قرآن و شهاب سنگ ۱۳۸۹/۰۶/۰۷ - ۴۰۳۶ بازدید

دیدگاه نویسنده «نقد قرآن» درباره «شهاب سنگ ها» در آیات قرآن چیست؟

دکتر سها با طرح آیات مربوط به شهاب در قرآن نتیجه می گیرد که این مطالب، تحت تأثیر فرهنگ غیرعلمی عرب جاهلی از کاهنان نقل شده است و مخالف یافته های کیهان شناسی امروز است.ایشان به چند آیه[ صافات ، آیه 10؛ ملک ، آیه 5 و طارق ، آیات 3-1.] و یک روایت[ سنن ترمذی، ج 5، ص 362 و تفسیر طبری، ج 23، ص 37.] استشهاد می کند و می نویسد: «در این آیات گفته شده که ستارگان غیر از زینت، برای حفاظت آسمان بالا از [نفوذ] شیاطین نیز هستند و شیطانی که گوش سپاری (و جاسوسی) می کنند، با شهاب سنگ ثاقب هدف قرار می گیرد».[ نقد قرآن دکتر سها، صص 123-120.]

نقد و بررسی

واژه «شهاب» در اصل[ کتاب العین، ج 3، ص 403.] به معنای «شعله خارج شده از آتش» است. به سنگ های ریز و گاه سرگردان هم که بر اثر نیروی جاذبه زمین به سوی زمین کشیده می شوند نیز شهاب می گویند. این سنگ ها بر اثر سرعت زیاد و برخورد با هوای اطراف زمین شعله ور و گاهی تبدیل به خاکستر می شوند. ما این شهاب ها را شب ها به صورت نقطه های روشنی که به سرعت به سوی زمین می آیند و بعد ناپدید می شوند می بینیم.
اما در رابطه با آیاتی که به این کلمه اشاره کرده اند، دو دیدگاه در میان مفسران وجود دارد که به اختصار بیان می شود:
1. معنای ظاهری آیه مراد باشد؛ یعنی مقصود از آسمان، همین آسمان و منظور از شهاب، شهاب سنگ ها است. در حقیقت شیطان ها که موجودات خبیثی اند، جنیانی اند که می خواهند به آسمان ها بروند و از اخبار ماورای زمین آگاه شوند و جاسوسی کنند، اما شهاب سنگ ها هم چون تیری به سوی آن ها پرتاب می شود و آن ها را از رسیدن به هدفشان باز می دارد و نمی گذارد به سوی آسمان ها حرکت بکنند.
2. برخی این تعبیرها را کنایه می دانند[ علامه طباطبایی در تفسیر المیزان و طنطاوی، تفسیر الجواهر، به نقل از تفسیر نمونه، همان.]. یعنی این تعبیر تشبیهی است برای روشن شدن حقایق غیرحسّی و مقصود از آسمان، جایگاه فرشتگان و عالم ملکوت است، شیطان ها می خواهند به آن جا نزدیک شوند و از اسرار خلقت و حوادث آینده اطلاع پیدا کنند، ولی با شهاب ها (انوار ملکوتی) رانده می شوند.[ تفسیر المیزان، ج 17، ص 120؛ تفسیر نمونه، ج 11، ص 45، ج 19، ص 21.]
به هر حال شاید بتوان گفت آیه ظاهر و باطن دارد و ممکن است همه این معانی را در بر بگیرد. مانعی هم از جمع بین این تفاسیر نیست؛ هرچند به نظر می رسد تفسیر دوم (عالم ملکوت)، و (آسمان معنویت) به ذهن نزدیک تر است.
ضمناً بر اساس برخی احادیث[ تفسیر قمی، ج 1، ص 373؛ کشف الاسرار، ج 5، ص296؛ نورالثقلین، ج 3، ص 5؛ تفسیر قرطبی، ج 11، ص 10.] ممنوع شدن شیطان ها از نفوذ به آسمان ها و جاسوسی، از تولد حضرت عیسی(علیه السلام) آغاز و با تولد پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) کامل شد.
به عنوان مثال، المیزان مراد از شهاب را نوری از عالم ملکوت می داند که باعث رانده شدن شیاطین می شود[ المیزان، ج 17، ص 124.].

نکات تکمیلی در پاسخ دکتر سها

1. با توجه به تفسیر آیات و نکات علمی فوق روشن شد که برای «شهاب» در قرآن تفسیر های متعدد شده است و دکتر سها بر اساس یک تفسیر که مقصود شهاب سنگ معمولی باشد، اشکال کرده است که لازم بود به تفاسیر دیگر آیات هم توجه می کرد.
2. دکتر سها در این بحث یک آیه مهم (حجر ، آیه 18-16) را در مورد شهاب ذکر نکرده و آیات دیگر (طارق ، آیه 3-1) را که ربطی به بحث نداشت ذکر کرده است و بدون ارائه دلیل ادعا کرده است که مقصود از «نجم ثاقب» همان «شهاب ثاقب» است و بر اساس این ادعا به قرآن اشکال کرده و آن را خطای فاحش نامیده است؟!
این شیوه بحث مناسب یک محقق منصف نیست، چرا که هر کس می داند که ستارگانی مثل خورشید ربطی به شهاب سنگ ها ندارند.
اگر ایشان به تفسیر آیه «نجم ثاقب» و روایات آن مراجعه می کرد[ ر.ک: المیزان، ج 17، ص 124 و المفردات فى غریب القرآن، ماده ى «طرق» و خصال، ج 2، ص 489؛ احتجاج، ج 2، ص 352؛ بحارالانوار، ج 26، ص 112 و تفسیرنورالثقلین، ج 5، ص 550.] متوجه می شد که مقصود سیاره کیوان (زحل) است و ربطی به شهاب سنگ ها ندارد و این گونه بر اساس یک توهم و بدون دلیل به قرآن نمی تاخت.
3. اینکه پیامبر اسلام و قرآن مطالبی در مورد شهاب فرموده اند و کاهنان عرب نیز مطالبی در مورد شهاب سنگ ها گفته اند دلیل نمی شود که یکی از دیگری گرفته باشد. بلکه ممکن است مطلب شهاب همچون هفت آسمان در کتاب های ادیان قبلی مطرح بوده است و سپس در فرهنگ عرب نیز رواج یافته است.
4. حدیثی[ تفسیر طبری، ج 23، ص 37.] که دکتر سها در مورد شهاب نقل کرده قابل استناد نیست و از احادیث ضعیف و اسرائیلیات می باشد.

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.




حاصل جمع را در کادر وارد کنید