس که بعدها مسجد الرأس در آن ساخته شد؛ب. در باغى در کنار مسجد جامع اموى؛ج. در دارالاماره؛د. در گورستانى در دمشق؛ه . در کنار دروازه توما.(مع الرکب الحسینى، ج ۶، ص ۳۳۱-۳۳۵.)۶_رقّهرقّه شهرى در کنار فرات بوده که گفته شده است: یزید سر امام(ع) را براى آل ابى معیط - خویشان عثمان که در آن زمان در این شهر ساکن بودند - فرستاد و آنها، آن را در خانه اى دفن کردند که بعدها آن خانه به مسجد تبدیل شد.(همان، ص ۳۳۴؛ به نقل از: تذکرة الخواص، ص ۲۶۵.)۷_ مصر (قاهره)نقل شده است: خلفاى فاطمى - که از آغاز نیمه دوم قرن چهارم تا آغاز نیمه دوم قرن هفتم در مصر حکم مى راندند و پیرو مذهب شیعى اسماعیلى بودند - سر مبارک امام حسین(ع) را از دروازه فرادیس شام، به عسقلان و سپس به قاهره منتقل کردند و بر آن مقبره معروف به تاج الحسین(ع) را پس از سال ۵۰۰ بنا کردند.(البدایة و النهایة، ج ۸، ص ۲۰۵)مقریزى سال دقیق انتقال سر از عسقلان به قاهره را سال ۵۴۸ دانسته و گفته است: هنگام بیرون آوردن سر از عسقلان چنین مشاهده شد که خون آن هنوز تازه و نخشکیده است و بویى همچون مشک از آن به مشام مى رسد.(مع الرکب الحسینى، ج ۶، ص ۳۳۷) علامه سیدمحسن امین عاملى (از دانشمندان معاصر شیعه) پس از نقل انتقال سر از عسقلان به مصر مى گوید: «در محلّ دفن سر بارگاه بزرگى ساختند و در کنار آن نیز مسجدى بزرگ بنا کردند. من در سال ۱۳۲۱ ق آنجا را زیارت کرده و مردان و زنان زیادى را در حال زیارت و تضرع در آن مکان دیدم. سپس مى گوید: شکى در انتقال سرى از عسقلان به مصر وجود ندارد؛ اما اینکه آن سر از آن امام(ع) یا شخص دیگرى بوده، جاى شک است!(امین عاملى، سیدمحسن، لو اعج الاشجان فى مقتل الحسین(ع)، ص ۲۵۰.)علامه مجلسى(ره) نیز به نقل از گروهى از مصریان، به وجود بارگاهى عظیم در مصر با نام «مشهد الکریم» اشاره مى کند.(بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۴.)نتیجه:بررسی و تامل در این اقوال، این نتیجه را در بردارد که دیدگاه اول، یعنی الحاق سر به بدن، مشهور و مورد اعتماد و عمل علمای شیعه است، از این رو این قول قابل اعتنا و پذیرش است و بنا بر گزارش‌های تاریخی این الحاق در روز بیستم صفر سال ۶۱ بوده است. بنا بر قول مشهور، این کار توسط امام زین‌العابدین علیه‌السلام صورت گرفته است.( مجلسی، بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۱۴۵ و همو، جلاء العیون، ص ۴۰۷).

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.