قله فضائل ۱۳۹۴/۱۱/۱۹ - ۸۶۲ بازدید

در منابع و کتاب های علمای شیعه، فضیلت های بسیار مهمی درباره امام علی(علیه السلام) بیان شده است سؤالی که برای من و دوستانم مطرح است این است که علمای اهل سنت درباره فضیلت های او چه نظری دارند؟

همگان بر این حقیقتِ تاریخ اسلام هم داستانند که امیرالمؤمنین(علیه السلام) جامع تمام خصال خیر بود، علم، فضل، شجاعت، فصاحت، بلاغت، عدالت، سخاوت، مروت، زهد و دیگر ویژگی های پسندیده از بارزترین نمای زندگی کریمانه حضرتش بود. سیره آن گرامی سرشار از این ویژگی ها است که در خلال بیش از نیم قرن زندگی، جز این ویژگی ها را بروز نداد.شعبی کوفی (متوفی ۱۰۵ق) از عالمان نامی عصر خویش - که برخی او را از دشمنان علی(علیه السلام) خوانده‌اند-[ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۰، ص۲۱۰.] از جندب بن عبدالله آورده که گفت: پس از بیعت با عثمان به عراق رفتم و فضایل علی(علیه السلام) را به مردم یادآور می شدم. کسی نمی دیدم که سخن ناگوار به من نگوید! بهترین جمله ای که در این مورد شنیدم، این کلام بود که گفتند: این سخنان را رها کن و سخنی بگو که سودی برایت داشته باشد. من به گوینده پاسخ می دادم: این مطالب، هم مرا سود می رساند و هم تو را. آن گاه او از نزد من بر می خاست و رهایم می کرد.[ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج ۹ ص ۵۸؛ بخشی از کتاب الشوری و مقتل الحسین اثر عامر بن شراحیل معروف به شعبی، در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید آمده است.]
حسن بصری (متوفی ۱۱۰ق) یکی از فقهای بزرگ و مفتیان عصر تابعیان است[ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ج۹، ص۱۶۳.] که در دوران جوانی، خلافت امیرمؤمنان(علیه السلام) را درک کرد و همراه خانواده اش به بصره آمد[ ذهبی، سیراعلام‌النبلاء، ج۴، ص۵۶۴؛ روضة جمال حُصَری، حیاةالحسن البصری و مسیرته العلمیة، ج۱، ص۱۰۹.]. شخصیت و روایات حسن بصری در نزد عامه اهل سنت مقبول است[ الطبقات الکبری، ج۹، ص۱۵۷.
حسن بصری در سال ۴۳ در دستگاه ربیع‌بن زیاد حارثی، از اصحاب امام علی(علیه السلام)، به کتابت و منشی‌گری مشغول بود. بلاذری، انساب الاشراف، ج۱، ص۳۹۴.؛ محمدبن خلف وکیع، اخبارالقضاة، ج۲، ص۱۴.]؛ همو از علی(علیه السلام) به عنوان ربّانی این امت و بهترین فرد امت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و نخستین مؤمن و نمازگزار با وی و از همسر و دو فرزندش به عنوان بهترین کسان پس از وی یاد می کند.
و نیز، به نقل از عبداللّه‌بن مسعود، گفته است که در قیامت، علی(علیه السلام) بر کرسی نور نشسته است و فقط کسی می‌تواند از صراط بگذرد که ولایت او و اهل‌بیت او را داشته باشد[ مفید، الفصول‌المختارة، ج۱، ص۲۱۵ و ۲۲۱، بیروت ۱۴۰۵؛ ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغة، ج۴، ص۹۵ـ۹۶؛ الغدیر، ج۲، ص۳۲۳.].
زبیر بن بکار (متوفی ۲۵۶ق) که با بنی هاشم روابط مناسبی نداشته است، از عمرو بن عبید معتزلی (متوفی ۱۲۸ق) نقل می کند که: نزد حسن بصری نشسته بودیم که شخصی وارد شد و نزد سر او نشست. گفت: ای اباسعید! از تو درباره علی بن ابی طالب پرسیدند و گفته بودی: اگر در مدینه می ماند و همچنان خرمای آن را می خورد، برایش بهتر بود از کارهایی که کرده است.
حسن بصری سر برداشت و گفت: برادر زاده! سخن باطلی بود که گفتم تا خونم محفوظ بماند. به خدا سوگند آنچه - با فقدان علی(علیه السلام) - از دست دادید، تیری از تیرهای خدا بود که دشمن خدا را هدف گرفته بود. علی(علیه السلام) نه دزد اموال خدا بود و نه غافل در برابر امر الهی. ربانی (عالم الهی) این امت بود با علم و فضیلت و سابقه ای که در دین داشت. علم آیات محکم قرآن به او داده شده بود. حرامِ آن را حرام می داشت و حلال آن را حلال می دانست. این ویژگی ها او را به باغ های زیبا و بوستان های دلگشا (در قیامت) کشانید. این است علی بن ابی طالب، ای انسان زشت![ ابونعیم، حلیة الاولیاء، ج ۱، ص۸۴.]
همچنین احمد بن حنبل(متوفی ۲۴۱ق)، پیشوای حنابله می‌گوید: «آن فضائلی که با سندهای صحیح برای علی(علیه السلام) است، برای هیچ ‌یک از صحابه نیست».[ ابن جوزی، مناقب احمد؛ ص۱۶۲.]
قاضی عضدالدین ایجی (متوفی ۷۵۶ق) از متکلمان برجسته سنی است و کتاب «مواقف» او، از مفصل‌ترین کتب کلامی اهل سنت به شمار می آید؛ او نیز معتقد است در علی(علیه السلام) صفاتی وجود دارد که او را از سایر صحابی ممتاز می سازد؛ علم، زهد، کرم، شجاعت، حسن خلق، قدرت جسمانی فوق العاده، خویشاوندی نسبی با پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) و دامادی او، همسری فاطمه(علیه السلام) و فرزندانی چون حسن و حسین و سپس فرزندانی مانند صادق و رضا(علیه السلام) که همگان بر برتری ایشان نسبت به عالمین اتفاق دارند.[ ایجی، شرح المواقف، ج ۸، ص ۳۷۰.]
با بررسی تاریخ می بینیم که برخی با این فضیلت ها برخوردهای شگفت داشتند، و در پوشیدن و پنهان داشتن، بلکه انکار آن و اظهار جهل نسبت به آن، تمام توان خویش را به کار بردند. این کار، از واپسین روزهای زندگانی رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) آغاز شد. آن گاه، به محض رحلت حضرتش به کتمان و انکار مشهورترین فضائل و مناقب علوی پرداختند.[ ر.ک: سید عبدالعزیز طباطبایی یزدی، فضائل علوی در گذر تاریخ، ترجمه عبدالحسین طالعی. این نوشتار ترجمه مقدمه علامه سید عبدالعزیز طباطبائی بر کتاب فضائل الامیرالمؤمنین احمد بن حنبل است.]

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.