قصد گناه-نیت گناه ۱۳۸۶/۱۲/۲۱ - ۲۳۲۰ بازدید

اگر انسان قصد انجام گناه را داشته باشد ولی موقعیت آن جور نشود آیا آن گناه به پای او نوشته می شود یا نه؟

موضوع حرمت و گناه عمل انسان است و نیت چون عمل حساب نمی شود، گناه نیست ولی ممکن است باعث کم شدن روزی و مانند آن باشد. در روایتی از امام صادق(ع) داریم که چون مومن قصد بجا آوردن گناهی کند از روزی محروم می شود. در روایت دیگری زراره از یکى از دو امام باقر و یا صادق علیه السلام حدیث کند که فرمود: همانا خداى تـبـارک و تـعـالى بـراى آدم در فرزندانش مقرر ساخته که هر که آهنگ کار نیکى کند و آن کار را نکند براى او یک حسنه نوشته شود، و هر که آهنگ کار نیکى کند و بکند براى او ده حـسـنـه نـوشته شود، و هر که آهنگ کار بد کند و آن را نکند بر او نوشته نشود، و هر که آهنگ آن کند و انجام دهد یک گناه بر او نوشته شود. مـجـلسـى (ره ) در شرح این حدیث کلامى طولانى دارد که ملخص آن با پاره اى توضیحات نقل مى شود:این حدیث دلالت دارد که بر قصد گناه تا هنگامى که انجام نشود مؤ اخذه اى نیست و این دو احتمال دارد: یکى اینکه گناهى کوچک باشد که همان ترک آن کفاره اش باشد. دیگر اینکه بـگـوئیـم قـصـد هـرگـز مـتـصـف بـخـوبـى بـدى نـشـود تـا عـمـلى دنـبـال آن نـبـاشـد (چـنـانـچـه ظـاهـر حـدیـث اسـت ) و جـمـعـى بـدان قـائل شـده انـد، ولى احـتـمـال اول ظـاهـرتـر اسـت ، بـلى اگـر مـحـض خـطـور در دل بـدون اخـتـیـار البـتـه تـکـلیـفـى بـآن تـعـلق نـگـیـرد و تفصیل آن در باب وسوسه گذشت .
و مـحـقـق طـوسـى در تـجـریـد گـفـتـه اسـت : اراده کـردن کـار قـبـیـح قـبـیـح اسـت ، و تـفـصـیـل ایـن کـلام ایـنـست که آنچه در نفس است بر سه گونه اند: 1ـ خاطراتى که بى اختیار آید و در دل مستقر نگردد و گفتیم که آنها مؤ اخذه ندارد و خلافى در این باره میان امت نیست . 2ـ خاطراتى که با اختیار آید و آهنگ کند و این همان حدیث نفس اختیارى است که کارى را بـکـنـد یـا نـکـنـد کـه (حـدیـث گـوید:) اگر کار نیک باشد و نکند یک حسنه دارد و اگر بـکـند... و در این هم خلافى نیست . 3ـ عزم و تصمیم و مهیا شدن بر انجام کارى (کردن یا نـکـردن ) و در ایـن اخـتلاف است و بیشتر اصحاب بخاطر ظاهر این اخبار گفته اند: مؤ اخذه ندارد، و بیشتر سنیان و متکلمین و محدثین گفته اند مؤ اخذه دارد لکن نه مؤ اخذه دارد لکن نه مـؤ اخـذه بـآن گـنـاهـى کـه تصمیم انجام آن را دارد بلکه مؤ اخذه بهمین تصمیم و عزم بر گناه .
تـا آنـجـا کـه گـویـد: ظـاهـر از ایـن حـدیـث است که فرقى در نکردن گناه با آهنگ آن میان آنجائى که از ترس خدا نکند یا براى حفظ آبرو و ترس از مردم ، نیست و آن گناه بر او نـوشـتـه نـشود و نیز ظاهر اینست که اینک قصد گناه مؤ اخذه ندارد مخصوص بمؤ منین است پـس منافاتى با بعضى اخبار دیگر ندارد.
سـپـس کـلامـى از شـهـیـد (ره ) و شـیـخ بـهـائى (قـده ) نـقـل مـى کند که ملخص آن اینست که شهید (ره ) فرموده است : قصد گناه تا مرتکب آن گناه نـشود نه عقابى دارد و نه مذمتى ، شیخ بهائى در این کلام گفته است : غرض شهید (ره ) ایـنـسـت کـه نیت گناه گرچه خودش گناه است ولى چون اخبار در عفو آن رسیده است عقاب و مذمتى بر او نیست گرچه استحقاق آندو را دارد، و گرنه حرام بودن عزم و قصد بر گناه در نـزد ما و هم چنین نزد عامه شکى در آن نیست سپس برخى از کلام عامه و خاصه را در این بـاره در تـفـسـیـر آیـه شـریـفـه : (((ان السـمـع و البـصـر و الفـؤ اد کـل اولئک کـان عـنـه مـسـئولا))) (سـوره اسـراء آیـه 36) نـقـل کـنـد کـه ایـن آیـه دلالت دارد بـر ایـنـکـه انـسـان بـه نـیـت گـنـاه هـم کـه در دل کـنـد مـؤ اخـذه شـود، و نیز کلامى از سید مرتضى و صاحب تفسیر کشاف در تفسیر آیه شـریـفـه : (((اذ هـمـت طـائفـتـان مـنـکـم ان تـفـشـلا و اللّه ولیـهـمـا))) (سـوره آل عـمـران آیـه 132) بهمین مضمون نقل کند، و در آخر کلام نتیجه گیرد که این اخبارى که در ایـن بـاب آمـده اسـت (مانند همین خبر و خبر بعد از این ) دلالت ندارند بر اینکه عزم بر گـنـاه ، گـنـاه نـیـست ، و جز این نیست که دلالت دارند بر اینکه کسى که عزم بر گناهى مانند شرب خمیر یا زنا مثلا کرد ولى آن گناه را انجام نداد بر او نوشته نشود نه اینکه یکسره گناهى نکرده ، بلکه گناه هست ولى نوشته نشود و ان عفو شده است . اصول کافى جلد 4 صفحه : 160 روایة : 1

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.