معنای حکمت ۱۳۹۰/۱۲/۰۱ - ۸۴۸ بازدید

حکمت چیست؟ حکیم به چه کسی می گویند؟

حکمت چیست وحکیم به چه کسی می گویند :«برای حکمت معانی فراوانی ذکر شده است از جمله(1) والحکمه اصابه الحق بالعلم والعقل فالحکمه من الله تعالی معرفت الاشیاءوایجاد ها علی غایه الاحکام ومن الانسان معرفه الموجودات وفعل الخیرات .....حکمت عبارتست از رسیدن به حق توسط علم وعقل بنابراین حکمت خدا همان شناخت اشیاء وآفریدن آنهاست در نهایت استحکام واستواری وحکمت انسان شناخت درست موجودات وانجام دادن کارهای خوب می باشد .علامه طباطبایی در تفسیر حکمت می نویسد معنای حکمت نوعی از استحکام واستواری است یا نوعی از امر محکم ویقینی است که در آن هیچگونه رخنه وسستی نباشد وغالبا وا‍ژه حکمت در گزارش های حق ودرستی که در آن بطلان ودروغ به هیچ وجه راه نداشته باشد استعمال می شود .
.... سپس در ادامه می نویسد پس حکمت همان قضایا وگزارش های حقیقت دار مطابق با واقع است از جهت مشتمل بودن آنها بر سعادت انسان مانند معارف حقه الهیه درباره مبدا ومعاد ومعارفی که حقایق عالم طبیعی راتفسیر وتشریح می کند جهت همراه بودنش با سعادت انسان مانند حقایق فطریی که اساس امور شرعی ودینی را تشکیل می دهد.(2)
در تفسیر نمونه آمده برای حکمت معانی زیادی از قبیل ((معرفی وشناخت اسرار جهان هستی ))و((آگاهی از حقایق قرآن )) و((رسیدن به حق از نظر گفتار وعمل )) وبالاخره معرفت وشناسایی خدا))ذکر شده است که همه آنها در یک معنی وسیع جمع است ....وآن اینست که :خداوند به بعضی افراد بر اثر پاکی ومجاهده یک نوع علم وبینش می دهد که بخوبی می توانند آثار وفوائد انفاق ونقش حیاتی آنرا در اجتماع درک کنند ومیان الهامات الهی و تفکرات شیطانی فرق بگذارند.... (3)
شهید مطهری مینویسند:
....مسلمین آنگاه که می خواستند تقسیم ارسطورا در باره علوم بیان کنند که فلسفه یا حکمت را بکار می برند می گفتند فلسفه یعنی علم علم عقلی که خود بر دو نوع است :نظری وعملی
فلسفه نظری آنست که درباره اشیاء آنچنانکه هستند بحث می کند وفلسفه عملی آنست که درباره افعال انسان آنچنانکه باید وشایسته است بحث می کند......
با توجه به مطالب گذشته می توانیم نتیجه بگیریم که حکمت درباره خداوند به سه معنی است :
1- معنی نخست حکمت خدا آنست که افعال وآفرینش خداوند در نهایت استحکام ،استواری وکمال باشد وکوچکترین نقص وکاستی در آن نباشد بهترین گواه وجود این حکمت در خداوند همان آفرینش نظام احسن است واساسا تمام کتابهائی که درباره علوم طبیعی فیزیک ، شیمی تشریح فیزیولوژی گیاه شناس ، حیوان شناس واختر شناسی نوشته شده همگی شرح حکمت خداست وخلاصه با مطالعه نظم حاکم بر جهان واسرار خلقت به روشنی در می یابیم که این نظام نظامی است احسن واز خالقی دانا توانا وحکیم صادر شده است پس با تفکر درباره پدیده ها علاوه بر شناخت علت مادی وعلت صوری پی به علت فاعلی آنها که خداوند است می بریم
2- معنی دوم حکمت منزه بودن آفرینش از بیهودگی وپوچی است با پیشرفت علم ودانش به اثبات رسیده که خداوند هیچ موجودی را عبث وبیهوده نیافریده است .
3- امروزه دانشمندان پی برده اند که لوزیتن وروده کور بر خلاف برداشت سطحی دانشمندان قرن 19 که آنها را بی فایده می دانستند دارای فوائد زیادی هستند حتی وجود مارو عقرب وسایر گزندگان مفید است وحکمت به این معنی همان شناخت وعلت غائی است.
ومعنی سوم حکمت آنست که کار قبیح وزشت از خداوند صادر نمی شود مثلا ظلم وستم وعده خلافی دروغ گویی از خدا سر نمی زند زیرا خداوند هم از زشتی اینگونه اعمال آکاه است وهم توان انجام هر کاری را دارد پس این حکمت به معنای منع است که خدای دانا وتوانا به دلیل آگاهی از زشتی آن اعمال هرگز آنها را انجام نمی دهد .
وحکمت در موردد انسان نیز به سه معنی می آید:
1- شناخت حقایق اشیاءوتشخیص آنها از موهومات که توسط فلسفه صورت می گیرد به همین دلیل مثلا به بوعلی سینا حکیم می گویند .
2- بی عیب ونقص بودن کارها واستحکام واستواری آثار به همین جهت به فردوسی ، نظامی سنائی و... حکیم گفته می شود چون سروده هایشان در نهایت استواری است .
3- پیراسته بودن از اعمال زشت ونادرست وبه همین جهت به لقمان حکیم گفته می شود چون هیچگاه از ایشان خلاف ادب، اخلاق وکار نادرستی سر نزده است.
..............................................................
1- راغب اصفهانی مفردات الفاظ القران صفحه 127
2- المیزان جلد 2 صفحه 418
3- تفسیر نمونه ج 2 صفحات 252و253

ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشد:

نظرات

 

در صورتی که قصد ثبت سوال دارید، می توانید از طریق صفحه جستجو اقدام به ثبت سوال نمایید. در غیر اینصورت با استفاده از فرم زیر نظر خود را برای ما ارسال نمایید.